Morgunblaðið - 14.12.2003, Blaðsíða 38

LISTIR
38 SUNNUDAGUR 14. DESEMBER 2003 MORGUNBLAÐIÐ
S
egja má að ferðasaga Guð-
ríðar Þorbjarnardóttur
hafi hafist að nýju árið
1998 þegar leikverk
Brynju Benediktsdóttur,
Ferðir Guðríðar, var frumsýnt. Á
síðustu árum hefur verkið síðan ver-
ið sýnt vítt og breitt um Norður-
Ameríku, á Írlandi, Grænlandi, í
Færeyjum, Svíþjóð, Finnlandi,
Frakklandi og Austurríki. Nú í sum-
ar lá leið sýningarinnar svo til Kró-
atíu þar sem verkið var sýnt á al-
þjóðlegri leiklistarhátíð sem
Þjóðleikhúsið í Pula stóð fyrir í borg-
unum Pula, Porec og Optija seinni-
hluta ágústmánaðar.
„Á hverju ári er haldin alþjóðleg
listahátíð þarna við Adríahafið, ann-
að árið er það leiklistarhátíð en hitt
árið kvikmyndahátíð. Að sumarlagi
er leikhúsunum lokað og leikið úti
undir berum himni, meðal annars í
rómversku hringleikahúsi sem er
eitt af stærstu hringleikahúsum sem
enn eru til í heiminum,“ segir Brynja
Benediktsdóttir, höfundur og leik-
stjóri Ferða Guðríðar. En með henni
í för til Króatíu voru Þórunn Erna
Clausen sem lék Guðríði, Jóhann
Bjarni Pálmason ljósameistari, Er-
lingur Gíslason, leikhússtjóri
Skemmtileikhússins, auk þess sem
móðir og systir Þórunnar, Elín
Thorarensen og Ragnheiður Claus-
en, fóru með.
„Ég læt mér alltaf nægja litla
áhöfn og reyni að gera eins mikið og
hægt er sjálf, t.d. annaðhvort að
keyra ljósin eða hljóðið. Þegar við
komum út fengum við hins vegar tíu
manna tæknilið frá Þjóðleikhúsinu í
Pula til umráða sem átti að aðstoða
okkur við uppsetningu sýning-
arinnar á hverjum stað. Í þessum
hópi ríkti mikil verkaskipting og agi,
ekki eins og hjá okkur Íslending-
unum sem vöðum bara í allt og redd-
um okkur. Við máttum varla leggja
hönd á plóg þótt við stýrðum auðvit-
að sjálf hljóð- og ljósakerfinu á sýn-
ingum,“ segir Brynja og brosir við
tilhugsunina.
Fengu höfðinglegar móttökur
Spurð um tildrög þess að ferðir
Guðríðar lágu til Króatíu segir
Brynja að sýningunni hafi einfald-
lega verið boðið. „Mér skilst að
Zelko Vukmirica, sem var listrænn
stjórnandi hátíðarinnar, hefi séð
sýninguna þegar við sýndum hana í
Graz í fyrra og í kjölfarið barst okk-
ur síðan opinbert boð um að koma
með hana til Króatíu. Á síðustu ár-
um höfum við farið víða með Ferðir
Guðríðar þannig að sýningin er
greinilega farin að spyrjast út.
Raunar hef ég aldrei þurft að sækj-
ast eftir því að fara með sýninguna
út, mér hafa einfaldlega borist boð
upp í hendurnar. Hins vegar hef ég
aðeins getað þegið þau boð þar sem
ferðalögin eru að hluta eða öllu leyti
fjármögnuð erlendis frá því ég hef
ekki fjármagn til að standa straum
af ferðakostnaðinum hjálparlaust.“
Að sögn Brynju var ferðalagið
sjálft ansi strembið. „Ferðin bæði út
og heim tók okkur 21 klukkustund
hvora leið og lá um fimm lönd.
Ástæðan fyrir þessu var að við vor-
um að reyna að ferðast eins ódýrt og
hægt var. Þegar út kom fengum við
höfðinglegar móttökur og Króatar
báru okkur hreinlega á höndum sér.
Á þeim níu dögum sem við vorum úti
sýndum við þrjár sýningar, þ.e. eina
sýningu í hverri borg. Okkur gafst
því góður tími til að skoða landið sem
var mjög ánægjulegt. Mér fannst í
raun afar athyglisvert að koma aftur
til Króatíu því seint á áttunda ára-
tugnum fórum við í leikferð með sýn-
inguna Inuk um öll landsvæði fyrr-
verandi Júgóslavíu,“ segir Brynja.
Spurð hvort hún hafi fundið mik-
inn mun svarar Brynja að þótt ekki
hafi kannski verið hægt að sjá mik-
inn mun hafi mátt skynja hann.
„Landsvæðið þar sem við vorum á
ferð var raunar eitt af fáum svæðum
sem sluppu nánast við allar spreng-
ingar svo maður varð ekki beinlínis
var við eyðilegginguna. Aftur á móti
skynjaði maður á fólkinu þessa
djúpu sorg, því undantekningarlaust
allir þekkja einhvern sem var þátt-
takandi í stríðinu á einn eða annan
hátt. Þannig að það snertir alla, þótt
húsin þeirra stæðu enn ósprengd. Í
raun má segja að öll þróun þjóð-
félagsins hafi stöðvast í um áratug.
Zelko Vukmirica, listrænn stjórn-
andi hátíðarinnar, var fyrir stríð t.d.
einn þekktasti gamanleikari lands-
ins og missti í raun tíu ár úr leiklist-
arferli sínum sökum stríðsins, en í
dag starfar hann sem leikstjóri og
kvikmyndagerðarmaður. Hann lýsti
því einmitt fyrir okkur hversu erfitt
það hefði verið fyrir hann að takast á
við það að geta ekki sinnt list sinni
svo árum skipti.“
Með ný leikverk í smíðum
Þótt Ferðir Guðríðar hafi verið
sýndar víða um lönd við ýmsar að-
stæður var verkið í fyrsta sinn leikið
utanhúss í Króatíu. „Vegna hitans á
sumrin á þessu svæði er öllum leik-
húsum lokað og leikið undir berum
himni. Við sýndum alltaf fremur
seint á kvöldin því við urðum að bíða
eftir því að myrkur skylli áður en
hægt var að sýna. Ég hreinlega dáð-
ist að Þórunni, því hún naut sín svo
vel, hvort heldur var í listaverka-
garðinum eða í hringleikahúsinu þar
sem við sýndum. Hún var svo glæsi-
leg á sviðinu með stóra bakteppið,
sem Rebekka Rán Samper málaði,
er bar við stjörnubjartan himininn.
En þótt sýnt væri úti átti Þórunn
ekki í neinum vandræðum með að
láta allan textann berast þar sem
hún er svo kröftugur leikari. Það
eina sem var magnað upp var hljóð-
mynd Margrétar Örnólfsdóttur sem
notuð er í sýningunni. En hljóm-
burðurinn í þessum gömlu hring-
leika- og útileikhúsum er náttúrlega
yfirleitt mjög góður, enda staðirnir
byggðir með það í huga að leikið
væri í þeim.“
Að sögn Brynju var afar gaman að
komast svona nálægt Róm, þangað
sem Guðríður Þorbjarnardóttir
gekk á sínum tíma. „Leiksýningunni
lýkur á suðurgöngu Guðríðar á ell-
eftu öld, svo okkur fannst því afar
skemmtilegt að vera í næsta ná-
grenni við Róm. En takmarkið er
auðvitað að geta sýnt leiksýninguna í
sjálfri Rómaborg einhvern tímann í
framtíðinni,“ segir Brynja og upp-
lýsir blaðamann um að hún og Er-
lingur Gíslason, maður hennar, séu á
leið til Rómaborgar til tveggja mán-
aða dvalar.
„Við Erlingur erum á förum til
Rómar til að fá næði til að skrifa ný
leikverk. Það fylgir því nefnilega svo
ótrúlega mikið umstang að reka leik-
hús á borð við Skemmtihúsið að það
er nauðsynlegt að komast aðeins
burt til þess nánast að fá vinnufrið.
Svo er auðvitað ekkert verra að feta
í fótspor Guðríðar,“ segir Brynja
kímin. Innt eftir því að hverju hún sé
að vinna vill Brynja sem minnst gefa
upp um það. „Ég er með þrjú verk í
smíðum, en vil eiginlega sem minnst
um þau segja svona fyrirfram.
Kannski má það ekki, því þá verður
ef til vill ekkert úr þeim.“
Allar leiðir
liggja til
Rómar
„Ég hreinlega dáðist að Þórunni,
því hún naut sín svo vel hvort held-
ur var í listaverkagarðinum eða í
hringleikahúsinu þar sem við sýnd-
um,“ segir Brynja Benediktsdóttir
um leik Þórunnar Ernu Clausen.
Brynja Benediktsdóttir, höfundur og leikstjóri, og Erlingur Gíslason, leik-
hússtjóri Skemmtileikhússins, ásamt Zelko Vukmirica, listrænum stjórn-
anda alþjóðlegu leiklistarhátíðarinnar í Króatíu (lengst t.v.).
silja@mbl.is
Leiksýningin Ferðir Guðríðar hefur farið víða á
undanförnum árum og nú í sumar var hún sýnd á
alþjóðlegri leiklistarhátíð í Króatíu. Silja Björk
Huldudóttir náði tali af Brynju Benediktsdóttur,
höfundi og leikstjóra sýningarinnar, rétt áður en
hún hélt til Rómar, líkt og Guðríður forðum.
Skólavörðustíg 6 B • 101 Reykjavík • Sími 551 7505
Komdu í prinsessudekur hjá okkur fyrir jólin.
Með öllum andlitsböðum fylgir glaðningur.
Gef›u dekur!
Erum með gjafabréf og glæsilega gjafakassa í úrvali
- tilvaldar jólagjafir.
Dekur fyrir jólin