Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 50

Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 50
2IO hennar (nú um 45,000 kr.), bókmentasjóð Jóns Sigurðssonar al- þingisforseta (um 12,000 kr.), háskólasjóðinn (rúml. 5000 kr.) o. s. frv. Við latínuskólann er styrktarsjóður, sem heitir »Bræðrasjóður«, við Möðruvallaskólann dálítill »Nemendasjóður«, og við prestaskólann nokkrir styrkarsjóðir. Enn fleiri mætti nefha, þó smávaxnir sé. BÓKMENTIRNAR hafa tekið allmiklum stakkaskiftum. Pær eru nú margfalt auðugri og fjölskrúðugri, en þær vóru um síðustu aldamót. Málið hefir verið hreinsað, stafsetningin bætt, ritlistin fullkomnast, nýjar bókmentagreinir risið upp og þær, sem fyrir vóru, umskapast. Að sýna þetta áþreifanlega, er ekki unt, nema með því að rekja sögu bókmentanna gegn um alla öldina. En til þess veitti ekki af sérstakri ritgerð, lengri en hér er rúm fyrir. Vér verðum því að láta oss nægja fáeinar lauslegar bendingar. Að því er skáldskapinn snertir, þá hefir mest borið á ljóða- gerðinni eða lýriskum kveðskap. Pó hefir líka dálítið birtst af episkum skáldskap eða söguljóðum, sumpart frumkveðnum, sum- part þýddum Ljóðagerðin var reyndar í fullu fjöri og allmiklum blóma í byrjun aldarinnar, en hún hefir þó á þessari öld komist á miklu hærra stig en áður og náð meiri fullkomnun, bæði að því er snertir háfleygi, viðkvæmni, fegurð og ytri búning. Sniðið eða formið er orðið miklu fjölbreyttara og þýðara og braglistin meiri. En auk þess að ljóðagerðin hefir fullkomnast hafa tvær nýjar skáldskapartegundir bætst við. Hin fyrri þeirra er leikritin eða dramatiskur skáldskapur, sem heita má að haldi innreið sína með sjálfri öldinni, en þó sem harla ófullkomin tilraun. Á síðari hluta aldarinnar hefir leikritagerðin náð töluvert meiri þroska, þó hún sé enn á bernskuskeiði, enda uppskeran eftir öldina næsta lítil. Hin nýja skáldskapartegundin er nóvellistíkin eða skáldsögurnar. Á þeim fer fyrst að bóla um miðja öldina, og þó uppskeran sé fremur lítil og töluvert misjöfn að gæðum, þá hefir þó í nokkrum þeirra komið fram svo mikil snild, að þær verða að teljast sannar- legur gróði fyrir bókmentir vorar. Að því er sérstakar stefnur snertir, þá hefir hugsjónastefnan eða ídealisminn verið drotnandi mestan hluta aldarinnar jafnt í skáldskapnum sem í pólitíkinni. Pessi stefna hófst í Danmörku um sjálf aldamótin, en til íslands barst hún fyrst að nokkru ráði um 1830, er júlíbyltingin hafði rafmagnað hugi manna og hleypt þjóð- ernistilfinningunni í loga. Pá hneig og sverð og skjöldur fræðslu-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.