Fréttir frá Íslandi - 01.01.1875, Blaðsíða 4

4
ELDGOSIN.
hið fyrsta gos á Mývatnsörœfum; cn [>ar komu fleiri á cptir, og voru flest
Jjcirra meiri en liið fyrsta.
Að kvcldi hins 10. dags marzmánaðar kom aptur eldur upp hjcr ura
bil á sömu stöðvum og eldgosiö 18. febr., cða iitlu norðar. Eldur pcssi
sást úr Mývatnssvcit þcgar um kveldið, er hann kom upp, en daginn eptir
var hann hulinn af ógurlegum reykjarmekki og stórum skýjabólstrum.
Daginn þar eptir, cða hinn 12., fóru 3 Mývetningar austur á örœfin að
skoðagosið; virtist eldurinn þá veranokkuð i rjenun, en þó var hann enn
uppi, nálægt 700 til 800 föðmum norðar en hraun það, er komið hafði úr
fyrra gosinu (18. febr.). Voru þar nú komnir 14—16 eldgýgar, stœrri og
smærri, i beinni linu frá snðri til norðurs á hjer um bil 200 faðma löngu
svæði, Gusu fieir glóandi hraunleðju hátt á lopt upp með geysilegum
hraða og grenjandi hljóði og hvellum; en eigi fór gosið þá lengra en 10
faðma frá gýgunum. Mátti sjá merki þess, að gosið hefði daganaáundan
farið miklu lengra, [jví að hraunmöl úr gosinu fannst í 300 faðma fjarska
frá gýgunum. Annað merki þess, hve gos [ictta hefur verið mikið, var
hraun-malarkambur, 5—60 feta hár, cr myndazt hafði vestanvert við gýg-
ana, [>ar sem áður var sijetta eða jnfnvel dœld. Allt í kring um gýgana
hafði hraunflóð runnið, en mest [ió í norður; var það orðið hjer um bil
500 faðmar að brcidd að sunnanvorðu, en allt að mílu að lengd. Jakob
bóndi Ilálfdánarson á Grímsstöðum við Mývatn, cr var cinn í förinni, og
skýrt hefur frá gosi þessu, lýsir hrauninu fiannig: „Skorpið var f»að og
svart sem önnur hraun, en andir }>ví var að óiga fram og fœrast út hvit-
glóandi ieðja, líkust gjalli; svo var liún brennandi, þegar hún kom i ljós
út úr hraunröðinni, að við þoldum ekki nema með mesta hraða að seilast
til hennar með göngustöfunum, en innan 2 mínútna varkomin svörtskorpa
á þetta . . . Yfir öllu hrauninu lá hvítblá gufa, til að sjá með hristing,
líkt [>ví sem vjer nefnum landöldu, cn sumir nefna tíðbrá, nema hvað
þetta var þeim mun meira, að fjöll þau, er við blasa hins vegar við hraun-
ið, sýndust sem í gagnsærri þoku, cn svo er gufa þessi smágjör, að við
sáum hana ekki innan OOfaðma fjariægðar, þegar við stóðum viðhraunið.
Til að reyna að sjá sem bezt yfir, gengum við upp á hraunmalarkambinn
norðast, og var þá hvervetna yfir hraunið að líta sem í kolagröf, þegar
loginn cr í þann veginn að brjótast upp úr kuriinu“ ... Á heimleiðinni,
þegar myrkt var orðið, sýndust eldskoðunarmönnum gosin til að sjá sem
bál, en áður en það hvai'f þeim, var komið upp nýtt gos norðan tíl við
hraunröðina; þar höfðu þeir opt umdaginn sjeð gufukúfa koma og hverfa.
Gos þetta virðist hafa staðið um nóttina og svo daginn eptir, og það kveld
sýndist þeim, er til sáu, það hafa aukizt.
Nú bar lítið á gosunum í nokkra daga, þangað til 18. marz. þ>á
um kveldið í heiðskíru veðri, litlu fyrir sólsetur, þutu upp á svipstundu
4 eða 5 reykjarstólpar með litlu miilibiii, nokkru sunnar en fyr. [>að var
fyrir sunnan allt haglcndið á örœfunum suður undir Odáðahrauni, í beinni
stefnu milli eldstöðvanna í Dyngjufjöllum og eldstöðvanna á Mývatnsörocf-