Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 47

Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 47
20J um mönnum er ekki til, heldur að eins prestastefha (synodus), sem lítið kveður að. Pá hafa og prestakosningar verið lögleiddar, leys- ing sóknarbands, fríkirkjusöfhuðir o. fl. Beri menn stjórnarfar vort í heild sinni saman við stjórnarfar landsins í byrjun aldarinnar og framan af henni, þá dylst engum, að framfarirnar eru afarmiklar. Að vísu er fyrirkomulaginu á hinni æðstu stjórn landsins enn mjög ábótavant. Er þar einkum tilfinnanlegt, að ráðgjafinn er ábyrgðarlaus í flestum greinum og landshöfðingi sama sem ábyrgðarlaus; að ráðgjafaembættið er falið ókunnugum útlendingi, sem ekki kann mál vort og hefir störf sín í hjáverkum, og að enginn veruleg samvinna getur átt sér stað milli hans og alþingis, af því að hann mætir ekki á þingi. En úr öllum þessum göllum er nú verið að reyna að bæta, og líður vonandi ekki langt á 20. öldina áður en það tekst. Pað er jafnan þung byrði og líka miður holt fyrir hvert land að hafa of marga embættismenn. Til framfara má því telja, að klerkum hefir fækkað að miklum mun. Samkvæmt skýrslum um fólksfjölda á Islandi 1. febr. 1801 vóru þeir þá 231, en nú eru þeir ekki nema 144 (eða 147, ef prestaskólakennararnir eru taldir með). Hins vegar hefir veraldlegum embættismönnum fjölgað stórkostlega. 1801 vóru þeir ekki nema 45, en nú eru þeir orðnir hér um bil helmingi fleiri, og þó miklum mun fleiri, ef allir starfs- menn, sem launaðir eru af landsfé, eru taldir með. En í þessari miklu aukning embættismanna á þó læknafjölgunin langmestan þátt, og hlýtur sú fjölgun að teljast til framfara, þó spurning geti verið um, hvort ekki hefði mátt komast af með minna. Stofhun ýmsra annara embætta hefir og verið óhjákvæmileg afleiðing af öðrum framförum, en hja sumum hefði vafalaust mátt komast. En það virðist vera föst stefna hjá bændum, að fjölga embættismönnum sem mest, því þeir hafa sem kjósendur jafnan fylgt þeim fastast til þingsetu, sem bezt hafa gengið fram í því að fjölga embættum og hafa embættislaunin sem hæst. Og á sjálfu alþingi hafa ein- mitt bændurnir veitt þessari stefhu miklu tryggara fylgi, en margir úr embættismannaflokknum. Pað er líka svo komið, að ísland hefir að tiltölu við fólksfjölda miklu fleiri embættismenn en nokk- urt annað land. Að vísu á víðátta landsins og strjálbygð mikinn þátt í því, en það er þó töluvert embættasýki landsmanna að kenna. Pað vantar reyndar ekki, að bændurnir kvarti sáran yfir fjölda embættismannanna og hve mikið af landsfé gangi til þeirra, en
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.