Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1984, Síða 29

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1984, Síða 29
ÚR BYGGINGARSÖGU DÓMKIRKJUNNAR í REYKJAVÍK 33 ingarstjórnarinnar fól Boye Magens, konunglegur byggingarstjóri, Andreas Kirkerup hirðtimburmeistara verkið. Þessi ráðstöfun kemur nokkuð á óvart því að fram að þessu höfðu húsameistarar hirðarinnar teiknað hús konungs á íslandi. Þannig var það Eigtved sem teiknaði landfógetahúsið í Viðey, Thurah tciknaði dómkirkjuna á Hólum, Fortl- ing teiknaði amtmannssetrið á Bessastöðum og Anthon kirkjuna í Vest- mannaeyjum. Ástæðan til þess að nú var fallið frá þessari hefð var sú að hin konunglega byggingarstjórn var endurskipulögð árið 1782.7 Hin konunglega byggingarnefnd var lögð niður og rentukammerinu falin stjórn byggingarmála. Eftir breytinguna voru húsameistarar hirðarinnar ckki lengur meðlimir stjórnarráðsins og réðu því ekki jafn miklu um gang byggingarmála og áður. Hér eftir var þeim aðeins falið að annast þær byggingar sem rentukammerið taldi mikilvægar. Ef þessi breyting hefði ekki átt sér stað hefði Harsdorff, sem tvímælalaust var mesti arki- tekt síns tíma, líklega teiknað dómkirkjuna í Reykjavík. Kirkerup hefur líklega verið falið að teikna dómkirkjuna því hann var timburmeistari hirðarinnar og til að byrja með var það ætlunin að kirkjan yrði gerð úr timbri samkvæmt íslenskri hefð. (Ekki er laust við að manni detti í hug hvort nafn mannsins hafi ekki verið næg ástæða til að fela honum teiknivinnuna!!! Innskot þýðanda.) Teikningar Kirkerups og kostnaðaráætlun var tilbúin 17. febrúar 1786.H í áætluninni segir hann að teikningarnar séu af kirkju sem byggð sé „á hefðbundinn íslenskan máta úr bjálkum eða stokkum". Þarna er hann á villigötum því að þcss háttar timburhús sem gerð voru úr heilum láréttum trjábolum voru alls ekki venjuleg á íslandi. (Nokkur af pakkhúsum og íbúðarhúsum einokunarverslunarinnar voru þó gerð á svipaðan hátt.) Bjálkahús voru algeng í hinum skógiklæddu héruðum Noregs og Svíþjóðar en ekki á nöktu íslandi. Erfiðleikar landsmanna voru öldum saman m.a. fólgnir í því að afla timburs til húsasmíða. Allt timbur varð að flytja til landsins með miklum erfiðismunum og kostn- aði. Flest hús og einnig kirkjur voru því gerðar að mestu úr torfi og timbur sparað eftir mætti. Fá hús voru eingöngu úr timbri og þá voru þau venjulega gerð sem grindarhús og borðaklædd að utan eða grindin fyllt með lóðréttum plönkum (stafverk). Slík byggingaraðferð var miklu hagkvæmari en bjálkahús m.a. vegna þess að hægt var að nota ýmiss konar timbur til smíðinnar og auðveldara var að endurnýja bygg- ingarhluta sem skemmdust af fúa en að því hlaut fyrr eða síðar að koma vegna hins raka loftslags á íslandi. En Kirkerup vissi ekki betur, - hann hafði aldrei til íslands komið og kom þangað aldrei, — ckkert frekar en Eigtved, Thurah eða hinir húsameistarar hirðarinnar. 3
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.