Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 78

Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 78
i54 fornar sævarmenjar og skeljabakka á Norðurlandi, einkum viö Húnaflóa og tókst honum fyrir nokkrum árum að finna bar víða lítinn sævar- kuðung (Purpura lapillus) fyrir ofan fjörumál, sem r»ú á ekki heima í sjónum við Norðurland, og sýndi með því, að loftslag á Islandi hefir skömmu eftir ísöldu verið nokkru heitara nyrðra en nú. Guðm. Bárðar- son hefir síðan haldið rannsóknum þessum áfram og hefir samið nýja ritgjörð um fornar sævarmenjar „Mærker eftir Klima og Niveaufor- andringer ved Húnafiói i Nord-Island" (Vid. Meddel. fra naturh. Foren. i Kbhavn 1910, bls. 35—79). Höf. lýsir þar fornum sævarmenjum fram með Hrútafirði og Húnafióa að suðvestan og hæð þeirra yfir sævarborð; hann fann á ýmsum stöðum mó undir sævarmenjum og dregur af því þá ályktun, að sjór hafi tvisvar gengið á land, fyrst um enda ístíðar og svo á þeim tíma er Purpura-kuðungurinn lifði í Húnaflóa. I fyrra skift- ið náði sjórinn 40—50 metrum hærra en nú, í seinna skiftið aðeins 4 metrum hærra, og á því tímabili lögðust sævarmenjarnar ofan á jarðveg og mó. Skeljarnar sýna, að sævarhitinn í Húnaflóa var, þegar hafið stóð hæst í seinna skiftið, nokkuð meiri en nú, viðlíka mikill eins og hann er nú við vesturströndu íslands; svo kólnaði aftur og sædýralífið fókk á sig kuldablæ þann, sem nú er á því nyrðra. I þessum sömu héruðum sést það á mómýrum, eins og víða á útkjálkum, að þar hafa rétt eftir ísöldu verið allmiklir birkiskógár, þó þar só nú með öllu skóglaust. Pað væri óskandi, að Guðmundur Bárðarson gæti haldið áfram rannsóknum sínum víðar fram með strandlengju íslands, því þá fengist eflaust margur nýr fróðleikur um loftslagsbreytingar eftir isöldu og um afstöðu lands og sjóar á fyrri tímum. Þorhell Porkelsson kennari kefir tvisvar ferðast um ísland 1904 og 1906 á kostnað Garlsbergsjóðsins, til þess að rannsaka hveragufur, loft- tegundir, eðlí þeirra og efnasamsetningu, geislamagn (radíoaktivitet) o. fl. A fyrri ferðinni fanst, að hveralofttegundirnar voru geislamagn- aðar, en radium fanst þó ekki; þá fundust einnig í hveralofti hin fágætu efni argon og helíum. Ná liggur fyrir stór ritgjörð um rannsóknir og árangur seinni ferðarinnar 1906: „The hot springs of Iceland" (Viden- skabernes Selskabs Skrifter 7. Række. Naturvid.-math. Afd. VIII. 4. Kbhavn 1019, 86 bls. 4°). Þar er fyrst lýsing á hverahópum þeim, sem höf. hefir rannsakað; þar er lýst brennisteinshverum við Mývatn, í Kerlingar- fjöllum og í Hengli, ennfremur vatnshverum við Reyki í Skagafirði, á Hveravöllum, hjá Grafarbakka í Hreppum, í Laugarási hjá Skálholti og Olfushverum; í lýsingum þessum er ýms fróðleikur um hverina og breyt- ingar þær, sem á þeim hafa orðið. Þá er í öðrum kafla nákvæmlega skýrt frá rannsóknum á geislamagni, aðferðum lýst við söfnun loftteg- unda og verkfærum o. s. frv. I þriðja kafla er skýrt fra árangri mæl- inga og efharannsókna í hinum ýmsu hverum; þar eru einnig ýmis- legar hugleiðingar um orsakir hveragosa. Ritgjörðin öll er þýðingar- mikil viðbót við vísindalega þekkingu á íslenzkum hverum, en þar er enn fyrir höndum afarmikið verkefni til rannsókna í framtíðinni. Ritinu fylgja 18 ágætar ljósmyndir á 13 myndaspjöldum. Þorv. Thoroddsen.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.