Morgunblaðið - 05.08.1987, Blaðsíða 1

88 SIÐUR B
STOFNAÐ 1913
172. tbl. 75. árg. MIÐVIKUDAGUR 5. ÁGÚST 1987 Prentsmiðja Morgunblaðsins
Reuter
Sri Lanka:
Skæruliðar tamfla
leggja niður vopn
Jaffna, Reuter.
FRIÐI var formlega iýst yfir á Sri Lanka í gær, er foringjar tam-
ílskra skæruliða tilkynntu að þeir myndu leggja niður vopn eftir fjög-
urra ára strið, sem kostað hefur
Velupillai Prabhakaran, foringi
„Tígranna", stærstu skæruliða-
hreyfingar tamíla, ávarpaði í gær
100.000 manna samkomu tamíla á
Jaffna-skaga á eynni norðanverðri.
„Við munum afhenda indverskum
hersveitum vopn okkar," sagði hann,
en tók ekki fram hvenær. Foringjar
hans sögðu að það yrði sennilega í
dag.
Prabhakaran sagði þó að hann
teldi að sáttmálinn, sem gerður hef-
ur verið og tryggir sjálfstjóm tamila
í norður- og austurhéruðum eyjunn-
ar, muni ekki koma á varanlegum
friði. „Ég held að sérstakt ríki sé
.000 mannslíf.
eina lausnin," sagði hann. „Barátta
okkar kann að breytast, en við mun-
um áfram beijast fyrir tamílsku
Eelam með stuðningi fólks, sem
mælir á tamílska tungu."
í gær bættust 1.000 indverskir
hermenn í hóp þeirra 3.000, sem
þegar vom komnir til eyjunnar. Þeir
hafa tekið yfir stöðvar stjómarhers-
ins í hémðum tamíla til þess að
fylgjast með því að vopnahléð verði
haldið. Rauði krossinn mun sjá um
eftirlit á stöðum, þar sem skæmlið-
unum hefur verið gert að afhenda
vopn sín.
Herskip Vesturveldanna höfðu á sér andvara í gær vegna flotaæfinga írana. Freigáta breska flotans,
Active, er hér vel á verði við hlið olíuskipsins British Spirit á Persaflóa í gær.
Flotaæfingar Irana auka
á spennuna á Persaflóa
í GÆR HÓFU íranir miklar flotaæfingar í Persaflóa og hótuðu árásum
á erlend herskip ef þau kæmu þar nærri. Khomeini, æðsti leiðtogi írana
í andlegum og veraldlegum efnum, hefur einnig hótað að koma fram
hefndum á Bandaríkjamönnum, sem hann segir valda að dauða hátt á
þriðja hundrað íranskra pílagríma i Mekka um helgina. Ýmsir telja
nú aukna hættu á þvi að til átaka kunni að koma á flóanum.
Flotaæfíngar írana em mjög viða-
miklar og tugþúsundir hermanna á
sjó og landi taka þátt í þeim. Stjóm-
málaskýrendur telja að æfingamar,
sem standa munu í þrjá daga, séu
til þess ætlaðar að sýna styrk Irana
og bjóða Bandaríkjamönnum byrg-
inn. Einn af foringjum írönsku
„byltingarvarðanna" sagði að erlend-
um herskipum væri hollast að halda
sig frá æfingasvæðinu. „Annars
munum við mæta þeim af hörku,“
sagði hann.
Þrátt fyrir umsvif írana gekk
skipaumferð um Hormúz-sund
áfallalaust fyrir sig, og í fyrrakvöld
sigldi olíuskipið Gas Prince frá
Kuwait, sem er skráð undir banda-
rískum fána, óáreitt um sundið í
fylgd herskipa Bandaríkjamanna. í
gærkvöldi héldu íranir sig enn fjarri
alþjóðlegu siglingaleiðinni um sund-
ið.
Bandarískir og breskir flotafor-
ingjar sögðu í gær að írönum væri
ftjálst að halda æfingar sínar, svo
lengi sem þær ógnuðu ekki ferðum
erlendra skipa. Frakkar vömðu hins
vegar írani við því að færa sig inn
á alþjóðlegt hafsvæði. Forsætisráð-
herra Frakklands, Jacques Chirac,
sagði í fyrradag: „Ef ráðist verður á
franska hagsmuni í flóanum er þarf-
laust að orðlengja um það; við
munum svara árásinni."
Ayatollah Ruhollah Khomeini,
æðsti leiðtogi írans, sagði á mánu-
daginn að „píslarvætti" íranskra
pílagríma, sem létu lífið i óeirðum í
Mekka, væri alfarið á ábyrgð Banda-
ríkjamanna. „Við lýsum allri ábyrgð
á þessum glæpum á hendur Banda-
ríkjunum," sagði klerkurinn. „Með
vilja Guðs, á heppilegum tíma, mun-
um við kljást við þá og hefna bama
Abrahams á villimönnum, djöflum
og persónugervingum auðsöfnunar."
Vestur-Þýskaland:
Danskur fiskur sagð-
ur krökkur af ormum
DANIR hafa nú kært Vestur-
Þjóðverja fyrir framkvæmda-
nefnd Evrópubandalagsins
vegna herts eftirlits með inn-
flutningi ferskfisks frá Dan-
mörku til Vestur-Þýskalands.
Vestur-þýskur sjónvarpsþáttur
kom deilunni af stað á þriðju-
skvöld í síðustu viku.
þættinum var frá því skýrt að
hringormi færi ört fjölgandi í ftski,
sem veiddur væri í Norðursjó,
vegna aukinnar mengunar hafsins.
Frá því var sagt að ormurinn gæti
valdið þarmabólgu, kýlum og ill-
skeyttri magakveisu.
Stuttu síðar var svo komið að
nánast ekkert seldist af dönskum
og hollenskum fiski á mörkuðum
í Þýskalandi og í kjölfarið sigldu
kröfur heilbrigðisyfirvalda um hert
eftirlit með innflutningi fisks frá
Danmörku og Hollandi. Nú er ein-
göngu leyft að flytja inn frosinn,
saltaðan, soðinn eða kryddleginn
fisk frá þessum löndum.
Sjávarútvegsráðherra Dana,
íhaldsmaðurinn Lars P. Gammel-
gárd, segir að Þjóðveijar hafi
engan rétt til að setja hömlur á
innflutning dansks fisks. Gam-
melgárd segir einnig að það sé
alþekkt, að ýmis sníkjudýr þrífist
í sumum físktegundum, en í Dan-
mörku gildi strangar reglur um
meðhöndlun hráefnis og heilsu
neytenda sé því ekki hætta búin.
Hann segir þýska fiskifræðinga
vera sammála dönskum í þessu
efni, en stjómmálamenn séu ann-
arrar skoðunar.
Formaður útflutningssambands
danska sjávarútvegsins segir til
aðgerða Vestur-Þjóðveija gripið í
fljótfæmi, og þær eigi að hylja
slælegt eftirlit þeirra með innlend-
um framleiðendum.
Caspar Weinberger, vamarmála-
ráðherra Bandaríkjanna, sagði í gær
að það væri „ómögulegt að ætla að
semja við írani“. Fyrrum vamar-
málaráðherra, Harold Brown, sagði
að ástandið á flóanum væri nú með
þeim hætti að á því væri miklu meiri
hætta nú en fyrir viku síðan að til
hemaðarátaka kæmi milli Banda-
ríkjamanna og írana. Evrópskir
stjómmálaskýrendur og hemaðar-
sérfræðingar tóku í sama streng.
Bandaríkjamenn undirbjuggu í
gær að senda sex tundurduflaslæð-
ara úr Víetnam-stríðinu til Persaflóa.
Erindreki Bandaríkjastjómar, Frank
Carlucci, hefur á síðastliðnum tveim-
ur dögum hitt ráðamenn í Bretlandi
og Frakklandi til þess að reyna að
fá þá til að aðstoða Bandarfkjamenn
við tundurduflaslæðingu í flóanum.
Bæði ríkin hafa neitað fyrri beiðni
um slíka aðstoð. Margaret Thatcher,
forsætisráðherra Breta, tjáði
Carlucci þó, að þótt Bretar væm
ekki tilbúnir til að aðstoða nú, gæti
komið að því síðar.
Sjá ennfremur um átökin á
Persaflóa á síðu 32.

Reuter
Mannskæð flóð
íBangladesh
Monsúnrigningar hafa valdið
gífurlegum flóðum í Bangladesh
á undanfömum dögum. Embætt-
ismenn telja að tvö hundmð
manns hafi farist og ein milljón
misst heimili sín. Á myndinni
sjást hjón vaða vatnselginn með
bam sitt og dýrmætustu eigur,
þar sem þau leita að ömggum
stað. 250.000 hektarar akurlend-
is og 1000 kílómetrar af vega-
kerfí landsins hafa farið undir
vatn og eyðilagst í þessum mestu
flóðum, sem orðið hafa í Bangla-
desh. Talið er að flætt hafí yfir
um þriðjung landsins.
Wallenbergs minnst
oi. i.i.l £.%_: n_*_
Stokkhólmi, Reuter.
SVÍAR minntust 75 ára afmælis
sænska diplómatans Raouls Wall-
enberg I gær með flugsýningu
yfir Stokkhólmi, fæðingarborg
Wallenbergs.
Flugvél hnitaði hringa yfir Stokk-
hólmi í fjóra tíma og dró borða með
orðunum „Gleymið ekki Raoul Wal-
lenberg — 75 ára í dag.“
Wallenberg var sendiráðsritari í
Búdapest á stríðsámnum og tókst
að bjarga lífi fjölmargra gyðinga,
sem ofsóttir vom af nasistum, með
því að láta þá hafa sænsk vegabréf.
Sovétmenn handtóku Wallenberg
í stríðslok og töldu hann njósnara.
Þeir halda því fram að hann hafi
látist úr hjartaslagi árið 1947 í fang-
elsi, en fólk segist hafa séð hann í
sovéskum fangabúðum síðan þá og
margir telja hann enn á lífi.
Víðar var Wallenbergs minnst en
í Stokkhólmi, til dæmis komu bar-
áttumenn fyrir mannréttindum
saman við sendiráð Rússa í Haag
og kröfðust upplýsinga um örlög
hans. Sendiráðsritari Svía í Banda-
ríkjunum ávarpaði einnig minning-
arsamkomu á þrepum þinghússins i
Washington.