Morgunblaðið - 24.10.2001, Blaðsíða 10

FRÉTTIR
10 MIÐVIKUDAGUR 24. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
TVÆR armenskar konur á
fimmtugsaldri sem vísað var
úr landi í desember í fyrra
fóru af landi brott í gærmorg-
un.
Þórir Oddsson vararíkislög-
reglustjóri segir að konurnar
hafi verið handteknar á þriðju-
dagsmorgun til þess að
tryggja að þær væru til taks
þegar kæmi að brottför. Þessa
handtöku kærði lögmaður
kvennanna og krafðist þess að
þær yrðu leystar úr haldi. Þór-
ir segir að Héraðsdómur
Reykjavíkur hafi hafnað því en
vísað öðrum kröfum frá dómi.
Ekki var hægt að fá þennan
úrskurð frá Héraðsdómi
Reykjavíkur í gær þar sem um
rannsóknarúrskurð var að
ræða. Lögmaður kvennanna
mun hafa kært úrskurðinn til
Hæstaréttar.
Þórir segir að í lögum sé
kveðið á um að lögreglunni
beri að tryggja að þeir sem
vísað hefur verið úr landi séu
viðstaddir þegar kemur að
brottför. „Þetta hefur viðgeng-
ist alla tíð. Það eru kannski
sumir sem eru ekki mjög
áfjáðir í að fara. Ef þeir vita að
það á að fara að flytja þá [úr
landi] þá láta þeir sig hverfa.“
Úrskurður dómsmálaráðu-
neytisins féll í desember í
fyrra en um 8–9 mánuði tók að
útvega konunum ferðaskilríki
og tafðist brottför þeirra af
þeim sökum, að sögn Þóris.
Komu í atvinnuleit
Björn Friðfinnsson, ráðu-
neytisstjóri í dómsmálaráðu-
neytinu, segir að konurnar hafi
komið til landsins hinn 18.
október í fyrra og haft leyfi til
að dvelja hér til 25. október.
Þremur dögum eftir að þær
komu til landsins hafi lögregla
haft afskipti af þeim þar sem
þær virtust ekki hafa fé til eig-
in framfærslu. Konurnar hafi
þá tjáð lögreglu að þær væru
hingað komnar til að leita sér
að atvinnu. Þegar þeim var
sagt að slíkt bryti gegn reglum
um dvalar- og atvinnuleyfi út-
lendinga fóru þær fram á hæli
sem flóttamenn.
Björn segir að önnur þeirra
hafi haldið því fram að eig-
inmaður hennar beitti hana of-
beldi en hann hafi aftur á móti
orðið geðveikur í kjölfar póli-
tískra ofsókna. Konurnar
kváðust jafnframt hafa fleygt
vegabréfum sínum og farseðl-
um.
Útlendingaeftirlitið úrskurð-
aði að vísa skyldi konunum úr
landi enda hefðu þær hvorki
dvalar- né atvinnuleyfi hér á
landi né heldur uppfylltu þær
skilyrði til að teljast flótta-
menn. Þennan úrskurð kærðu
konurnar til dómsmálaráðu-
neytisins sem staðfesti hann í
desember í fyrra.
Þá munu þær ennfremur
hafa kært málsmeðferðina til
umboðsmanns Alþingis en úr-
skurður hans er ekki fallinn.
Aðspurður segir Björn að
ríkissjóður beri kostnað af far-
gjaldi kvennanna til Armeníu
enda eigi þær ekki möguleika
á að greiða fyrir það. Fyrstu
þrjá mánuðina sem þær
dvöldu á Íslandi stóð Rauði
kross Íslands straum af uppi-
haldi þeirra en síðan þá hefur
ríkissjóður borið kostnaðinn.
Tveimur arm-
enskum konum
vísað úr landi
Erfitt að
útvega
ferða-
skilríki
Á FÖSTUDAGINN var varð
rjúpnaskytta fyrir haglaskoti fé-
laga síns þegar þeir voru á veiðum
í Gjástykki á Þeistareykjasvæð-
inu. Í viðtali við Morgunblaðið í
gær sagði Sigurður Hálfdánarson,
sem fékk höglin í sig, að félagi
hans hefði skotið á rjúpu sem flaug
á milli þeirra þar sem hann varð
Sigurðar ekki var.
Aðspurður hvort e.k. umferðar-
reglur gildi á veiðum, segir Sigmar
B. Hauksson, formaður Skotveiði-
félags Íslands, að veiðimenn þurfi
að fara eftir ýmsum sjálfsögðum
reglum til að forðast slys. Þær eru
helstar að ganga ekki með hlaðin
vopn og alls ekki með gikkinn
spenntan. Hafi menn vopnin hlað-
in verði þeir að tryggja að ekki sé
skothylki í hlaupinu. Sigmar bend-
ir á að flest slysin á veiðum hafi
orðið með þeim hætti að menn
missa vopnið og skot hleypur af
eða þeir reka sig í gikkinn fyrir
slysni. „Síðan skýtur maður aldrei
á bráð ef eitthvað ber í milli svo
sem trjágreinar, gras eða annað
sem byrgir sýn,“ segir Sigmar.
Í þessu tilfelli sýnist honum að-
fuglinn hafi verið skotinn á flugi en
félagi mannsins var fyrir neðan
hann í brekkunni.
„Þetta er að vísu svolítið sérstök
staða en á svona veiðum er nú sú
vinnuregla að ef tveir eru á veiðum
verða menn að vita hvor af öðr-
um.“
Á námskeiðum hjá Skotveiði-
félaginu sé mönnum kennt, þegar
þeir séu á veiðum í kjarri eða skógi
ásamt félögum sínum, að skjóta þá
fram fyrir sig en ekki til hliðar.
Sigmar segir þó að aðstæður
hér á landi séu yfirleitt þannig að
veiðimenn sjái hver annan mjög
vel.
Hann bendir ennfremur á að um
5–6.000 manns stundi skotveiðar
og slys af völdum haglavopna séu
fátíð og valdi sjaldnast mjög alvar-
legum skaða.
Skyttur þurfa að
vita hver af annarri
FLUGRÁÐ hefur ákveðið að fram-
vegis verði almennar umræður á
fundum ráðsins aðeins bókaðar ef
flugráðsmenn óska sérstaklega eftir
því. Ákvörðun þar að lútandi var tek-
in á fundi ráðsins 27. september sl.
og voru þeir Árni Johnsen, Óli Jón
Gunnarsson og Hilmar B. Baldurs-
son, formaður Flugráðs, fylgjandi
breytingunni en þeir Karvel Pálma-
son og Gunnar Hilmarsson á móti.
Framvegis mun því aðeins koma
fram í fundargerðum Flugráðs
hvaða mál voru á dagskrá, hvaða
gögn voru lögð fram, hvaða sam-
þykktir eða ákvarðanir voru teknar,
og svo það sem flugráðsmenn biðja
sérstaklega um að sé fært til bókar.
Áður verið ákveðið
að einfalda fundargerðir
Formaður Flugráðs segir þessa
breytingu hafa verið gerða vegna
þess að mönnum hafi þótt formið
hafa verið orðið of þungt í vinnslu.
Sagðist Hilmar í samtali við Morg-
unblaðið sjálfur hafa talið að annað-
hvort ættu allar umræður að koma
fram í fundargerðum og þá að fullu,
eða að sleppa ætti því með öllu að
bóka skoðanir og viðhorf. „Að mínu
viti er verið að færa þetta til nútíma-
horfs,“ sagði hann.
Hilmar sagði af og frá að þessi
ákvörðun tengdist einhverjum til-
teknum málum sem komið hefðu til
kasta Flugráðs. Raunar hefði áður
verið ákveðið að einfalda fundar-
gerðir en bara ekki tekist að fylgja
þeirri ákvörðun eftir sem skyldi.
Aðspurður sagði Hilmar þó að því
væri ekki hægt að neita að það hefði
haft áhrif hvernig fundargerðir hafa
verið meðhöndlaðar á opinberum
vettvangi en sem kunnugt er kveða
upplýsingalög á um að afhenda skuli
fundargerðir ráða og nefnda ríkisins
þeim sem þess óska. Því færi þó
fjarri að það væri meginhvatinn að
þessari breytingu.
Flugráð ákveður breytt fundaform
Umræður bókað-
ar sé þess óskað
HRÓLFUR Jónsson slökkviliðs-
stjóri Slökkviliðs höfuðborgar-
svæðisins telur nauðsynlegt að
komast út úr þeim vítahring sem
skapast hefur í tengslum við ör-
yggismál í Hvalfjarðargöngunum.
Hann segir það aðeins tímaspurs-
mál hvenær eldsvoði brýst út í
göngunum og að enginn hafi tekið
að sér að leiða vinnu við að yfirfara
viðbragðsáætlanir í kjölfar bens-
ínleka úr flutningabíl í göngunum í
sumar. Þá eigi Slökkvilið höfuð-
borgarsvæðisins ekki reykköfun-
artæki sem dugi til að fara niður í
göngin ef þar brýst út eldur.
Þetta kom fram á morgunverð-
arfundi Brunamálastofnunar og
Brunatæknifélags Íslands um
brunavarnir í veggöngum í gær.
Á fundinum sagði dr. Haukur
Ingason verkfræðingur hjá Bruna-
rannsóknastofnun sænska ríkisins
frá því að bruni í veggöngum
þyrfti ekki endilega að vera hættu-
legur, en í sumum tilfellum yrði
ekki við neitt ráðið. Hættan fælist
m.a. í brunaálaginu, þ.e. umferð-
arþunga í göngum þegar eldur
brýst út. Ein aðalhættan felst í því
þegar kviknar í stórum flutninga-
bílum sem ekki er vitað hvers kon-
ar farmur er í. Hann sagði reykinn
frá bruna í göngum vera stærsta
vandamálið og því þyrfti að leita
leiða til að ná reyknum út sem
fyrst. „Það er mikilvægt að losna
við reykinn eins fljótt og unnt er í
stað þess að fylla göngin af reyk.
Fólk verður að komast út úr
reyknum áður en hætta stafar af
honum,“ sagði Haukur í samtali
við Morgunblaðið. Víða í Evrópu
er útloftunarkerfi í jarðgöngum
sem hleypir reyknum út um op
innan í göngunum í stað þess að
honum sé ýtt eftir göngunum út
um annaðhvort gangaopið. Í Hval-
fjarðargöngunum er útloftunar-
kerfið með þeim hætti. „Ef maður
er óheppinn og lendir röngu megin
við reykinn er óvíst að maður kom-
ist út,“ sagði Haukur. Hann sagði
að úðunarkerfi í göngum með mik-
ið brunaálag væri gagnlegt að því
leytinu að koma í veg fyrir að eld-
ur læsti sig í hvern bílinn á fætur
öðrum þótt kviknaði í á einum
stað.
Slökkvilið ráða ekki við
2–3 brennandi flutningabíla
Haukur sagði að bílabruni í
göngum gæti haft misalvarlegar
afleiðingar, allt eftir því hversu
stór bíllinn væri. Sem dæmi er
bruni frá einum fólksbíl 5 mega-
wött og 30 mw af brennandi rútu.
Brennandi flutningabíll getur
framkallað frá 50 upp í rúmlega
100 mw eld. „Það hefur sýnt sig að
slökkvilið ráða ekki við 2–3 brenn-
andi flutningabíla í göngum. Það
er ekki hægt að komast að eldinum
vegna of mikillar hitageislunar.
Brunaöryggismál Hval-
fjarðarganga í vítahring
Morgunblaðið/Júlíus
Haukur Ingason, verkfræðingur hjá Brunarannsóknastofnun sænska
ríkisins, segir reyk frá bruna í göngum stærsta vandamálið.
Hins vegar eiga slökkvilið að ráða
við einn brennandi flutningabíl ef
loftræsting er rétt. Það er því
höfuðatriði að æfa viðbragðsáætl-
un áður en eldsvoði verður í göng-
um.“
Hrólfur Jónsson slökkviliðsstjóri
sagði í erindi sínu á fundinum í
gær, að Spölur, sem á og rekur
Hvalfjarðargöngin, ætti samkvæmt
lögfræðiáliti, sem unnið var fyrir
stjórn slökkviliðsins, að standa
straum af kostnaði af endurbótum
á brunavörnum og vegna aukins
útkalls. „Þessi niðurstaða var send
stjórn Spalar sem svaraði á þann
veg að það má skilja það svo að
þeir fallist á lögfræðiálitið,“ sagði
hann. „Í kjölfar þess svars skrifum
við síðan bréf og óskum upplýsinga
um hvað Spölur sé að gera til að
bæta öryggið í göngunum. Fáum
svar og þar má skilja svarið svo að
Spölur fallist ekki á álit lögfræð-
inga Slökkviliðs höfuðborgarsvæð-
isins. Þannig stendur málið nú.
Það er mitt mat að við getum hald-
ið áfram að skrifast svona á í það
óendanlega því málið fer bara í
hring í þeirri stöðu sem það er
nú.“
Aðspurður sagði Hrólfur við
Morgunblaðið að þau reykköfunar-
tæki sem Slökkvilið höfuðborgar-
svæðisins hefði yfir að ráða dygðu
í 30–40 mínútur og ekki væri hægt
að fara með þau lengra inn í göng-
in en 100 metra.
„Það er mjög vafasamt fyrir
okkur að fara niður í göngin við
núverandi aðstæður og með þann
tækjabúnað sem við höfum,“ sagði
hann og bætti við að fjarskiptamál
í göngunum væri í molum. Sem
dæmi segir hann slökkviliðið nota
Tetra-kerfi sem virkar ekki í göng-
unum.
Í höndum Alþingis
að ákveða brunaeftirlitið
Gísli Gíslason stjórnarformaður
Spalar sagði stjórn fyritækisins
lýsa yfir áhyggjum sínum yfir
skorti á búnaði slökkviliðsins til að
ráða við eld í göngunum. Hvað
varðaði erindi slökkviliðsins til
Spalar um brunaeftirlit í göngun-
um sagði hann: „Í sjálfu sér tekur
Spölur ekki afstöðu til þess hvaða
aðila ríkið felur að fara með bruna-
eftirlit í göngunum. Það er að
sjálfsögðu í höndum Alþingis að
ákveða með hvaða hætti slíku eft-
irliti skuli sinnt.“ Hann sagði að
hérlendis væru ekki sérstakir
staðlar um brunavarnir í göngum
og því ættu almennar reglur ekki
við vegna eðli slíkra mannvirkja.
„Hvað Spöl varðar, eru í gildi
ákveðnar reglur og samningar sem
fyrirtækinu ber að uppfylla og það
höfum við gert. Fyrirtækið hefur
lagt áherslu á fyrirbyggjandi að-
gerðir með því að halda vegfar-
endum m.a. á löglegum hraða.“
BRUNAÆFING í Hvalfjarðargöng-
unum hefur aldrei verið haldin eftir
að göngin voru opnuð fyrir rúmum
þremur árum. Nú er hins vegar
stefnt að því að halda þar æfingu
innan 3–4 mánaða að undangeng-
inni vinnu við að endurskoða bruna-
varnarkafla viðbragðsáætlunar
vegna slysa eða eldsvoða í göng-
unum. Þetta var ákveðið í gær á
fundi Brunamálastofnunar, Spalar
og Slökkviliðs höfuðborgarsvæð-
isins og Akraness.
Spölur mun hafa frumkvæði að
því að halda næsta fund þar sem
hafist verður handa við skipulagn-
ingu á endurskoðun brunavarna-
kaflans.
Brunaæfing var haldin í göng-
Stefnt að fyrstu brunaæfingunni
í Hvalfjarðargöngum eftir opnun
unum nóttina fyrir opnun þeirra og
að sögn dr. Björns Karlssonar
brunamálastjóra er löngu kominn
tími til að halda æfingu að nýju.
„Mér finnst það ekki nógu gott að
ekki skuli hafa verið haldin æfing í
göngunum,“ segir Björn þegar
hann er spurður um álit. „Hið laga-
lega umhverfi, þ.e. hver ber ábyrgð
á hverju, er loðið. Slökkviliðsstjóri
getur ekki beint farið fram á það að
eigandi mannvirkisins uppfylli þær
kröfur sem hann telur nægjanlegar.
Tilgangur þessa fundar var ein-
mitt að koma af stað vinnu sem ger-
ir ábyrgðina mun skýrari, þ.e.
ábyrgð Brunamálastofnunar, og
slökkviliðanna og eiganda mann-
virkisins.“