Eintak - 01.12.1993, Síða 112

Eintak - 01.12.1993, Síða 112
„Steinar var utangarðsmaður í samfélaginu, en langt í frá utangarðsmaður í listrænu tilliti," segir Guðbergur Bergsson. „Bókmenntafólk leyfði sér að krækja hjá Steinari því hann var yfirleitt fullur og bækur hans týndust í umræðunni; fólk fjallaði í mesta lagi um hann af vorkunn, og hann var óheppinn með stuðningsmenn því þeir vildu öðru fremur gera úr honum utangarðsskáld. Þjóðin ger- ir ekki greinarmun á skáldskap og raunveruleika og það er leiðinlegur þáttur í þjóðlífinu. Steinar sjálfur átti líka erfitt með að skilja milli bók- mennta og veruleika og gat því orðið líkur því fólki sem hafði ímugust á honum. En það er skortur á æðri menningu að hafa ekki getað séð kostina í bókum Steinars og verk hans verða sjálfsagt aldrei lifandi innan íslenskra bók- mennta af þeim sökum. Það eru aðeins vand- látir fagurkerar sem leita til hans. En núna eft- ir dauða hans er von til þess að fólk fari að meta verk hans út frá ótvíræðu gildi þeirra, en ekki því hvort höfundurinn hafi verið fátæk fylli- bytta.“ „Hann var mjög sérstakur höfundur,“ seg- ir María Kristjánsdóttir. „Málfar hans var ekki lesið af bókum heldur vörum almennings. Stundum var eins og hann hefði tekið upp á band og skráð það síðan niður. Hann opnaði okkur líka sýn inn í heim utangarðsmanna." Brjóstumkennanlegur pabbi „Hann var ekki sá pabbi sem ég óskaði mér sem barn,“ segir Sigríður Steinarsdóttir. „En þegar maður elst ekki upp hjá foreldrum sín- um hefur maður háleitar hugmyndir um þá og ég bar mikla virðingu fyrir pabba mínum. Hann kom stundum í heimsókn til mín upp á Akranes og það urðu fagnaðarfundir. f önnur skipti kom hann drukkinn og þá máðist glansmyndin af honum ansi harkalega off og tíðum. Ég á eina slíka minningu frá útiskemmtun á Akranesi þegar ég var sjö ára. Þar hagaði hann sér ósæmilega og það særði mig mjög djúpt. En fjarlægðin gerir fjöllin blá og ég fyrirgaf honum alltaf. Það sem er kærast í minningunni um pabba er að hann vakti áhuga minn fyrir klassískri tónlist og sendi mér hljóm- plötur úr öllum heimsálfum. Þegar ég var lítil hlustaði ég jafnan á upphafsstefið úr morgunút- varpinu sem var menúett eftir Boccerini. Þegar það hljómaði stóð pabbi alltaf ljóslifandi fyrir mér. Sterkasta tilfinningin er sú að mér fannst hann oft vera brjóstumkennanlegur, hann bjó jafnan einn í litlum herbergiskytrum og á jólunum varð mér oft hugsað til hans. Eftir að við fluttum til Reykjavíkur þegar ég var tíu ára keyrðum við amma einn að- fangadag og sóttum hann niður í eitt kjallaraher- bergið og tókum hann með okkur heim. Hann maldaði ekki í móinn, en yfrrleitt var hann lítið fyrir hátíðir og jólin voru fyrir honum sem hver annar dagur. En eftir á að hyggja held ég að hann hafi verið sáttur við þetta val, hann vildi frekar sýsla við skriftir en vera innan um fólk.“ „Hann leið fyrir að hafa gert lítið fyrir dætur sín- ar og fékk undir það síðasta bakslag og óra um hvernig hann gæti bætt fýrir það,“ segir Gylfi Gíslason. „Hann náði góðu sambandi við barna- barn sitt rétt áður en hann dó og það gaf honum mikið.“ „Það vardóttir Elísabetar og þeirra fundum bar saman fyrir tilviljun," segir Sigríður Steinarsdóttir. „1 síðasta bréfinu sem hann skrifaði mér lét hann í ljós þá ósk að hitta barnabörnin sín og kynnast þeim betur. Það varð ekkert úr því. Ég er ekki frá því að ég hafi fyrst fengið að kynnast honum af ein- hverri alvöru eftir að hann var dáinn. Þá fékk ég í hendurnar dagbækur og segulbandsspólur sem hann hafði talað inn á. Það var mjög átakanlegt og sérstakt að verða vitni að því öllu. Hann vann eins 112 „Ég hef hugsað um hvort hann hafi raunverulega verið alkóhólisti. Hann tók aldrei pillur, notaði ekki dóp og drykkjan var mikið til ásetn- ingur meðan hún varði, en að henni lokinni vann hann eins og berserkur í langan tíma.“ GYLFI GÍSLASON „Bókmenntafólk leyfði sér að krækja hjá Steinari því hann var yfirleitt fullur og bækur hans týndust í umræðunni, fólk fjallaði í mesta lagi um hann af vorkunn, og hann var óheppinn með stuðnings- menn því þeir vildu öðru fremur gera úr honum utan- garðsskáld.“ GUÐBERGUR BÉRGSSON „Hann vildi lýsa kvölinni og til að gera það á sannfær- andi hátt lagði hann á sig ótal píslir, hann svelti sig jafnvel viljandi til að upplifa hungurverkina, og þannig fórnaði hann líkama og sál í hátt í fjörutíu ár.“ SIGRÍÐUR STEINARSDÓTTIR og berserkur alla tíð og ekki nema brot af því sem hann skrifaði hefur komið fyrir sjónir fólks. Það var svo margt sem ég skildi ekki áður. Hann var flókin manneskja og mikill einfari, stórkostlega vel gef- inn, en hann átti erfitt með að vera innan um fólk. Það voru ákaflega fáir sem að skildu hvað hann var í rauninni mikið skáld, því hann hafði tjáningar- máta sem fáir gátu lesið. Það er því mikil opinber- un að heyra hann létta á hjarta sínu. Þrátt fyrir að hann hafi með drykkju valdið mér sárindum í gegnunt tíðina á ég auðvelt með að fyrirgefa honum, því þessar aðstæður hlutu að valda honum einmanaleika og þá greip hann til áfengis. Hann var svo trúr listinni að hann gerði allt til að sér mætti takast vel upp. Hann bjó einn og sá varla annað fólk mánuðum og jafnvel ár- um saman. Hann vildi lýsa kvölinni og til að gera það á sannfærandi hátt lagði hann á sig ótal píslir, hann svelti sig jafnvel viljandi til upplifa hungurverkina, og þannig fórnaði hann líkama og sál hátt í fjörutíu ár.“ „Ég verð að viðurkenna að ég fylgdist lítið með skrifum Steinars,“ segir Kristján Sigurjónsson. „Ég reyndi að lesa bækurnar hans, en gafst jafhharðan upp. Ég las þó allt sem skrifað var um bækurnar hans og gladdist þegar vel gekk. Rétt áður en pabbi okkar dó heimsóttum við Steinar upp í Víðines þar sem hann bjó. For- stöðumaðurinn hafði útvegað honum herbergi í kjallara lítils húss sem stóð skammt frá stofn- uninni sjálfri. Þar var Steinar með tölvuna sína og dótið sitt og þar vann hann að skriftum. Meðan við stóðum við hafði Steinar mjög lítinn tíma til að tala við okkur, hann var svo upptek- inn við tölvuna, en það var gaman engu að síð- ur. Pabbi hafði þá fyrir löngu gefist upp á að reyna að breyta Steinari og þetta var í alla staði ánægjuleg heimsókn." Loks örlar á viðurkenningu „Hann sagði mér skömmu áður en hann dó að ætlun hans hefði alltaf verið að búa til nýtt tungu- mál,“ segir Eyvindur Erlendsson. „Hann gat dundað sér endalaust við orð, ekki endilega til þess að skrifa nýjar sögur, heldur til að rannsaka tungu- málið. Stundum tók hann blaðagreinar og setti inn í tölvuna hjá sér og gat svo setið langtímum saman við að breyta þeim og umskrifa á víxl. I lifanda lífi varð hann aldrei fjölmiðlamatur, seldist lítið og var talinn sérvitur, klikkaður og fullur. Mér datt þá aldrei í hug að hann næði undir þykkt skinnið á þjóðinni. En ég er farinn að trúa því núna.“ „Djúpið sem er mín uppáhaldsbók er meira sónata en bókmenntaverk," segir Jón Proppé. „Hann leitar mikið í önnur listform í verkum sín- um, sérstaklega tónlist. Hann var hæfileikaríkur og vel menntaður á öllum sviðurn, en bláfátækur og byltingarmaður í skrifum og hlaut því aldrei náð fyrir augum þeirra sem úthluta rithöfunda- launum. I öllum bókum sínum gekk Steinar mjög nærrj sjálfum sér og hlífði sér ekki. Það eina sem hann gerði aldrei upp við var viðskilnaðurinn við fjölskylduna, en það var jafnframt sú reynsla sem honum var sárust.“ Steinar hlaut höfundastyrk Ríkisútvarpsins 1991 og var það eina opinbera viðurkenningin sem hann hlaut ef frá er talin úthlutun úr starfssjóði listamanna. Útvarpið tók einnig til flutnings tvö af verkum Steinars hin síðari ár, Strandferð og Torgið, og keypti önnur tvö verk sem ekki hafa verið flutt. „Hann var mjög glaður yfir áhuga útvarpsins á verkum sínum og hann batt ekki síst vonir við út- varpið í sambandi við kynningu á verkum sínum erlendis. En það verður að segjast eins og er að hon- um voru engan veginn gerð fullnægjandi skil,“ segir María Kristjánsdóttir. „Áður en hann dó af- EINTAK DESEMBER
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140

x

Eintak

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Eintak
https://timarit.is/publication/309

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.