Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 67

Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 67
227 Mikla framför má og telja stofnun sparisjóða þeirra, er upp hafa risið hinn síðasta hluta aldarinnar. Hinn fyrsti þeirra var stofnaður í Rvík 1872 og vóru innlög hans við lok ársins 13,610 kr., en 1891 vóru þau orðin 605,241 kr. og 1897 1,110,853 kr. Árið 1891 vóru sparisjóðirnir orðnir 15 að tölu og innlög þeirra allra 854,136 kr. Nú eru þeir orðnir 22 og innlög þeirra um 2 miljónir (1897: 1,742,337 kr.). Ein hin öflugusta lyftistöng fyrir framfarir í verzlun og öllum atvinnuvegum í hverju landi er að hafa góða banka. En alt fram að árinu 1885 var enginn banki til í landinu. Þá var stofnaður landsbanki með þriggja manna stjórn, einum framkvæmdarstjóra, skipuðum af landshöfðingja, og tveimur gæzlustjórum, kosnum af al- þingi. Stofhfé bankans var upprunalega að eins ^/2 miljón óinnleys- anlegra seðla, sem landssjóður lánaði bankanum og ábyrgðist. En seinna óx starfsfé bankans töluvert við það, að sparisjóði Reykja- víkur var steypt saman við hann. Síðastliðið ár (1899) nam við- skiftaupphæð bankans (tekjur og gjöld) rúmlega 3^/4 miljón króna, og allar eignir hans í fasteignum, verðbréfum og peningum námu í lok ársins 2,046,424 kr., en af þeim átti sparisjóður Reykjavíkur töluvert meira en helminginn (1,070,055 kr.). Varasjóður bankans var þá 203,577 kr. Af þessu má sjá, að starfsfé bankans er harla lítið og því ekki von, að hann hafi getað gert mikla breyting á verzlun og öðrum atvinnuvegum landsmanna, enda verður ekki séð, að hann hafi haft nein áhrif í þá átt. Þó verður að telja stofnun hans töluverða framför frá því sem áður var, enda sýnir hin stórkostlega aukning á húseignum landsins og þilskipastólnum, að hann hefir orðið þeim að miklu liði. En að fleiru þarf að vinna en þessu, og því vóru á síðasta alþingi, til þess að bæta úr bráð- ustu nauðsyn á auknu starfsfé handa bankanum, samþykt lög um að auka seðlamagn hans með */4 miljón, og auk þess að stofha við hann veðlánadeild, er hefði heimild til að gefha út banka- skuldabréf fyrir alt að 1,200,000 kr. En þótt að þessu kunni að vera nokkur bót í bráðina, þá hlýtur þó öllum að vera ljóst, að það muni lítið hrökkva til að fullnægja eðlilegri lánsþörf og við- skiftaþörf manna, ekki sízt þegar litið er til þess, hversu gjörsnautt landið er af peningum fyrir og hvílíkt dauðans ólag er á verzlun- inni, þar sem alt eru tóm vöruskifti. Þetta var síðasta alþingi líka fullljóst og tók því mjög vel tilboði tveggja útlendinga, sem lagt var fyrir þingið, um að stofna hér öflugan hlutafélagsbanka með 15*
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.