Fréttir frá Íslandi - 01.01.1875, Blaðsíða 6

6
ELDGOSTN.
um. þetta ni3amyrkur hið svartasta hjelzt rúma stund. þá urðu allir
glergluggar peim að skuggsjám, er inni voru við ljósin, eins og kvikasilfur
væri utan á glerinu. Alls voru f>að um 4 stundir, cr ijós varð að hafa.
Ileima hjá mjer, rúmri mílu norðar, var niðamyrkrið 2 stundir. Meðan á
pvi stóð, hrundi vikuraskan úr loptinu, og var á utan gola hœg. pá gekk
Icngi, svo lítið bil var á milli, á eldingum og prumu-dunreiðum miklum,
svo allt fannst skjálfa við. Loptið var hlaðið rafmagni, svo að logaði á
turnatoppum og stafabroddum, semupp varsnúið — stundum ogáhönd-
um manna, er menn rjettu upp. — Dunreiðarnar, sem fylgdu með reglu-
lcgu bili eldingunum, voru nokkuð ólíkar prumuöskri — pvi hjer var lopt-
ið hlaðið ösku, og mótspyrnan meiri en í auðu lopti; — var sem hvellur
tœki við af hvell yfir pveran himin. pegar mesti myrkvinn leið af og ösku-
fallið minnkaði, fœrðist mökkurinn inn til dala, og sýndist standa par kyrr,
pví goluandvari kom par móti eg fœrði mökkinn aptur hœgt og hœgt út
yfir dalinn. pá fjell smáaska ennúr honum, og varð skuggsýnt“. pannig
er lýst öskufallinu í Skriðdal, og likt mun pað hafa verið í hinum öðrum
svcitum, nema að pví leyti, að meiri eða minni undur gengu á, eptir pví
hvað öskumegnið, sem fjell, var misjafnt og veðurfar og veðurstaða mis-
munandi. Mest kvað að býsnum pessum á Jökuldal ofanverðum; par var
myrkrið lcngst, dunurnar mcstar og askan mest. Er svo sagt, að ösku-
lagið hafi par orðið 4 til 8 pumlunga að pykkt og vikurinn par stœrstur:
allt að 2 hnefa að stœrð stœrstu molamir. par var og askan glóðheit, er
hún fyrst kom niður. í Fellum og á Völlum var öskulagið hjer um bil 3
puml. pykkt, ( Fljótsdal rúmir 2 puml., i Skriðdal I'/j puml., í fjörðunum
víðast enn pynnra, og par voru vikurkornin minst. Fyrst pá er askan
ijell, fylgdi hcnni megn brennisteinsfýla, en síðan hvarf hún. Lítið bragð
var að öskunni, en pó virtist svo sem saltbragð og jámkeimur væri að
minstu komunum. Jörð var öll auð i byggðum á undan öskufallinu, og
hagar góðir, cn er öskufallið dundi yfir, œrðist fjenaðurinn, og hljóp scm
hamstola; mátti í nokkra daga cngin skcpna úr húsum koma. Askan lá
logndauð i 3 daga, en síðan kom hvass vindur, og feykti henni í stóra
skafla, er sumir voru 1—2 álnir að pykkt, en eigi reif svo vel, að hagar
hreinsuðust. pegar askan var svo mikil í byggð, sem hjer hefur sagt ver-
ið, pá má nærri gcta, hversu mikil hún hofur verið á fjöllum uppi, nærri
eldstöðvunum, en slikt varð eigi kannað. Svo mikið vikurhlaup lsom í
Jökulsá á Fjöllum við gos petta, að hún varð óferjandi i nokkra daga fyrir
vikurburði; var pað likt pví er ísrek og krapaburður er mostur á haust-
um; flóði áin yfir bakka sína og bar upp á land nokkuö af vikri, en eigi
til stórskemmda. Sums staðar rak vikurinn á lamj úr sjó, svo sem fyrir
Kelduhverfi, Núpasveit, Sljettu, og víðar vestur moð landi. Eigi er unnt
að segja, hversu mikið öskumogn hefur streymt upp úr eldgýgnum i Dyngju-
fjöllum penna dag, en svo hofur verið talið til, að öskulagið hafi verið 3
pumlunga pykkt að jafnaði á 100 ferhyrningsmílna svæði, og öskumcgnið
verið nálægt 3840 milióna tunna. En hjor við bœtist pað, að talsvort af