Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 65

Eimreiðin - 01.05.1911, Blaðsíða 65
141 vald í landinu sjálfu, sem gæti staðið yfir öllum íslenzkum flokka- dráttum og gert öllum rétt undir höfði. ÍVí þó ísland hafi í reyndinni nú þegar í flestum greinum fullkomnustu sjálfstjórn, er þó hið núverandi skipulag frá íslenzku sjónarmiði að ýmsu leyti gallað. Einn gallinn er sá, að ríkisvald íslendinga er takmarkað við ákveðin sérmál —• þó það sé reynd- ar megin allra mála — og getur ekki af sjálfu sér færst út eftir þörfum landsins. Önnur ósanngirni, sem núverandi skipulag hlýtur að hafa í för með sér, og íslendingar jafnan kvarta yfir, er sú, að jafnvel lög og meiriháttar stjórnarathafnir, sem eingöngu snerta ísland, þurfa að fara hina löngu leið yfir hafið, og að minsta kosti að nafninu til ganga gegnum hreinsunareld ríkisráðsins, þó það náttúrlega vanalega ekki láti slík íslenzk sérmál vitund til sín taka. Pá eru það óg tilfinnanleg óþægindi — og er til lengdar lætur líka ósanngjarnt —, að kalla þarf íslenzk ráðherraefni til konungs til Kaupmannahafnar, og alþingi því máske getur tafist frá störfum sínum um langan tíma. En einkum er það mikið tjón fyrir Island, þegar mikið kveður að flokkadráttum í landinu, að það þá vantar þann stillibrand (Regulator), sem þingbundið konungsvald, er hafið væri yfir alla flokka og sæti í landinu sjálfu, gæti orðið, ef svæs- inn flokksráðherra með altof blindri hlutdrægni gerði tilraun til að verða þar reglulegur einvaldsherra. Þennan síðastnefnda galla virðast menn nú þegar vera farnir að óttast á íslandi. í blaðinu ^ÞjóðóIfur* (12. nóv.), sem áður hefir staðið núverandi stjórn íslands nærri, er það þannig tekið fram, að reyndar beri ráðherrann íslenzki ábyrgð á gjörðum sín- um fyrir alþingi samkvæmt lögunum frá 1903, en hann sé þó samt því sem nær einvaldur, meðan hann sé við völd og hafi traust meirihlutans á alþingi. Hann hafi við konung einn að eiga, og sé lítt eða alls ekki háður neinu eftirliti af hálfu hins danska ráðaneytis, þó hann að nafninu til eigi sæti í ríkisráðinu. Og blaðið bætir svo við: En þegar svo mikið vald er lagt í eins manns hendur, er þá ekki ástæða til að óttast, að það leiði til altof mikils gjörræðis og hlutdrægni, þegar áköf flokkabarátta á sér stað, og ráðherrann fær vald sitt frá einum einstökum stjórn- arflokki, sem hann verður við að styðjast. Blaðið stingur því upp á, að hallast að tillögu Hafsteins í stjórnarskrárfrumvarpi því, er hann lagði fyrir alþingi 1909, um að hafa þrjá ráðherra í staðinn fyrir einn. En það er ljóst, að þó að ýmislegt fleira geti mælt
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.