Morgunblaðið - 21.08.1999, Blaðsíða 37

Morgunblaðið - 21.08.1999, Blaðsíða 37
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 21. ÁGÚST 1999 37 :un unglinga hafa trú á minni hættu til kynna að hægt sé að spá fyrir um vímuefna- notkun að einhverju leyti. „Já, en við erum auðvitað að tala hér um líkur. Við erum að minna á að ýmsir þættir, þar á meðal sálfræðiþættir, spái fyrir um líkur á vímuefnaneyslu ung- linga. Það er til dæmis eftirtektarvert hve þátt- urinn trú á eigin getu til að hafa áhrif á líf sitt spáir stöðugt fyrir um vímuefnaneyslu ungling- anna. Styrkur þessara niðurstaðna felst meðal annars í því að þekktir þættir sem hafa áhrif á tóbaksreyk- ingar og áfengis- og fíkniefnaneyslu unglinga, eins og tóbakseykingar og áfengisneysla foreldra og vina, var tekin með í reikninginn. Tengslin milli þessara sálfræðiþátta og vímu- efnaneyslu unglinganna koma fram hvort sem foreldrar eða vinir neyta áfengis eða ekki. Jafnframt komu fram tengsl á milli trúar á eigin getu, sjálfsmats og depurðar annars vegar og fíkniefnaneyslu unglinganna hins vegar hvort sem þeir höfðu prófað að reykja og drekka eða ekki 14 ára gamlir. Þannig má segja að tengslin séu greinileg. Þá er einnig vert að taka það fram að þeir unglingar sem verst eru staddir í þessu samhengi, þ.e. reyktu daglega, drukku 5 glös eða fleiri í hvert sinn sem þeir neyttu áfengis og höfðu prófað hass og am- fetamín við 14 ára aldur, voru ekM hafðir með í tölfræðilegri úrvinnslu þegar spáð var fyrir um vímuefna- neyslu þeirra 17 ára, sem sýnir enn betur hve sterk tengsl eru á milli þessara þátta." Má ekki segja að til dæmis áfeng- isneysla og reykingar séu hluti af framhaldsskólalífinu sem breytist síðar og ekki mikil ástæða tD að gera of mikið úr henni? „Það hefur ríkt töluvert umburð- arlyndi gagnvart unglingadrykkju hér á landi síðustu áratugi. Það sem hefur hins vegar breyst er að það er miklu styttra yfir í fíkniefnin en var hjá foreldrum þessara unglinga og því eru unglingar nú í mun meiri hættu. Mér virðist líka sem foreldr- ar séu að vakna til vitundar um þess- ar hættur og þeir fylgist betur með börnum sínum eins og t.d. um versl- unarmannahelgar, enda hefur verið mJög jákvætt átak í gangi gegn eft- irlitsleysi unglinga." Forvarnir byrji snemma Hvernig er hægt að nýta þínar niðurstöður í forvarnarstarfi? „Það getur verið erfitt að breyta trú fólks á eigin getu og mati á eigin í Aðalbjarnar- ir prófessor. tg- ra til ns ða ru eð im %ja fs- áð ðu ítt :g- ;ð- ar ita jir ir, n- rv. fs- ;s- að dð g- sa im im 'P- ru 14 n- ru íni ga ra ii- P- og 8g að af. lf- afj hæfni. Þess vegna verður að byrja snemma í uppeldi barnanna að bygg)a UPP heilbrigt sjálfsmat þeirra. Það væri hægt að auka mjög fræðslu meðal foreldra um upp- byggjandi þætti í þessum efnum strax og börnin eru á unga aldri. Þá er ekki síður mikilvægt að í leikskól- anum og grunnskólanum sé lagt mikið uppúr því að styrkja þessa þætti hjá börnunum." Hvernig ætti slík fræðsla að fara fram? „Strax í ungbarnaeftirlitinu gætu til dæmis hjúkrunarfræðingar hafið þessa fræðslu með foreldrum. Þá er einnig til námsefni sem miðar að því að efla samskiptahæfni nemenda og leggur áherslu á sjálfstæði og sam- kennd þeirra ásamt virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum. Námskráin um lífsleikni er til dæmis um aukna áherslu á þessa þætti í skólakerfinu. Þá þurfa foreldrar og aðrir uppalendur að vera vel á verði um hvort börn þeirra sýni einkenni dep- urðar. Ef grunur leikur á depurð er mikilvægt að leita sérfræðiaðstoðar námsráðgjafa og sálfræðings. Það sárvantar hins vegar rannsóknir á forvarnarstarfi en þær myndu auka mjög möguleika okkar á að gera slíkar forvarnir markvissar. Núna vitum við ekki nógu vel hvaða for- varnir eru árangursríkastar." Rannsóknin heldur áfram Sigrún segist enn vera að vinna úr rannsókn sinni,' sem er fyrsta lang- tímarannsóknin sem gerð hefur ver- ið á vímuefnaneyslu unglinga hér á landi. Verður kannski gerð önnur rannsókn eftir nokkur ár? „Það er mjög spennandi að halda þessari rannsókn áfram og stefni ég að því að senda út spurningalista aftur árið 2001 og taka viðtöl. Þá fá- um við enn betri mynd af því hvern- ig þessu unga fólki hefur vegnað." Hvað með samanburð við ung- linga erlendis? „Það getur verið mjög erfitt að bera saman niðurstöður rannsókna nema að þær séu gerðar með mjög svipuðu sniði. Ég er þó í samstarfi við prófessor við Loyola háskóiann í Chicago og við ætlum að bera saman niðustöðurnar héðan og gögn hans um bandaríska unglinga. Einnig er ég i rannsóknahópi við Harvardhá- skóla og verð ég þar í vetur til að vinna að þeim þætti rannsóknarinn- ar sem snýr að því hvernig sálfélags- legur þroski unglinganna tengist áhættuhegðun þeirra. Við erum meðal annars að skoða hvaða merk- ingu unglingar leggja í áhættuhegð- un sína og hvort dýpri skilningur tengist því að þeir taki síður áhættu," sagði Sigrún að lokum. ;emneytlráfengis, rtamín og tengsl lur Ifsmat álfsmat 34% 16% 1 32% aks- Amfetamín- ingar neysla ára) (17 ára) T Mynd 3. Hlutfall unglinga, sem drekkur, reykir og hefur neytt amfetamíns og tengsl við depurð við 14 ára aldur 69% 52% Lítil depurð Mikil depurð 30% 11% 26% 23% 1 10% 21% ¦ Áfengis- Áfengis- Tóbaks- Amfetamín- neysla neysla reykingar neysla (14ára) (17ára) (Í7ára) (17ára) Fræðslumiðstöðvar vegna f jarnáms á íslandi -O ísafjörður "FraaðslumiðstÖð, Vesffjarða Vesturbyggð- Patreksfjörður Stykkishólmur Grundarfjörður ^ Snæfellsbær Skagaströnd l Siglufjörður Hyammstarigf; Blönduós Sauðár- krókur Samstarfsnefnd um fjarkennslu á Norðvesturlandi 0 Húsavík S\ w Fræðslumiðstöð Þingeyinga O Akureyri Háskólinn á Akureyri, fjarnám Vopfiafjörður 'd. i Búðardalur Egilsstaðir Fræðslunet Austurlands Reykjanesbær o Miðstöð sfmenntunár á Suðumesjum L......- ÍBorgarnes Símenntunarstöð „Vjísíurlands O Reykjavík Háskóii Islands Seyðis- fjörðytr Neskaup- stáður' O Selfoss Háskólanefnd Skóla- skrifstofu Suði _Vestmannaeyjar O Rannsóknarsetrið^---^' íVestmannaeyjum Fjarnám í ferðamálafræði og íslensku hefst við HÍ í haust Boðið upp á 45 ein- inga diplómanám <? Möguleikar fjarnáms eru óðum að opnast og býður Háskóli Islands slíkt nám á tveimur námsbrautum í haust. Jóhannes Tómasson kynnti sér málið. FJARNAM í ferðamálafræði og hagnýtri íslensku við Há- skóla Islands hefst í haust og er það í fyrsta sinn sem skól- inn býður heildstætt grunnnám úr deildum skólans í fjarkennslu. Hvor námsbraut er 45 eininga hagnýtt nám sem lýkur með diplóma-prófi. Þessar námsbrautir eru einnig í boði í hefð- bundnu kennsluformi og eru þær hluti af þeim nýju námsleiðum sem Háskól- inn býður frá og með haustinu. Háskólinn og Endurmenntunar- stofnun Háskólans hafa undanfarið unnið að því að þróa notkun fjarfunda- búnaðar til kennslu og dreifingar á er- indum og ráðstefnum. Margrét S. Björnsdóttir, forstöðumaður sam- skipta- og þróunarsviðs Háskólans, segir að tals- verðu fé og mannafla hafi verið ráðstafað í undir- búning fjarkennslu, bæði á sviði tækni og kennslu- fræði og að margir hafi komið við sögu um land allt. „Það er eitt af áherslu- atriðum Páls Skúlasonar háskólarektors að efla tengsl og þjónustu skól- ans við landsbyggðina og er þetta liður í þeirri við- leitni," segir Margrét. Hefur tekist gott sam- starf milli Háskólans, ný- stofnaðra fræðslumiðstöðva á lands- byggðinni og Háskólans á Akureyri. Margrét segir ennfremur að í undir- búningi sé að skipa svpnefnd fagráð námsleiðanna tveggja. í fagráði fyrir hagnýtu íslenskuna munu sitja ásamt kennurum H.í. fulltrúar helstu dag- blaða landsins og útgefenda bóka og tímarita. I fagráði fyrir ferðamála- fræðina munu sitja einstaklingar úr helstu greinum ferðaþjónustunnar ásamt kennurum. Forsenda samstarfsins um fjarnám- ið er svonefnd Byggðabrú, símstöð sem Byggðastofnun leigir af Lands- síma íslands hf. og getur tengt saman myndfundatæki nokkurs fjölda notenda. Tæknin byggist á stafræna símakerfinu, samneti Lands- símans eða ISDN-símakerf- inu og er með þessari tækni hægt að dreifa hreyfimynd og hljóði til fimm til sextán aðila um land allt. Áhugi mikill Rögnvaldur Ólafsson dós- ent hefur stjórnað undirbún- ingi fjarnáms við Háskóla íslands og segir hann áhuga fyrir því mjög mikinn. „Markmið okkar er að auka aðgengi landsmanna að þjónustu Háskólans, t.d. að sækja endurmenntunarnám- skeið, stunda háskólanám og fylgjast með erindum og ráðstefnum á vegum Háskólans um land allt." Rögnvaldur segir fjarnám einkum henta þeim sem sinna því með starfi en kennt verður síðdegis í þeim námsleiðum sem nú hefjast. Hann segir að kannað verði í framtíðinni hvort hægt verður að hafa fyrirlestra aðgengilega á netinu í nokkra daga en í fyrstunni verða þeir að- eins boðnir á þessum ákveðnu tímum síðdegis, þ.e. milli 17 og 19. í þeim námsleiðum sem nú hefj- ast er krafist stúdents- prófs eða sambærilegrar menntunar. Rögnvaldur segir fjöldann í sjálfu sér ekki takmarkaðan en ráð- ast af getu fræðslumið- stöðvanna á landsbyggð- inni til að taka við nem- endum. Ekki er ljóst hversu margir úr hópn- um munu nýta fjarnámið. Hann segir tilraunir hafa farið fram í fyrra með fjarkennslu í ferðamála- fræði og þá hafi bæði skráð sig fólk á höfuðborgarsvæðinu og utan þess. „Með því að bjóða þessa aðferð erum við að mæta kröfum tímans um sí- menntun og að hægt sé að stunda há- skólanám með starfi." Rögnvaldur .segir ennfremur að eftir að menn hafa lokið 45 eininga náminu sé hægt að bæta við einingum til BA og BS prófs samkvæmt nánari ákvörðun viðkom- andi deilda. Gert er ráð fyrir að þeir sem stunda hefðbundið nám, taki 45 eininga námið á hálfu öðru ári og stefnt er að því að fjarnámsnemendur geti lokið náminu á þremur árum. Morgunblaðið/Sverrir Rögnvaldur Olafsson Morgunblaðið/Þorkell Þau Anna Dóra Sæþórsdóttir kennslustjóri og Eiríkur Rögnvaldsson, prófessor í ís- lensku, kenna á fyrstu námskeiðum Háskól- ans með fjarkennslu. Skemmtileg kennsluaðferð Anna Dóra Sæþórsdóttir er kennslustjóri í ferðamálafræðinni. Þrjú námskeið verða í boði fyrsta vet- urinn og kennir hún tvö þeirra. Ann- ars vegar inngang að ferðamálafræð- um og hins vegar svæðalandafræði og hefst kennslan 30. ágúst. Þriðja nám- skeiðið kemur frá Háskólanum á Akureyri og fjallar um skipulag og samskipti í ferðaþjónustu. Anna Dóra segir að í fjarkennslunni, sem sé mjög skemmtileg kennsluaðferð, sé kennar- inn nokkuð bundnari við tækin en kostur sé að hafa nemendur í stofunni; með því skynji kennarinn betur á svip nemenda hvort hann hefur talað nógu skýrt. Eiríkur Rögnvaldsson prófessor hefur skipulagt námið í íslensku og er aðalkennari á öðru námskeiðinu, sem kennt verður í haust, sem er hagnýtur inngangur að íslensku. Segir hann það vera þjálfun í alls konar vinnubrögð- um við heimildaleit og notkun heim- ilda. Hitt námskeiðið er inngangur að málfræði og kennir Sigríður Sigur- jónsdóttir dósent þar. Kennsla hefst 6. september. Innritun í fjarnámið fer fram í nem- endaskrá Háskóla íslands til 1. sept- ember í hefðbundið háskólanám. Vefslóð fjarnámsins er httpy/www.- hi.is-fjarnam. Með því að bjóða upp á fjarnám er Háskólinn að koma til móts við sívax- andi eftirspurn eftir háskólanámi á landsbyggðinni. Til að geta tekið þátt í náminu á þennan hátt þurfa nemendur að hafa aðgang að tölvu með tengingu við Netið og geta sótt námið á þar sem fræðslumiðstöðvar veita aðgang með gagnvirkum sjónvarpsbúnaði.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.