Morgunblaðið - 01.11.1995, Blaðsíða 33

Morgunblaðið - 01.11.1995, Blaðsíða 33
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 1. NÓVEMBER 1995 33 AÐSENDAR GREINAR Bankar upp úr öldudalnum Finnur Sveinbjörnsson Útlánaafskriftir Á ÁRUNUM 1988- 1993 olli efnahags- stöðnun hér á landi slæmri afkomu ís- lensku bankanna. Vart var við öðru að búast þegar viðskipta- vinir þeirra, heimili og fyrirtæki í landinu, stóðu frammi fyrir meiri samdrætti í tekj- um og í lengri tíma en nokkurn gat órað fyrir. Forsendur þess- ara aðila sem áður virtust raunhæfar brugðust hrapallega. Mörgum reyndist ómögulegt að vinna sig út úr vand- anum. Skuldbreytingar, nauða- samningar og gjaldþrot urðu tím- anna tákn. A árunum 1989-1994 lögðu bankar og sparisjóðir tæp- lega 27 milljarða króna á verðlagi ársins 1994 í afskriftareikning út- lána. Tæplega 18 milljarðar króna voru endanlega afskrifaðir á þessu tímabili. Það er sama fjárhæð og fjárveitingar í fjárlagafrumvarpi 1996 til allra sjúkrastofnana á landinu. Hér er því um mikla fjár- muni að ræða. Rekstrartap Þessara miklu afskrifta hefur gætt í afkomu bankanna. Sem dæmi má nefna að árið 1992 var tæplega 2,8 milljarða króna tap á rekstri banka og sparisjóða og 1993 var tapið tæplega 170 milljónir króna. Eins og önnur fyrirtæki geta bankar búið við taprekstur í einhvern tíma og gengið á eigið fé sitt. Sá tími er hins vegar takmark- aður vegna strangra reglna stjórn- valda um eiginfjárhlutfall banka. Þessar reglur eru í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar okkar íslendinga. Þá geta bankar eins og önnur fyrirtæki leitað eftir auknu eigin fé frá eigendum sínum eða öðrum fjárfestum. Á tímum efna- hagsþrenginga og slæmrar afkomu kann sú leið hins vegar að reynast torsótt. Bankakreppa í útlöndum Víða um lönd hafa bankar átt við mikla erfiðleika að etja í kjöl- far þeirrar efnahagslægðar sem gekk yfir Vesturlönd í byrjun þessa áratugar. Erfiðleikar ís- lenskra. banka eru því ekki eins- dæmi. Annars staðar á Norður- löndum lenti bankakerfið í svo miklum þrengingum að ríkisvaldið varð að grípa inn í til að forða hruni. Ríkið yfirtók banka, ábyrgðist skuldbindingar banka og létti af þeim óarð: bærum eignum. í fyrra og í ár þurftu frönsk stjórnvöld að koma ríkisbanka þar í landi til hjálpar og japanskir bankar glíma við gríðarlega erfiðleika. Upp úr öldudalnum af eigin rammleik Hér á landi var hin pólitíska niðurstaða sú að ríkis- valdið skyldi almennt ekki koma bönkunum til hjálpar heldur skyldu þeir sjálfir sigrast á erfið- leikunum. í þessu fólst að það voru bankarnir sjálfir og viðskipta- í fyrra varð tæplega 750 milljóna króna hagnaður af rekstrí banka og sparisjóða, segir Finniir Svein- björnsson. Það svarar til 3,9% arðsemi eigin fjár. vinir þeirra en ekki skattgreiðend- ur sem þurftu að axla byrðarnar. Það var því óhjákvæmilegt að af- leiðinga þessarar stefnu gætti með ýmsum hætti í rekstri bankanna. Frá þessari meginreglu var þó sú undantekning að ríkissjóður bætti eiginfjárstöðu Landsbanka íslands 1993, enda var hún komin undir lögbundið lágmark. Aðgerðir bankanna Til að sigrast á erfiðleikunum hafa bankarnir gripið til margvís- legra aðgerða, bæði til að draga úr rekstrarkostnaði og auka tekjur. Hér skulu nokkur dæmi nefnd: Stöðugildum hjá bönkum og sparisjóðum hefur fækkað úr tæp- lega 3.180 1988 í 2.662 í fyrra. Hér er um rúmlega 16% fækkun. starfsmanna að ræða. Afgreiðslustöðum banka og sparisjóða hefur fækkað úr 183 1988 í 177 í fyrra. Teknar hafa verið upp ýmsar nýjungar á sviði greiðslumiðlunar er miða að því að draga úr kostn- aði. Dæmi um þetta eru debetkort, stóraukin útbreiðsla hraðbanka, þjónustusímar og tölvutengingar fyrirtækja og heimila við bankana. Þjónustugjöld hafa verið tekin upp. Þau þjóna tvíþættum tilgangi. Annars vegar að notendur þjónustu greiði fyrir hana í stað þess að velta kostnaðinum yfir á alla við- skiptavini bankanna. Hins vegar að stuðla að því að tiltekin þjón- usta sé ekki ofnotuð vegna þess að hún er svo ódýr. Utlánastýring, þ.e. undirbúning- ur lántöku pg eftirlit með lántak- endum, hefur verið bætt í því skyni að veita lántakendum aukið aðhald og draga úr hættu á útlánatöpum. Þótt verulegur árangur hafi náðst á þessum sviðum hafa bank- ar og sparisjóðir einnig þurft að halda vaxtamun sinum hærri en ella á síðustu árum. Að öðrum kosti gætu þeir ekki unnið sig út úr erfiðleikum efnahagsstöðnunar af eigin rammleik. Eftir því sem dregur úr útlánaafskriftum minnkar hins vegár þörfin á þeim vaxtamun sem verið hefur. Þess sjást þegar merki. Betri tíð Þessar aðgerðir hafa skilað þeim árangri að í fyrra varð tæplega 750 milljón króna hagnaður af rekstri banka og sparisjóða. Þótt hér virð- ist um háa fjárhæð að ræða svarar hún aðeins til 3,9% arðsemi eigin fjár. Slík arðsemi er auðvitað ekki fullnægjandi til lengdar. Góð arð- semi er nauðsynleg til að bankarn- ir geti haldið áfram að takast á sífellt flóknari og umfangsmeiri verkefni með íslenskum fyrirtækj- um, bæði hér heima og erlendis, og haldið áfram að bæta þjónustu sína gagnvart öllum viðskiptavin- um. Höfundur er framkvæmdasijórí Sambands íslenskra viðskipta- banka. BOKHALDSKERFI HAGKVÆM LAUSN FVRIR WORKGROUPS NETKERFI glKERFISÞRÓUNHF. ^^ Fákafeni 11 - Sími 568 8055 Fákafeni 11 Sími 5688005 - kjarni málsins! Blab allra landsmanna! .5 ára tímabil Nóvember 1995 3ja mánaða tímabil Ágúst 1995 Nóvember 1995 ... góður kostur við ávöxtun sparifjár Verðbréfasjóðir VIB eru einn besti kosturinn við ávöxtun sparifjár. í verðbréfasjóðum VÍB er lögð áhersla á að ávöxtunin sé góð og stöðug til langs tima. Hægt er að innleysa hvenær sem er án kostnaðar. Sjóður ' Raunávöxtun sl. 3 mán. Raunávöxtun sl. 5 ár Sjóðurl j , 6,3% 5,6% Sjóður2 4,1% 7,7% Sjóður5 j 6,1% 7,2% 1) Ráunávöxtun á ári m.v. 1. nóvember 1995. FORYSTA í FJÁRMÁLUM! VlB VERDBRÉFAMARKADUR ÍSLANDSBANKA HF. • Aðili að Verðbréfaþingi íslands • Kirkjusandi, 155 Reykjavík. Sími 560-8900. Myndsendir: 560-8910.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.