Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 76

Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 76
152 brotfiötum og sprungum í jarðarskorpunni. Um seinni hluta ritgerðarinnar þarf eigi að fjölyrða, það er aðeins ýtarleg lýsing allra hvera og lauga á íslandi og sórstaklega nákvæmlega talað um Geysi og Strokk, goseðli þeirra og goshæð á ýmsum tímum. V. Gr. FJÖGUR NÝ RIT UM NÁTTÚRU ÍSLANDS EFTIR ÍSLEND- INGFA, Um miðju 19. aldar var það í frásögur fært, hve frámunalega frábitnir íslendingar væru allri náttúruskoðun og náttúrurannsókn, þeir hefðu aðeins mjög einhliða áhuga á norrænum fræðum, málfræði og sögu. Petta hefir mjög breyzt; íslendingar semja nú á hverju ári vísindaleg rit um ýmsar greinir af náttúrufræði íslands, en hin yngsta kynslóð virðist fremur hafa ólund á fornum fræðum, ritar að minsta kosti fátt eða ekkert í þeim greinum, sem nokkuð kveður að. Pað getur verið, að þetta breytist aftur; báðar þessar hliðar þekkingarinnar, náttúra landsins og saga þess, ættu að vera oss jafnkærar. Nýlega hafa 4 rit komið út um náttúru Islands eftir Islendinga og eru öll þýðingarmikil, hvert á sinn hátt. Skal þá fyrst geta þess, sem stærst er og yfirgripsmest, en það er fiskafræði Bjarna Sæmundssonar '¦ „Oversigt over Islands Fiske med Oplysninger om deres vigtigste bio- logiske Forhold og okonomiske Betydning" (Skrifter udgivne af Kom- missionen for Havundersogelser nr. 5) Kebenhavn 1909 8° 140 bls., með uppdrætti af sævardýpi kringum ísland. Danir hafa nú hin síðustu 20 ár starfað mjög mikið að sævarrannsóknum við Island, mælt dýptir, strauma, sævarhita, seltu o. fl., rannsakað rek í sjónum, fiskigöngur, hrygniug fiska og lifnaðarhátt, smádýr sævar o. s. frv. Hafa rannsóknir þessar haft mikla þýðingu fyrir vísindin, fyrir fiskiveiðar og skilning á fiskigöngum; þær hafa kostað mikið fé, mikla fyrirhöfn og mikla starf- semi margra vísindamanna. Pað fer mjög fjarri því, að vér íslendingar séum færir um að framkvæma slíkar rannsóknir, þó það lægi oss næst, því það er talin alþjóðleg skylda, sjálfsögð fyrir allar mentaþjóðir, að kanna sjóinn fram með ströndunum heima hjá sér; en oss vantar fó, skip, menn og kunnáttu og yfirleitt öll tæki til slíkra framkvæmda, verðum því að eiga það undir góðvild annarra, að þetta sé gjört. Oss er þó engin vorkunn að sýna lit á oss og leggja fram nokkurn skerf til þekkingarinnar um þá náttúru, sem vér lifum af, enda hefir Bjarni Sæ- mundsson með þessari bók og öðrum ritum sínum haldið uppi heiðri landsins í þessari grein; hann hefir nú um langan tíma safnað til fróð- legra skýrslna um fiskiveiðar og látið prenta þær í Andvara, hann hefir athugað fiskitegundir og lifnaðarhætti þeirra og haldið til haga öllum upplýsingum, sem smátt og smátt gátu fengist um þessi fræði; með þessu hefir hann gjört vísindunum og atvinnuvegunum mikið gagn. í bók þeirri, er hér liggur fyrir, hefir Bjarni Sæmundsson safnað saman öllum athugunum sínum um íslenzka fiska og lifnaðarhátt þeirra og brætt þar saman við ágrip af rannsóknum annarra í sömu grein; hér er því komið í ljós yfirlit alls þess, sem menn vita um fiskalífið kringum ísland nú sem stendur. Hin seinasta íslenzka fiskafræði var eftir Fr. Faber og kom út 1829, og var eðlilega mjög ófullkomin; þar eru taldar 49 teg- undir fiska; Benedikt Gröndal samdi fiskatal 1891 og telur 66 tegundir.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.