Morgunblaðið - 24.10.2001, Blaðsíða 1

243. TBL. 89. ÁRG. MIÐVIKUDAGUR 24. OKTÓBER 2001 PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS
STOFNAÐ 1913
MORGUNBLAÐIÐ 24. OKTÓBER 2001
ÍRSKI lýðveldisherinn (IRA)
kvaðst í gær hafa hafið afvopnun í
fyrsta sinn til að bjarga friðarsamn-
ingnum á Norður-Írlandi frá 1998.
Alþjóðleg afvopnunarnefnd stað-
festi í gærkvöldi að IRA hefði eyði-
lagt ótiltekinn fjölda vopna auk
skotfæra og sprengjuefnis.
David Trimble, fyrrverandi for-
sætisráðherra n-írsku heimastjórn-
arinnar, lýsti yfir ánægju með þetta
skref og kvaðst myndu hvetja flokk
sinn, Sambandsflokk Ulster, til að
taka aftur upp stjórnarsamstarf við
Sinn Fein, stjórnmálaarm IRA.
Sagði Trimble að upp væri runninn
dagur sem margir hefðu haldið fram
að menn myndu aldrei líta.
IRA sagðist hafa komið í fram-
kvæmd áætlun sem alþjóðleg af-
vopnunarnefnd samþykkti í ágúst.
Samkvæmt áætluninni á IRA að
taka vopn sín „algjörlega og sann-
anlega úr notkun“ en ekki var í gær
skýrt frá því hvernig það hefði verið
gert. Mótmælendur vilja að vopnin
verði eyðilögð en einnig hefur verið
rætt um að loka vopnabúrum IRA,
hugsanlega með því að steypa fyrir
innganga þeirra.
Tony Blair, forsætisráðherra
Bretlands, bar í gærkvöldi lof á IRA
og sagði þessa ákvörðun marka
„mikilvæg þáttaskil“ fyrir Írland,
Norður-Írland, Bretland og raunar
heiminn allan. Enn væri þó mikið
starf óunnið og hvatti hann mót-
mælendur og aðra hópa til að slíðra
nú sverðin og afvopnast.
IRA sagði ekkert um hversu
mörg vopn hefðu verið tekin úr
notkun. „Markmið okkar er skýrt.
Þessari fordæmislausu ákvörðun er
ætlað að bjarga friðarsamningnum
og sannfæra aðra um einlægan vilja
okkar,“ sagði í yfirlýsingu frá IRA.
Daginn áður hafði Sinn Fein ósk-
að formlega eftir því að afvopnunin
yrði hafin til að bjarga friðarsamn-
ingnum.
Breska dagblaðið Guardian sagði
að óbeit almennings á hryðjuverk-
um eftir árásina á Bandaríkin 11.
september hefði stuðlað að ákvörð-
un IRA. „Lýðveldissinnar vissu þá
að ef þeir gæfu ekki eftir bráðlega
færu ekki aðeins friðarumleitanirn-
ar út um þúfur, heldur myndi Sinn
Fein missa þann velvilja sem flokk-
urinn hefur notið, einkum meðal
írskra Bandaríkjamanna,“ hafði
blaðið eftir bandarískum heimildar-
manni.
Martin McGuinness, aðalsamn-
ingamaður Sinn Fein, neitaði þessu
þó í gær og sagði að ákvörðun IRA
snerist aðeins um friðarsamninginn.
IRA hefur afvopn-
un í fyrsta sinn
Belfast. AP, AFP.
AP
N-írskar skólastúlkur að leik
fyrir framan veggmynd af liðs-
manni IRA í Belfast í gær.
LEYNIÞJÓNUSTA Saddams Huss-
eins, forseta Íraks, hefur komið út-
sendurum sínum fyrir í Hollandi,
Danmörku og Svíþjóð og þar safna
þeir m.a. upplýsingum um banda-
rísk skotmörk fyrir hryðjuverka-
menn í Evrópu, að sögn Nabeel
Musauui, fulltrúa útlægra samtaka
andstæðinga Saddams, Íraska þjóð-
arflokksins (INC), í London. Politik-
en hefur eftir honum að þau viti
nöfn á 11 virkum liðsmönnum Sadd-
ams í Danmörku og átta í Svíþjóð.
Musaaui segir innflytjendalög-
gjöf þægilega viðfangs í þessum
löndum en útsendararnir þykjast að
jafnaði vera flóttamenn. Sænska ör-
yggislögreglan segir að stofnunin
hafi oft varað yfirvöld við og þau
síðan hafnað umsóknum um land-
vist.
Politiken segir að margir Írakar
og íraskir Kúrdar í Danmörku hafi
sagt blaðinu frá ofsóknum af hálfu
útsendaranna en enginn þori að
gera það undir nafni af ótta við að
kalla yfir sig hefndaraðgerðir ír-
askra stjórnvalda. Allir viti um til-
vist flugumanna Saddams og séu
smeykir við að gagnrýna stjórn
hans.
„Hvar sem Írakar búa hafa þeir á
tilfinningunni að útsendarar Sadd-
ams Husseins nái til þeirra,“ sagði
Osama Hamza hjá félagi Dana af
íröskum uppruna.
Íraskir út-
sendarar í
Danmörku
ÍSRAELAR höfnuðu í gær ítrekaðri
kröfu Bandaríkjamanna um að ísra-
elskar hersveitir færu tafarlaust á
brott frá öllum palestínskum land-
svæðum. Sagði Ariel Sharon, for-
sætisráðherra Ísraels, að herir sínir
myndu hvergi fara fyrr en Palest-
ínumenn framseldu þá sem bæru
ábyrgð á morðinu á ísraelskum ráð-
herra, Rehavam Zeevi, sem skotinn
var til bana fyrir viku.
Krafa Bandaríkjamanna er sögð
vera sú afdráttarlausasta sem þeir
hafa gert til Ísraela um að þeir hafi
sig á brott með herafla sinn frá sex
bæjum á sjálfstjórnarsvæðum Pal-
estínumanna á Vesturbakkanum og
fari ekki þangað aftur. Sagði banda-
ríska utanríkisráðuneytið að aðgerð-
ir Ísraela hefðu orðið til þess að auka
verulega spennu og óeirðir fyrir
botni Miðjarðarhafs.
George W. Bush Bandaríkjafor-
seti kom í gær að máli við Shimon
Peres, utanríkisráðherra Ísraels,
sem átti fund með þjóðaröryggisráð-
gjafa Bandaríkjanna í Washington.
Eftir fundinn sagði Peres að Bush
hefði sagt að óeirðirnar í
Mið-Austurlöndum gerðu Banda-
ríkjamönnum erfiðara um vik að
halda saman alþjóðafylkingu í bar-
áttunni við hryðjuverk.
„Honum er mikið í mun að eld-
arnir verði slökktir,“ sagði Peres um
fund sinn með Bush. „Ég sagði að við
myndum gera hvað við gætum til að
bæla þá.“
Hörðustu aðgerðir
síðan 1994
Tveir Palestínumenn féllu í gær
þegar skotið var á þá frá ísraelskum
skriðdrekum í bænum Tulkarem á
Vesturbakkanum. Síðan Zeevi var
myrtur sl. miðvikudag hafa ísra-
elskar hersveitir fellt 30 Palestínu-
menn í hörðustu aðgerðum sínum á
Vesturbakkanum síðan Palestínu-
menn fengu heimastjórn árið 1994.
Kofi Annan, framkvæmdastjóri
Sameinuðu þjóðanna, tók í gær undir
kröfur Bandaríkjamanna á hendur
Ísraelum.
Fulltrúar Evrópusambandsins,
Rússlands og Bandaríkjanna áttu
allir fundi með ísraelskum embættis-
mönnum í gær eftir að hafa hitt
Yasser Arafat, forseta heimastjórn-
ar Palestínumanna.
Hafna kröfu
Bandaríkjanna
Jerúsalem, Sameinuðu þjóðunum. AP, AFP.
Ísraelar segja herinn ekki hörfa
BRETAR fullyrtu í gær að banda-
mönnum hefði tekist að eyðileggja
allar níu þjálfunarbúðir al-Qaeda,
hryðjuverkasamtaka Osama bin
Ladens, í Afganistan. Bandaríkjaher
hélt áfram loftárásum á skotmörk í
landinu í gær og talsmenn Norður-
bandalagsins kváðust hafa hafið nýja
sókn gegn talibanahernum við borg-
ina Mazar-e-Sharif.
Geoff Hoon, varnarmálaráðherra
Bretlands, sagði í gær að talið væri
að al-Qaeda-samtökin hefðu starf-
rækt níu þjálfunarbúðir fyrir hryðju-
verkamenn í Afganistan áður en loft-
árásirnar hófust, en nú hefði þeim
öllum verið eytt. Hoon sagði einnig
að árásir hefðu verið gerðar á níu
herflugvelli talibana, sem væru nú að
mestu óstarfhæfir, sem og 24 bæki-
stöðvar talibanahersins.
Viðurkenna mistök
í Kabúl og Herat
Bandaríska varnarmálaráðuneytið
viðurkenndi í gær að þrjár sprengjur
Bandaríkjahers hefðu villst af leið í
Afganistan um síðustu helgi. Victoria
Clarke, talsmaður ráðuneytisins,
sagði að tvær 225 kg sprengjur hefðu
hafnað á íbúðabyggð norðvestur af
Kabúl á laugardag, en þeim hefði
verið beint að herflutningabifreiðum
í 0,8 km fjarlægð. Auk þess hefði 450
kg sprengja hafnað nærri elliheimili í
borginni Herat í norðvesturhluta
landsins á sunnudag, en henni hefði
verið beint að hergagnageymslu í 90
m fjarlægð. Ekki væri vitað um
mannfall af völdum þessara mistaka.
Fyrr í gærdag hafði Stephanie
Bunker, talsmaður Sameinuðu þjóð-
anna í Pakistan, haft eftir starfs-
mönnum SÞ í Afganistan að sprengja
hefði hæft hersjúkrahús innan
veggja herbúða talibana í Herat, en
ekki væri vitað til þess að neinn hefði
farist. Clarke sagði ekki ljóst hvort
um væri að ræða sömu bygginguna.
Talibanar fullyrtu á mánudag að
herþotur bandamanna hefðu gert
árás á sjúkrahús í Herat og orðið yfir
100 manns að bana, en Donald
Rumsfeld, varnarmálaráðherra
Bandaríkjanna, vísaði því á bug.
Gefin út viðvörun
Bandaríkjastjórn endurnýjaði í
gærkvöldi viðvörun til bandarískra
borgara erlendis um hættu á hryðju-
verkum, þ.á m. sýklavopnaárásum.
Ari Fleischer, talsmaður Banda-
ríkjaforseta, staðfesti í gærkvöldi að
miltisbrandsgró hefðu fundist á póst-
vél í miðstöð sem tekur við pósti til
Hvíta hússins. Póstmiðstöðin er þó
ekki í Hvíta húsinu sjálfu, heldur í
herstöð í margra km fjarlægð.
Fleischer sagði að miltisbrandur
hefði hvorki greinst í Hvíta húsinu,
né á bréfum í póstmiðstöðinni.
Allar búðir al-Qaeda í Afg-
anistan sagðar eyðilagðar
Bandaríkjamenn
viðurkenna að
sprengjur hafi
villst af leið
Reuters
Afganskt flóttafólk fer yfir landamærin til Pakistans við Chaman-landamærastöðina í gær.

Sjá bls. 20–21, 27