Morgunblaðið - 24.10.2001, Blaðsíða 16

LANDIÐ
16 MIÐVIKUDAGUR 24. OKTÓBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
KYNNINGARFUNDUR HAFRÓ
var haldinn í fyrrakvöld í Ólafsvík og
var allfjölmennur og fjölmargar fyr-
irspurnir voru bornar fram við frum-
mælendur sem svöruðu þeim af ein-
urð. Var það álit manna að það
framtak stofnunarinnar að efna til
þessarar fundaraðar væri þarft og til
þess fallið að auka skilning manna á
erfiðum en mikilvægum viðfangsefn-
um stofnunarinnar. Helsta gagnrýni
fundarmanna var sú, að hið svonefnda
rall væri ómarkvisst og ósveigjanlegt
og næði ekki tilgangi sínum.
Framsögumenn voru Jóhann Sig-
urjónsson, forstjóri Hafró, og Einar
Hjörleifsson fiskifræðingur. Fjallaði
Jóhann um stofnunina og verkefni
hennar. Mestum tíma eyddi Jóhann
þó í að sýna fram á að „geyma“ mætti
þorsk í sjó. Bar hann saman hvernig
tveir af sterkustu árgöngum aldar-
innar, þeir frá 1922 og 1983, hefðu
nýst með mismunandi hætti. Veitt
hefði verið hóflega úr þeim fyrri sem
entist afburða vel og skilaði miklu en
miður hafi tekist til með þann frá
1983. Einar Hjörleifsson fjallaði svo
um stofnmat og nákvæmni þess.
Jóhann Þorvarðarson spurði
hversu áreiðanleg gögnin væru um
nýtingu árgangsins frá 1922. Því var
svarað þannig, að árgöngunum væri
fylgt eftir með því að aldursgreina
aflann og síðan væru niðurstöður
lagðar saman. Gögnin væru góð, þó
gömul væru. Guðbrandur Björgvins-
son spurði hve mikið hefði verið veitt
umfram ráðgjöf undanfarin ár. Einar
Hjörleifsson svaraði því til að það
væri 801 þús. tonn frá 1984.
Samband milli
þorsks og loðnu náið
Lúðvík Smárason spurði hvernig
menn héldu að árganginum frá 1922
hefði reitt af með einnar og hálfrar
milljón tonna veiði á uppsjávarfiski.
Jóhann svaraði því til, að árgangurinn
hefði þá líklega ekki vaxið svona vel,
því sambandið milli þorsks og loðnu
væri náið. Núna væru áhrifin minni
vegna þess að loðnustofninn væri stór
en þorskstofninn smár.
Sigurður Páll Jónsson spurði um
áhrif hvalsins á stofnstærðina. Svarað
var, að reikna mætti með 10–20%
minnkun vegna þess að hvalir væru
óáreittir. Óskynsamlegt væri í því
sambandi að veiða engan hval. Hval-
veiðar yrðu þó að vera í hófi.
Sigurður Kristjónsson spurði hvort
hitastig í sjó og straumar hefðu ekki
mikil áhrif á rallið. Sigurður spurði
einnig hvort menn ætluðu að klára
loðnuna á næstu árum þegar stærri
árgangar kæmu. Svarað var að hita-
stig hefði mikil áhrif á rallið, til dæmis
vegna loðnunnar. Hins vegar væri
það ásetningur Hafró að vera alltaf á
sömu stöðum með rallið með mögu-
legum breytingum í veiðanleika.
Sæbjörn Ásgeirsson gagnrýndi
rallið og sagði dragnótarbáta hafa
mokveitt þegar rallskipið trollaði í
gegnum kekkina án þess að verða
vart. Gæti slíkt gefið rétta mynd?
Einar Hjörleifsson minnti Sæbjörn á
að rallblettirnir væru yfir 500 sem
togað væri á kringum landið. Rallið
snerist fyrst og fremst um að meta
ungfisk og ekki væri verið að hringla
með hlutina. Það væri styrkur.
Hafa 500 til 600 þúsund
tonn týnst?
Gísli Ólafsson spurði um mat á
stofnstærð ýsu. Jóhann svaraði því til
að ýsan væri afar flókið viðfangsefni
því ekki virtist hægt að fylgja henni
eftir þegar stórir árgangar kæmu.
Þeir hyrfu með einhverjum hætti. Ýs-
an væri viðkvæm skepna á allan hátt.
Erlingur Helgason spurði hvers
vegna ekki hefði verið veiðistopp sl.
vetur. Hann ræddi um að stofnunin
hefði „týnt“ 500–600 þús. tonnum og
virtist skorta tiltrú á sjálfri sér. Einar
Hjörleifsson sagði ekkert hafa týnst,
því efri mörk hefðu verið metin af
Hafró. Þau hefðu hins vegar verið of-
metin og í framsögunni hefði hann
getið um líklegar ástæður. Það hefði
svo ekki verið ákvörðun Hafró að fella
veiðistoppið niður í fyrravetur.
Ólafur Rögnvaldsson sagði að talað
hefði verið um það í framsögu, að
ábyrgir menn í þjóðfélaginu ræddu
um brottkast. Hversu ábyrgir eru
þeir menn, spurði hann. Ekki könn-
uðust menn hér við brottkast. Hann
spurði því næst um hvaða fiskstærð
stofnunin vildi láta veiða. Er ekki
betra að loka svæðum í skamman
tíma en að oftrúa á seiðaskiljurnar?
Vera bara vel á vakt hvenær hægt
væri að opna svæðið. Svör voru þau,
að rétt væri að draga til baka orðalag-
ið um ábyrga menn sem töluðu um
brottkastið. Hins vegar hefði stofn-
unin bara áhuga á að fá þær tölur til
þess að geta metið af meiri ná-
kvæmni. Varðandi hvaða fiskstærð
ætti að veiða, þá væri það komið undir
verðmæti. Veiða ætti stærsta fiskinn
þegar nóg væri af honum en hlífa ella.
Stofnunin teldi það spurningu hve
skiljurnar væru góðar og álitamál
hvort frekar ætti að beita sveigjan-
legum lokunum.
Þráinn Sigtryggsson gagnrýndi
stofnunina og spurði hvers vegna ekki
væri tekið mið af því sem gerðist á
miðunum og tillögum breytt eins og
gert væri með loðnuveiðina eftir því
sem upplýsingar bærust. Það væri
aldrei hlustað á sjómenn. Jóhann
svaraði að aðferðirnar væru aðrar við
þorskinn og tækju mið af samfelldari
upplýsingum frá lengri tíma en loðn-
an væri metin með bergmálsmæling-
um. Hún dræpist fljótt og ákvarðanir
þyrfti að taka í samræmi við það.
Kristinn Jón Friðþjófsson spurði
hvort stofnunin gæti verið sátt við
500–600 þús. tonna stofn. Það gengi
ekki betur en þetta að koma stærð-
inni upp. Hefur sóknarmynstrið ekki
breyst og veiðarfærin raskað um-
hverfinu? Jóhann sagði menn ekki
sátta og að bent hefði verið á ástæður,
svo sem loftslag síðari ára, umhverfið
og of mikla sókn. Það vantar til dæm-
is alveg Grænlandsrekið nú í mörg ár,
sagði hann.
300 þúsund tonna veiðitillaga
alls ekki á næsta ári
Gunnlaugur Árnason sagði mikil
vonbrigði hafa verið með stöðuna
þegar ráðgjöfin kom í vor. Verðum
við bara að una þessu? spurði hann.
Þarf ekki að hleypa fleirum en Hafró
að með ráðgjöf? Jóhann svaraði því að
vonandi lifði Gunnlaugur það að sjá
300 þús. tonna veiðitillögu. Það yrði
þó alls ekki á næsta ári. Jóhann
minnti á að stofnunin fengi utanað-
komandi aðila til þess að gera úttekt á
tillögum sínum. Hann sagði einnig vel
koma til greina að sjómenn kæmu á
skip stofnunarinnar til þess að kynn-
ast starfseminni.
Björgvin Guðmundsson taldi rétt
að ganga hægt um gleðinnar dyr.
Ekki væri víst að betur væri komið þó
kvótar hefðu verið stærri. Hann
spurði svo hvað stofnuninni fyndist
um níu tommu netariðilinn. Jóhann
Sigurjónsson svaraði Björgvini því að
þetta með níu tommu riðilinn væri í
skoðun rétt eins og möskvastærð
fiskitrolla og dragnóta, en Aðalsteinn
Snæbjörnsson hafði deilt á að verið
væri að hringla með möskvastærðina.
Sæbjörn Ásgeirsson taldi að ráð-
gjöf um veiði á kola væri afar ómark-
viss. Það vantaði sveigjanleika í þá
ráðgjöf, því kolinn virtist rokka miklu
örar upp og niður en menn hefðu tal-
ið.
Einar Hjörleifsson svaraði að veidd
hefðu verið 10 þús. tonn á ári síðan
1985. Nú væri sýnt að það hefði verið
of mikið og nú væri stofninn ekki
nema fjórðungur af því sem hann var
1987.
Að lokum kom fyrirspurn frá Guð-
brandi Björgvinssyni um það hvort
Hafró myndi fara að leggja til með
hvaða veiðarfærum yrði veitt í fram-
tíðinni.
Jóhann Sigurjónsson sagði að fram
að þessu hefði Hafró veitt ráðgjöf um
heildarafla og í annan stað um veiði-
svæði, s.s. lokanir.
Nú yrði farið að rannsaka hvort
beita skyldi veiðarfærastýringu.
Segja rallið
ómarkvisst og
ósveigjanlegt
Ólafur Rögnvaldsson, framkvæmdastjóri Hraðfrystihúss Hellissands,
og Sigurður Kristjónsson, útgerðarmaður og fyrrverandi aflakóngur.
Morgunblaðið/Helgi
Fáar konur voru á fundinum, en hér er Kristín Vigfúsdóttir ásamt
nokkrum fundarmönnum frá Stykkishólmi.
Ólafsvík
Líflegar umræður spunnust á kynning-
arfundi HAFRÓ í Ólafsvík á mánudags-
kvöldið. Helgi Ólafsson fylgdist með og
komst m.a. að því að frá 1984 hefur verið
veitt sem nemur 801 þúsundi tonna umfram
ráðgjöf Hafrannsóknastofnunar.
FUNDIST hefur gömul steinþró
undir grunni þeim sem gamla kirkj-
an í Reykholti stóð á. Ekki var vitað
um byggingarleifar á þessu svæði,
en það verður rannsakað nánar
næstu daga. Steinþróin liggur utan
við gamlan kirkjugarðsvegg úr
torfi sem einnig lá undir kirkjunni,
en ekki var grafið niður á fast þeg-
ar hún var byggð á sínum tíma.
Fornleifafræðingarnir Agnes
Stefánsdóttir og Kristinn Magn-
ússon frá Þjóðminjasafni grafa nú
niður úr þessum fornleifum og
rannsaka svæðið áður en byrjað
verður á nýjum grunni. Í og um-
hverfis þróna eru kolaleifar og
segja fornleifafræðingarnir að
þarna gæti hafa verið smiðja,
a.m.k. nokkur hundruð ára gömul.
Svipaðar þrær hafa yfirleitt fundist
við smiðjur, t.d. við bæinn Stöng.
Leifar af vegghleðslum eru um-
hverfis þróna, en ekki mjög heil-
legar. Sunnan við torfvegginn hafa
fundist mannabein úr þremur gröf-
um, sem einnig hafa legið undir
gömlu kirkjunni.
Fornleifafræðingarnir segja ólík-
legt að framkvæmdir við gömlu
kirkjuna tefjist að ráði vegna þess-
ara rannsókna.
Morgunblaðið/Sigríður
Örfá brot úr munum hafa fundist og hér heldur Kristinn á heillegum
tréhæl, en slíkir hælar eru þekktir frá mismunandi tímum.
Kirkja reist á smiðju?
Fornleifar í grunni gömlu kirkjunnar
Reykholt