Morgunblaðið - 08.05.2001, Síða 26

VIÐSKIPTI
26 ÞRIÐJUDAGUR 8. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ
FJÁRLÖG þessa árs gera ráð fyrir
að tekjuskattur á fyrirtæki muni skila
ríkissjóði 9,7 milljarða króna tekjum,
eða sem nemur 3,8% af heildartekjum
ríkissjóðs, en þær eru áætlaðar 253
milljarðar króna. Þetta er nokkru
lægra hlutfall en reiknað er með að
tekjuskattur á fyrirtæki hafi skilað í
fyrra, en þá var hlutfallið 4,8% sam-
kvæmt fjárlögum að viðbættum fjár-
aukalögum. Þessi áætlaða lækkun
tekna milli áranna 2000 og 2001 er
breyting frá þróun síðustu ára, því
tekjur ríkissjóðs af tekjuskatti á fyr-
irtæki hafa farið hækkandi sem hlut-
fall af heildartekjum. Á árunum 1988
til 1994 skilaði þessi skattur um það
bil 3% af heildartekjum ríkissjóðs, en
fór svo hækkandi og hefur verið um
og yfir 4% frá 1997. Tekjuskattshlut-
fall fyrirtækja var 50% í upphafi þess
tímabils sem hér um ræðir en lækkaði
á árunum 1991 til 1999 í nokkrum
þrepum niður í 30%.
Í fjárlögum er gert ráð fyrir 33,9
milljarða króna tekjuafgangi af rík-
issjóði. Þetta þýðir að tekjur ríkisins
af tekjuskatti fyrirtækja nema 28,6%
af afgangi ríkissjóðs.
Áhrif skattalækkunar
á tekjur ríkissjóðs
Eðlilegt er að menn velti því fyrir
sér hvaða áhrif lækkun tekjuskatts
fyrirtækja hefði á tekjur ríkissjóðs.
Væri skatthlutfallið lækkað um helm-
ing, úr 30% í 15%, og allt annað héld-
ist óbreytt, myndu tekjur ríkisins
einnig minnka um helming. Hefði
skatturinn verið lækkaður fyrir þetta
ár myndi það að öðru óbreyttu þýða
að áætlaðar tekjur ríkissjóðs væru
ekki 9,7 milljarðar króna heldur 4,85
milljarðar. Hlutfall skattsins af heild-
artekjum ríkissjóðs yrði þá rúmur
helmingur af því sem áður var reikn-
að með, eða tæp 2%. Tekjutap ríkisins
hefði samkvæmt þessum útreikning-
um, sem byggjast á því að allt annað
en skatthlutfallið sé óbreytt, orðið
4,85 milljarðar ef tekjuskattshlutfall-
ið hefði verið lækkað í 15% í ár.
Sé þetta borið saman við tekjuaf-
gang ríkisins má segja að hann hefði
lækkað um 14,3% ef skatthlutfallið
hefði verið 15% í stað 30%, og afgang-
urinn væri þá rúmir 29 milljarðar.
Þessir útreikningar gera ráð fyrir
að ekkert annað breytist en skatthlut-
fallið, en ólíklegt er að svo færi. Af
ýmsum ástæðum er eðlilegra að líta á
þessar tölur um tekjutap ríkisins sem
mögulegt hámarkstap. Margt vinnur
á móti tekjutapinu og eins og fram
kemur í tölunum hér að ofan þá
hækkuðu tekjur ríkisins af fyrirtækj-
um á síðasta áratugi þegar skatturinn
var lækkaður úr 50% í 30%. Reynslan
hér á landi er því sú að lægra hlutfall
þýði hærri tekjur, þó ekki sé hægt að
fullyrða að slíkt myndi endurtaka sig
með meiri lækkun.
Margt vinnur gegn tekjutapi
ríkisins af skattalækkun
Það sem vinnur gegn tekjutapi
ríksins er meðal annars að erlendar
fjárfestingar hér á landi mundu vænt-
anlega aukast með lægri skatti á fyr-
irtæki. Samanburð á sköttum hér á
landi og erlendis má sjá í meðfylgj-
andi töflu. Skattar á fyrirtæki erlend-
is hafa farið lækkandi undanfarin ár
og gert er ráð fyrir að framhald verði
á þeirri þróun. Ekki liggur þó fyrir
hver þróunin verður nákvæmlega í
hverju landi fyrir sig. Annað sem gæti
unnið gegn því að ríkissjóður tapaði á
skattalækkuninni er að minni líkur
eru til að íslensk fyrirtæki flyti til út-
landa ef skattar eru hagstæðir hér á
landi. Þá skiptir máli að fyrirtæki eru
þeim mun viljugri til að greiða skatta
eftir því sem þeir eru lægri, skatt-
stofninn mundi því hækka ef skatt-
hlutfallið lækkaði.
Þótt þessi áhrif og fleiri vinni gegn
því að ríkissjóður tapi á skattalækk-
un, og geti jafnvel orðið til að hann
hagnist á henni, er engin leið að
reikna út hversu sterk þau eru og
þess vegna getur enginn sagt með
vissu hvaða áhrif skattalækkunin
hefði á afkomu ríkissjóðs. Það eina
sem í raun er hægt að fullyrða um er
hvert mögulegt hámarkstap getur
orðið, eins og gert er hér að ofan.
Tekjuskattslækkun á fyrirtæki úr 30% í 15%
Tekjutap ríkisins
í mesta lagi 2%
!"# "$%&$& ""$  ' ($
))$$$(&*$$ +,$

%(&$
-.""$



 %
$,$
$$' /"
/
0
&*$$+1
2$)0 

&$""' 3(
 ($)4$0 

&$ ""'
0 3($  -


 





     !

"#
$#% & &
"'$
 (
5$'" 5$
6
/$"
7
7$""
4$
4 
+1
2$)
8$)$
9
:
 :
',# ; 0 3
0 3
0 3
0 3
0<3
 0 3
!"#"3
<0 3
 0 3
0 3
 03
 - 3
03
0 3
0 3
0 3
0 3
0 3
 0 3
!"#"3
<0 3
 0 3
 0 3
 0<3
 0 3
0 3
 =
>?9;@A$$!1
:$
*BC+$ 
Lækkun tekjuskatts á fyrirtæki úr 30% í
15% hefði á þessu ári þýtt að áætlaður
tekjuafgangur ríkissjóðs hefði lækkað um
14%, eða úr 34 milljörðum í 29 milljarða.
Haraldur Johannessen fjallar um skatta-
lækkun af þessu tagi og segir líklegt að
áhrifin á afkomu ríkissjóðs væru enn minni
og að áhrifin gætu jafnvel verið jákvæð.
haraldurj@mbl.is
Ágreining-
ur um til-
kynningu
Verðbréfa-
þings
Í SÍÐUSTU viku áminnti Verð-
bréfaþing Íslands Loðnuvinnsluna
hf. fyrir að skila ársreikningi fyr-
irtækisins fyrir árið 2000 of seint til
þingsins.
Í fréttatilkynningu frá VÞÍ segir
að ársreikningurinn hafi verið und-
irritaður af stjórn félagsins 14.
febrúar en ekki borist Verðbréfa-
þinginu fyrr en 13. mars. Í bréfi
Loðnuvinnslunnar til Verðbréfa-
þingsins hinn 2. maí segir að þetta sé
rangt og að stjórnin hafi undirritað
reikninginn hinn 15. mars.
Finnur Sveinbjörnsson, fram-
kvæmdastjóri Verðbréfaþings Ís-
lands, segir að það hafi verið óskað
eftir því að Verðbréfaþingið taki
málið upp aftur og það verði lagt fyr-
ir stjórn þingsins. Áminningin hafi
verið ákvörðun stjórnarinnar og
stjórnin komi til með að skoða málið.
Undirritun yfirleitt
á sama degi
Gísli Jónatansson, framkvæmda-
stjóri Loðnuvinnslunnar, segir að í
tilkynningu Verðbréfaþingsins sé
farið með rangt mál þegar sagt er að
stjórn félagsins hafi undirritað árs-
reikning hinn 14. febrúar. Því sé far-
ið fram á leiðréttingu á þessari rang-
færslu.
Algengast er að stjórn og endur-
skoðendur undirriti ársreikninginn á
sama degi. Endurskoðandi Loðnu-
vinnslunnar undirritaði reikninginn
hinn 14. febrúar en stjórnin ekki
fyrr en hinn 15. mars. Ábyrgð á
samningu og framlagningu reikn-
ings liggur hjá stjórn og fram-
kvæmdastjórn. Stjórnin afhendir
síðan endurskoðanda reikninginn til
endurskoðunar. Ef stjórn eða
stjórnarmaður hefur einhverjar at-
hugasemdir við reikninginn er þeim
komið á framfæri við endurskoð-
anda áður en hann undirritar reikn-
inginn.
100 m.kr.
í hagnað
HAGNAÐUR Hraðfrystihúss Eski-
fjarðar nam 100 milljónum króna
fyrstu þrjá mánuði ársins samanborið
við 139 milljónir króna á sama tímabili
í fyrra. Rekstrartekjurnar námu 997
milljónum króna og jukust þær úr 856
milljónum á sama tímabili í fyrra.
Rekstrargjöldin námu 593 milljónum
króna og lækkuðu úr 611 milljónum
króna í fyrra.
Að sögn Elfars Aðalsteinssonar
forstjóra eru áherslubreytingar að
skila sér inn í reksturinn. Rekstrar-
gjöld lækki milli ára og ekki hafi verið
stofnað til neinna nýrra lána á tíma-
bilinu, sem er jákvætt. Veiking krón-
unnar setji hins vegar strik í reikning-
inn og hækki fjármagnsgjöld fyrir-
tækisins umfram áætlanir. Elfar
segir að taka verði með í reikninginn
að fyrsti ársfjórðungur sé fyrirtækinu
iðulega hagstæðasti tími ársins vegna
mikilla tekna af uppsjávarveiðum og
vinnslu innan tímabilsins. Veltufé frá
rekstri jókst úr 175 milljónum í rúmar
334, einnig sé mikilvægt að handbært
fé frá rekstri batni milli ára og sé nei-
kvætt um tæpar 2 milljónir miðað við
tæpar 166 milljónir neikvæðar á sama
tíma í fyrra. Að sama skapi hækki eig-
in- og veltufjárhlutfall á milli ára. Að
lokum segir Elfar í tilkynningu til
Verðbréfaþings að sjómannaverkfall
og gengislækkun krónu skekki mikið
mynd rekstursins á yfirstandandi
rekstrartímabili og þýði verulegan
tekjumissi fyrir Hraðfrystihúsið.
Hraðfrystihús
Eskifjarðar
Íslenskir aðalverktakar
Sölu frestað til hausts
FRAMKVÆMDANEFND um
einkavæðingu hefur ákveðið að
fresta sölu á hlut ríkisins í Íslensk-
um aðalverktökum hf. til haustsins
en fyrirhugað var að salan færi
fram nú í lok maí.
Að sögn Guðmundar Ólasonar,
starfsmanns Framkvæmdanefndar
um einkavæðingu, er ráðgert að
salan fari fram í ágúst eða sept-
ember á þessu ári en áætlað var að
bréfin yrðu seld nú í lok maí.
Guðmundur segir að við yfirferð
á tilboðum verðbréfafyrirtækja í
útboði á umsjón með sölu hluta-
bréfa ríkisins í Íslenskum aðal-
verktökum hafi komið fram það
sjónarmið markaðarins að um of
skamman tíma væri að ræða hvað
varðar undirbúning og fram-
kvæmd sölunnar. „Að teknu tilliti
til sjónarmiða sérfræðinga á þessu
sviði ákvað nefndin að óska eftir
nýjum tilboðum verðbréfafyrir-
tækja í umsjón með sölu bréfanna
með tilliti til nýrrar tímasetning-
ar.“
Að sögn Guðmundar er þessi
ákvörðun einnig tekin með hliðsjón
af ástandi hlutabréfamarkaða.
Gengi hlutabréfa í Íslenskum
aðalverktökum lækkaði um 19,5%,
úr 3,48 í 2,80, á Verðbréfaþingi Ís-
lands í gær. Á föstudag hækkaði
gengi bréfanna hins vegar umtals-
vert eða um 16%.
BJARNI Ármannsson, forstjóri Ís-
landsbanka-FBA, hefur selt 35
milljónir að nafnverði hlutafjár í Ís-
landsbanka-FBA hf. á genginu
3,896. Söluverð hlutarins er því
rúmar 136 milljónir króna.
Eignarhlutur Bjarna eftir söluna
er 22.292.060 krónur að nafnverði.
Ástæðan fyrir sölunni er, að sögn
Bjarna, að hann er að greiða skuld-
ir sem stofnað var til samhliða
kaupum á bréfunum í nóvember
1999.
Fyrsta nóvember 1999 var sölu-
tilboði framkvæmdanefndar um
einkavæðingu á 51% hlut ríkisins í
Fjárfestingarbanka atvinnulífsins
tekið af 26 fjárfestum. Viðskiptin
voru á genginu 2,8. Samtals var um
að ræða hlutabréf að nafnverði
3.468 milljónir króna eða að kaup-
verði 9.710,4 milljónir króna.
Bjarni Ármannsson var meðal
fjárfestanna 26 en hann keypti 40,8
milljónir að nafnverði eða sem nem-
ur 114,24 milljónum að kaupverði.
Íslandsbanki-FBA
Bjarni Ármannsson
selur hlut