Morgunblaðið - 24.10.2001, Blaðsíða 26

26 MIÐVIKUDAGUR 24. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
Hallgrímur B. Geirsson.
Styrmir Gunnarsson.
Framkvæmdastjóri:
Ritstjóri:
STOFNAÐ 1913
Útgefandi: Árvakur hf., Reykjavík.
Aðstoðarritstjórar:
Karl Blöndal, Ólafur Þ. Stephensen.
Fréttaritstjóri:
Björn Vignir Sigurpálsson.
VerkefnastjórnunarfélagÍslands stóð fyrir mál-þingi í gær um opinber-ar framkvæmdir, sem
hátt í hundrað manns, aðallega
arkitektar, verkfræðingar og verk-
takar, sóttu. Blásið var til málþings-
ins í kjölfar umfjöllunar í fjölmiðl-
um fyrr á þessu ári sem fóru
óhóflega fram úr kostnaðaráætlun,
eins og t.d. skrifstofur Alþingis,
Listasafn Reykjavíkur og Þjóð-
menningarhúsið. Ætlunin var að
staldra við, nú nokkru síðar, og
skoða málin í ljósi þessarar um-
ræðu og sjá hvað hægt er að læra af
mistökunum.
Þorvaldur K. Árnason, verkefna-
stjóri hjá Ístaki, og Gunnlaugur
Kristjánsson, framkvæmdastjóri
þróunarsviðs hjá Íslenskum aðal-
verktökum, voru fulltrúar verktaka
á málþinginu. Þeir voru sammála
um að helstu vandræði verktaka í
tengslum við opinberar fram-
kvæmdir væru að tilboðstími sé of
stuttur, fyrirtækin hafi lítinn tíma
til að yfirfara útboðsgögn og einnig
fari mikill tími í að afla gagnanna og
afhenda undirverktökum þau.
Einnig komi það fyrir að útboðs-
gögnum sé breytt á tilboðsstigi.
Sömuleiðis væri undirbúningstími
sem verktakar fá áður en fram-
kvæmdir hefjast of knappur, jafn-
framt því sem verktími væri of
stuttur.
Þeir sögðu einnig aðkomu hönn-
uða á framkvæmdatímanum vera af
hinu slæma sem og flókin skipurit.
Boðleiðir yrðu að vera stuttar og
samskipti á verkstað megi ekki ein-
kennast af baráttu milli verktaka,
hönnuða og eftirlits. Þeir verði að
eiga samvinnu um hagkvæmustu
leið fyrir verkkaupann og forsend-
ur fyrir því séu traust milli aðila og
sanngjörn skipting þeirrar áhættu
sem framkvæmdinni fylgi.
Ný reglugerð skerpir
valdsvið og ábyrgð
Eftir þá umræðu um framúr-
keyrslu, sem vísað var í hér á und-
an, var ráðist í gerð nýrrar reglu-
gerðar um skipulag opinberra
framkvæmda og tók hún gildi í
september síðastliðnum. Í henni er
skerpt á ýmsum atriðum er varða
valdsvið og ábyrgð þeirra aðila er
koma að opinberum framkvæmd-
um. Óskar Valdimarsson, forstjóri
Framkvæmdasýslu ríkisins, sagði
reglugerðina kveða á um ítarlegri
undirbúning opinberra fram-
kvæmda og aukin þátt frumathug-
unar í kerfinu. Í reglugerðinni er
jafnframt kveðið á um skýrari
áfangaskiptingu og formlegri
ákvarðanatöku jafnframt því að
samstarfsnefnd um opinberar
framkvæmdir eru settar starfsregl-
ur.
Fyrst skal gerð frumathugun á
framkvæmdinni og er það fagráðu-
neyti sem ber ábyrgð á slíkri fram-
kvæmd. Þannig mun menntamála-
ráðuneytið sjá um frumathugun
fyrir menningar- og menntastofn-
anir svo dæmi sé tekið. Formlegt
leyfi þarf frá fjármálaráðuneytinu
til að hægt verði að fara yfir á næsta
þrep, það er áætlanagerð. Áætlunin
er síðan send fjármálaráðuneytinu
til yfirferðar og samþykktar og gef-
ur Framkvæmdasýslan umsögn um
gögnin. Þá er veitt leyfi til að hefja
verklega framkvæmd og ber Fram-
kvæmdasýslan ábyrgð á því að hún
sé í samræmi við útboðsgögn.
Ef útlit er fyrir að kostnaður við
framkvæmd verði meiri en áætlanir
gerðu ráð fyrir er það hlutverk
Framkvæmdasýslunnar að upplýsa
fagráðuneyti um það. Ef ráðuneytið
hefur fjárveitingu fyrir viðbótar-
kostnaði og kýs að nota hana er
málið leyst, en annars skal annað-
hvort minnka framkvæmdina eða
leita til fjármálaráðuneytis. Ef
hvorugt gengur skulu framkvæmd-
ir tafarlaust stöðvaðar. Þannig
munu fulltrúar verkkaupa á verk-
stað ekki hafa vald til ákvarðana-
töku nema í smæstu málum.
Óskar sagði kosti þessarar að-
ferðafræðar að skipting ábyrgðar
verður mjög skýr og að hún hvetji
menn til að vanda undirbúning
framkvæmda. Gallinn sé aftur á
móti sá að boðleiðir eru langar og
ákvarðanataka getur orðið seinvirk.
Einnig var bent á að gífurlegur
kostnaður hlýst af því að stöðva
framkvæmdir tímabundið.
Hönnun lokið fyr
útboð og skert vald
bygginganefnda
Eftir að útboð hefst g
tektar og verkfræðingar e
ið með nýjar teikningar
taka, eins og tíðkast hefur
Hönnun verður að vera lok
útboð hefst. Einnig geta
arnefndir ekki komið inn
kvæmdasviðið eftir útboð
sagði það hafa mikið tíðka
til, þótt ekki hafi verið g
valdsvið byggingarnefnda
um. Þetta hafi truflað stö
kvæmdasýslunnar og verk
Að verki loknu gerir
kvæmdasýslan skilamat,
kemur fram hvernig til tók
við áætlanir og verða rey
úr skilamati hafðar til hliðs
frumathuganir á sambæ
verkum síðar meir. Óskar
síðustu 30 ár sem lögin se
gerðin er byggð á hafa ver
Málþing Verkefnastjórnunarfélags Íslands um opi
Ráðuneytið þarf
þykkja óvæntan k
Hátt í hundrað manns sótti málþingið í gær, aðallega verkfr
koma að opinberum framkvæmdum á
Óskar Vald
son, forst
Framkvæmd
ríkisin
Jóhanna Björg
Hansen, gæðastjóri
Framkvæmdasýslu
ríkisins.
Þorvaldur K. Árnason, verkefnastjóri hjá Ístaki, sagði ve
hönnuði og eftirlitsmenn verða að vinna saman að því að finn
kvæmustu lausnina fyrir verkkaupann.
Gunnlaugur Krist-
jánsson, fram-
kvæmdastjóri Þró-
unarsviðs ÍAV.
Fjármálaráðuneytið þarf að samþykkja allan óvæntan kostn
framkvæmd verði kostnaðarsamari en ráðgert var. Á ráðs
kvæmdir, sem Nína Björk Jónsdóttir sat í gær, sögðu verkt
skort á undirbúningsvinnu og samskiptaerfiðleika vera
ÍSLENSKT SENDIRÁÐ
OPNAÐ Í TÓKÝÓ
Halldór Ásgrímsson utanríkisráð-herra boðar nýjan kafla í sam-skiptum Íslands og Japans í
Morgunblaðinu í gær. Ráðherrann er nú
staddur í Japan og á morgun verður hann
viðstaddur þegar sendiráð Íslands í Tók-
ýó verður formlega opnað.
Atburðarásin hefur verið hröð í sam-
skiptum þessara fjarlægu ríkja undanfar-
ið og hófst þegar Keizo Obuchi heitinn,
fyrrverandi forsætisráðherra, kom hing-
að til lands í júní 1999 og gefin voru gagn-
kvæm fyrirheit um opnun sendiráða.
Sendiráð Japans í Reykjavík var opnað í
maí og hefur sendiherrann aðsetur í Ósló.
Halldór Ásgrímsson hitti í gær Makiko
Tanaka, utanríkisráðherra Japans, og
lýsti þar áhuga Íslands og annarra ríkja
EFTA á því að gera fríverslunarsamning
við Japan. Sagði hann að ræddar hefðu
verið leiðir til að efla viðskipti ríkjanna og
koma á frekari tollaívilnunum í því skyni.
Einnig ræddu þau baráttuna gegn
hryðjuverkum og var einhugur með þeim
um mikilvægi samstöðu í þeim efnum.
Halldór kvaðst hafa lýst yfir stuðningi
við óskir Japana um fast sæti í örygg-
isráði Sameinuðu þjóðanna, en Íslending-
ar hafa einmitt sóst eftir því að fá tíma-
bundið sæti í öryggisráðinu.
Masao Kawai, sendiherra Japans á Ís-
landi, sagði í samtali við Morgunblaðið
þegar japanska sendiráðið var opnað hér í
maí að opnun sendiráðanna stuðlaði ekki
aðeins að auknum viðskiptum, heldur
jafnframt að því að efla samstarf þjóð-
anna á alþjóðlegum vettvangi. Nefndi
hann sérstaklega öryggisráðið og að Jap-
anar kynnu að meta stuðning Íslendinga
á þeim vettvangi.
Mikil áhersla er lögð á viðskipti í sam-
skiptum Íslands og Japans á þessu ári.
Með utanríkisráðherra eru í för um 50
fulltrúar íslenskra fyrirtækja og sagði
Halldór Ásgrímsson að þegar væri mikill
áhugi á því, sem þeir hefðu að bjóða. Í
upphafi þessa mánaðar voru haldnir hér
japanskir dagar og í tengslum við þá jap-
önsk-íslensk viðskiptaráðstefna, þar sem
meðal annars voru viðstaddir fulltrúar
frá útflutningsráði Japans.
Þó nokkur viðskiptahalli er milli Jap-
ans og Íslands og er hann hinum fyrr-
nefndu nokkuð hagstæður, eins og sjá má
á því hversu stór hluti af bílaflota lands-
manna er japanskur að uppruna og jap-
önskum rafmagnstækjum á nánast
hverju einasta heimili á Íslandi. Ítök Ís-
lendinga á Japansmarkaði eru ekki eins
augljós, en þau blasa þó við þegar komið
er á stærsta fiskmarkað heims í Tsukiji í
Tókýó. Það er hins vegar engin furða að
tollar á sjávarafurðir skuli hafa verið
ræddir.
Við fyrstu sýn kann að virðast að Jap-
anar og Íslendingar eigi fátt sameigin-
legt. Það mótast hins vegar ávallt sér-
stakt hugarfar meðal þeirra, sem byggja
eyríki og það eitt skapar ákveðin tengsl.
Japanar eru mikil bókmenntaþjóð. Sagan
af Genji nefnist hápunktur þeirra forn-
bókmennta. Hana skrifaði Murasaki Shi-
kibu, sem var við japönsku hirðina, á 11.
öld og hefur því verið haldið fram að þar
sé á ferð fyrsta eiginlega skáldsaga
mannkynssögunnar. Líkt og á Íslandi rík-
ir mikil gróska í japönskum nútímabók-
menntum og nægir þar að benda á rithöf-
undinn Haruki Murakami, sem þó nokkuð
er lesinn hér á landi um þessar mundir.
Það ber að fagna hinum auknu sam-
skiptum Japans og Íslands og vona að
hinn nýi kafli í samskiptum ríkjanna færi
ekki aðeins aukin viðskiptatengsl, heldur
einnig samstarf í alþjóðamálum og á sviði
menningar.
ÞÁTTASKIL Á
NORÐUR-ÍRLANDI
Yfirlýsing Írska lýðveldishersins(IRA) á Norður-Írlandi um að
samtökin séu byrjuð að afvopnast
markar þáttaskil í friðarumleitunum
þar. Þrjú og hálft ár eru liðin síðan gert
var að skilyrði í friðarsamningunum,
sem kenndir voru við föstudaginn
langa, að IRA afvopnaðist. Hver frest-
urinn eftir annan hefur runnið út án
þess að það gengi eftir og hafa IRA og
stjórnmálaarmur samtakanna, Sinn
Féin, jafnan borið því við að öðrum skil-
yrðum hafi ekki verið fullnægt.
Nú hefur hins vegar ýmislegt
breytzt. Tveir viðburðir hafa veikt mjög
bakland IRA og Sinn Féin; annars veg-
ar hryðjuverkaárásin á Bandaríkin 11.
september og hins vegar að uppvíst
varð um tengsl IRA við hryðjuverka-
samtök og fíkniefnasmyglara í Kólumb-
íu. Hvort tveggja hefur gert það að
verkum að mjög hefur dregið úr stuðn-
ingi við samtökin og málstað þeirra á
meðal írskættaðra Bandaríkjamanna.
Stuðningur við vopnaða baráttu IRA
hefur jafnframt farið dvínandi á meðal
Íra. Hryðjuverk sem tæki til að ná póli-
tískum markmiðum eiga almennt ákaf-
lega litlu fylgi að fagna á Vesturlöndum
eftir árásina á Bandaríkin. Það var því
engin tilviljun að á sama tíma og Gerry
Adams, leiðtogi Sinn Féin, flutti ræðu í
Belfast, þar sem hann greindi frá
„beiðni“ sinni til IRA um að hefja af-
vopnun, hélt Martin McGuinnes,
menntamálaráðherra Norður-Írlands,
sem jafnframt er talinn einn helzti for-
ingi IRA, blaðamannafund í New York.
Sinn Féin og IRA hafa aukinheldur
verið undir miklum þrýstingi að sýna
nú friðarvilja sinn í verki eftir að ráð-
herrar sambandssinna í norður-írsku
heimastjórninni sögðu af sér í síðustu
viku til að knýja á um afvopnun. Hefði
IRA ekki aðhafzt neitt, hefðu heima-
stjórnin og þing héraðsins að öllum lík-
indum verið leyst upp í lok vikunnar.
Þar með hefði sá árangur, sem lýðveld-
issinnar hafa náð í samningum um áhrif
á stjórn Norður-Írlands verið úr sög-
unni, a.m.k. í bili. Hófsamari öfl innan
IRA og Sinn Fein virðast því hafa náð
yfirhöndinni.
Vitanlega munu brezk stjórnvöld og
fulltrúar sambandssinna á Norður-Ír-
landi taka yfirlýsingum IRA með
ákveðnum fyrirvara og krefjast óyggj-
andi sannana fyrir því að vopnum hafi
verið eytt eða þau gerð óvirk. Þar kem-
ur til kasta hinnar alþjóðlegu afvopn-
unarnefndar sem John de Chastelain
stýrir. Sennilega verður aldrei hægt að
ganga endanlega úr skugga um að IRA
eða aðrir hryðjuverkahópar í héraðinu
hafi afvopnazt, en það er kannski ekki
heldur aðalatriðið. Yfirlýsing IRA hef-
ur fyrst og fremst táknræna merkingu;
í henni felst í raun að hófsamari öfl
meðal lýðveldissinna hafa knúið í gegn
ákvörðun um að sætta sig við að deila
völdum í héraðinu með sambandssinn-
um í stað þess að gera óraunhæfar kröf-
ur um fullnaðarsigur og sameiningu við
írska lýðveldið. Það vekur vonir um að
náðst geti haldbært samkomulag um
frið á Norður-Írlandi.