Morgunblaðið - 24.10.2001, Blaðsíða 25

UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 24. OKTÓBER 2001 25
ÉG VIL leyfa mér að
gera orð vinar míns og
starfsbróður Edwards
Frederiksens tónlistar-
manns og kennara að
mínum nú þegar um ell-
efu þúsund tónlistar-
nemar um land allt hafa
verið sendir heim í
verkfall ásamt kennur-
um sínum. Alls munu
um átta þúsund manns
koma að uppfræðslu ís-
lenskrar æsku og hefur
verið gengið frá samn-
ingum við alla kennara í
landinu á öllum stigum
menntakerfisins nema
þá sex hundruð og tutt-
ugu er fást við tónlistarkennslu. En
ég ætla ekki að fjasa um tölfræði í
þessum fátæklegu orðum mínum
heldur gefa litla mynd af tónlistar-
námi nokkurra barna sem ég hef ver-
ið svo lánsamur að fá að kynnast í
gegnum tíðina. Ég eftirlæt öðrum þá
staðreynd að verkfallið snertir auð-
veldlega tíu, tuttugu jafnvel þrjátíu
þúsund heimili í landinu ef við teljum
afa og ömmur með. Og enn aðrir
munu stíga fram á ritvöllinn hafandi
reiknað það út að með því að sigla
kjaraviðræðunum í strand hafa sveit-
arstjórnarmenn náð að snerta
strengi tuttugu, fjörutíu jafnvel sex-
tíu þúsund kjósenda í væntanlegum
sveitarstjórnarkosningum er fram
munu fara að vori. Ég mun ekki velta
mér upp úr þeirri erfiðu stöðu er
margir tónlistarskólastjórnendur
horfast nú í augu við í kjölfar einset-
ins grunnskólans, nefnilega að starf-
semi tónlistarskólanna getur í mörg-
um tilvikum ekki hafist svo nokkru
nemi fyrr en síðdegis vegna lengri
viðveru barna í skólum landsins en
áður hefur þekkst en því fylgir að
margir tónlistarskólakennarar mega
orðið sætta sig við að inna kennslu-
skyldu sína af hendi í kvöld- og helg-
arvinnu. Ég mun ekki heldur dvelja
við þá staðreynd að tónlistarkennur-
um býðst nú að skrifa upp á 20–30%
lægri laun en viðmiðunarstéttir með
svipaða menntun og starfsreynslu
innan menntakerfisins
njóta né heldur að vel
yfir 90% þeirra tónlist-
arkennara er á kjör-
skrá voru neyttu at-
kvæðisréttar síns og
þar af voru yfir 95%
þeirra hlynt verkfalls-
boðun. Þetta munu aðr-
ir fjalla um.
Ég hef orðið þeirrar
gæfu aðnjótandi að fá
að vera samvistum við
grunnskólabörn nánast
allan minn starfsferil,
nú síðast undanfarin 13
ár í Breiðagerðisskól-
anum í Reykjavík. Þar
starfrækjum við nem-
endurnir og nokkrir tónlistarkennar-
ar Lúðrasveit Breiðagerðisskóla þó
alls ekki megi kalla sveitina því nafni
á opinberum vettvangi af ótta við for-
dæmisgildið og að í kjölfarið komi
foreldrafélög annarra grunnskóla í
Reykjavík og hrópi eftir lúðrasveit-
um í sína skóla. Við skulum því halda
okkur við hið skrifaða orð en starf-
semin er á pappírum útibú Lúðra-
sveitar Laugarnesskóla (Austurbæj-
ar) en þar hefur merki Skóla-
lúðrasveita Reykjavíkurborgar verið
haldið á loft af miklum myndarskap
undanfarna áratugi undir styrkri
stjórn Stefáns Þ. Stephensens.
Ungu hljóðfæraleikararnir í
Breiðagerðisskólanum hafa í haust
slegið öll fyrri þátttökumet en þar
nema nú hljóðfæraslátt vel yfir 50
börn og unglingar. Aðstaðan er
hreint til fyrirmyndar enda er skóla-
stýran, Guðbjörg Þórisdóttir, vakin
og sofin yfir velferð tónlistarstarfsins
og nær áhugi hennar og velvild í okk-
ar garð langt út fyrir hennar verk-
svið. Þegar börnin hafa komið sér
fyrir í skólastofum sínum á haustin
og eru farin að muna hvar þau ætla
að sitja gerum við tónlistarkennar-
arnir liðskönnun fyrir veturinn og
þegar við sjáum hversu mörg hljóð-
færi ganga af vegna brottfluttra eða
eldri nema er snúið hafa sér að öðru
getum við kynnt starfsemina vænt-
anlegum nýnemum. Þá er nú kátt í
höllinni. Stóreyg og yndisleg með-
taka nemendur 2. bekkjar boðskap-
inn og koma svo hlaupandi með um-
sóknir í lúðrasveitina næstu daga
undirritaðar af pabba eða mömmu.
Og ekki er nú verra þegar sú stund
rennur upp að þau fá að kíkja ofan í
hljóðfæratöskurnar … var einhver
að tala um undirskálar? Og síðan
byrjar ballið. Og það er blásið og
blásið og blásið … Áhuginn er svo
mikill að einn sjö ára vinur minn sem
fingurbraut sig í hádegishléi um dag-
inn neitaði að fara á slysavarðstofuna
fyrr en hann hefði lokið lúðrasveitar-
æfingu dagsins!
Starfið er deildaskipt; auk byrj-
endahópsins eru yngri og eldri deild-
ir.
Börnin halda gjarnan tónfundi fyr-
ir foreldra sína og aðra aðstandendur
síðla hausts eða áður en farið er að
huga að aðventunni en þá er nú gam-
an.
Í Breiðagerðisskóla má spila jóla-
lög í mánuð eða frá 24. nóvember og
ekki ráð nema í tíma sé tekið því des-
ember er einkar annasamur ef mað-
ur spilar í lúðrasveit. Á síðastliðnum
vetri komu börnin fram á sex jóla-
trésskemmtunum í skólanum auk
þess sem þau heimsóttu barnastarfið
í Seljakirkju síðasta sunnudag fyrir
jól og er það fastur liður í starfsem-
inni sem enginn vill missa af. Þá eru
árlega samverustundir nemenda
skólans í Bústaðakirkju skömmu fyr-
ir jól og ekki lætur lúðrasveitin sig
vanta þar. Þá hefur sveitin einnig
hjálpað til með nokkur jólalög þegar
jólasveinarnir koma í Ráðhús
Reykjavíkur að heilsa upp á leik-
skólabörn. Eftir áramótin heldur
starfið síðan áfram og á útmánuðum
höfum við stundum fengið að heim-
sækja Sinfóníuhljómsveit Íslands á
æfingar hennar í góðri samvinnu við
Helgu Hauksdóttur tónleikastjóra
og hafa börnin m.a. orðið vitni að
lokaæfingum bæði á Madama Butt-
erfly Puccinis og Aida Verdis. Fyrr
en varir er kominn tími til að huga að
vorverkunum en undanfarin ár hafa
elstu bekkingarnir lagt á sig aukna
vinnu og heimsótt höfuðstöðvarnar í
Laugarnesskóla í nokkrar vikur og
undirbúið vortónleika með nemend-
um þar. Í vor voru þeir tvennir og
léku börnin fyrir fullu húsi bæði á sal
Laugarnesskóla og í Tjarnarsal Ráð-
hússins. Þar fyrir utan höfum við
skemmt okkur með ýmsum hætti;
splæst í pítsur og gos, leigt okkur
myndbönd, farið í bíó og jafnvel út-
vegað okkur rútu og skroppið út í
óvissuna með sundföt og nesti. Einn
hópurinn kannaði til að mynda
hljómburðinn í Almannagjá fyrir fá-
einum misserum og spilaði nokkur
lög í Skálholtskirkju í bakaleiðinni
(við létum það ekkert á okkur fá þótt
áheyrandinn væri einungis einn,
rútubílstjórinn sjálfur, því hann var
svo dæmalaust þakklátur okkur fyrir
spilið).
Að baki vel heppnuðum tónleikum
barnanna liggur heilmikil vinna,
þrotlausar æfingar og yfirlega en
fyrirhöfnin er fljótlega gleymd þegar
þau uppskera þakklátt lófatak að-
standenda og annarra tónleikagesta
að leik sínum loknum.
Skín þá stoltið úr andlitum
barnanna sem glöð og ánægð hafa
meðtekið boðskapinn að svo uppsker
maður sem maður sáir. En til hliðar
stendur tónlistarkennarinn og gleðst
yfir enn einum sigri unga tónlistar-
mannsins.
En sjaldnast er ég stoltari af eða
ber meira traust til íslenskrar æsku
en þegar börnin láta sig hafa blind-
bylinn, 20 metra á sekúndu og svart-
asta skammdegið og mæta samt í
spilatímann sinn eins og sólargeislar
á sumarhimni. Slíkt lætur engan
ósnortinn.
En nú eru lúðrarnir þagnaðir …
„Sá sem blæs í lúður
brýtur ekki rúður“
Oddur
Björnsson
Tónlistarkennarar
Stoltastur er ég af ís-
lenskri æsku þegar
börnin mæta í spilatím-
ann sinn í blindbyl í
svartasta skammdeg-
inu, segir Oddur
Björnsson, þá eru þau
eins og sólargeislar á
sumarhimni.
Höfundur er tónlistarkennari.