Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 51

Eimreiðin - 01.09.1900, Blaðsíða 51
211 stefnunnar (upplýsingaraldarinnar), Magnús Stephensen (f 1833) í valinn, svo lítið varð um viðnám gegn fylking hinna ungu ídealista, er nú vildu brjótast til valda í bókmentaheiminum íslenzka. En fram að 1830 má heita að fræðslustefnan ein væri ríkjandi, því' Bjarna Thórarensens gætir ekki fyr en síðar, þó hann hefði þegar frá byrjun gengið undir merki hugsjónastefnunnar og yrði einn hinn helzti frömuður hennar. En það var Jónas Hallgrímsson og Fjölnismennirnir, sem ráku á smiðshöggið, og síðan má heita, að ídealisminn hafi verið ríkjandi í íslenzkum skáldskap alla öldina út. Kringum 1880 fer reyndar töluvert að brydda á realisma eða sannreyndarstefnunni (sem hófst í Danmörku um 1870) hjá nokkr- um hinna yngri skálda; en tæplega verður þó sagt að sú stefna hafi nokkurn tíma fest rætur á íslandi eða orðið þar ofan á. ídealisminn hefir þar enn fyllilega yfirtökin, hvað sem 20. öldin kann að færa okkur. En lítt benda bókmentastraumar annara landa á, að realisminn eigi mikla framtíð fyrir höndum úr þessu. Hann virðist vera búinn að lifa sitt fegursta. Að því er snertir aðrar greinir bókmentanna en skáldskapinn, þá hefir vald ídealismans yfir hugum manna einnig þar orðið þess valdandi, að menn hafa mest snúið sér að fornöldinni. Langfiestir vísindamenn vorir hafa því nær eingöngu fengist við rannsókn á fornritum vorum og forntungu, en í þeirri grein hafa líka sumir þeirra afrekað mikið, Aftur hafa náttúruvísindin orðið herfilega út undan, þó nokkur breyting hafi orðið til hins betra í því efni á hinum síðasta fjórðung aldarinnar. Annars hefir töluvert birtst af bókum í flestum greinum bókmentanna: málfræði, sögu, þjóðsagna- fræði, lögfræði, náttúrufræði, læknisfræði, heimspeki, guðfræði, þjóð- hagsfræði (búfræði o. s. frv.), pólitík o. fl. Bókmentirnar eru því nú orðnar margfalt fjölbreyttari en í byrjun aldarinnar, og yfirleitt má segja, að þær séu öllum vonum fremur hjá jafnfámennri og fátækri þjóð. Pað væri stök ósanngirni að heimta öllu meiri fram- farir í þeim, en orðið hafa. I lýriskum kveðskap og fornfræði standa íslendingar jafnfætis öðrum þjóðum. 19. öldin á fyllilega skilið að heita endurfæðingaröld íslenzkra bókmenta. LISTIR. Pegar skáldlistin er fráskilin, verður eigi annað sagt, en fagrar listir hafi alla öldina staðið hollum fæti á íslandi, og það svo freklega, að mörgum mundi jafnvel verða það, að neita því, að þær vaáru þar til sumar hverjar. En það væri þó of langt farið, því lítið er í eiði ósært.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.