Morgunblaðið - 16.04.2005, Blaðsíða 19

MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 16. APRÍL 2005 19
FRÉTTIR
urheimta þróttinn, enda góðir
sjúkraþjálfarar sem hún fór til tvisv-
ar á dag,“ segir Steinunn, en Anna
Sigrún getur nú orðið gengið ein og
óstudd inni við þó hún muni um sinn
þurfa að notast við göngugrind þeg-
ar hún er úti við.
Þú getur ekki hlaupist
frá raunveruleikanum
Flytja þurfti Önnu Sigrúnu nokkr-
um sinnum milli LSH í Fossvoginum
og á Hringbraut vegna þeirra að-
gerða sem hún fór í. Steinunn rifjar
upp ánægjulega endurfundi sem
urðu í einni slíkri ferð því þá var það
áhöfnin sem kom fyrst á slysstað
sem flutti hana á milli. „Það var ynd-
islegt fyrir okkur að geta þakkað
þeim fyrir og eins held ég að það hafi
ekki síður verið mikilvægt fyrir þá
að geta hitt hana aftur og séð hvað
hún braggaðist vel,“ segir Steinunn.
„Það snertir líka alla þegar börn
eiga í hlut. Í þessari ferð tjáðu
bráðaliðarnir mér að þeim hefði þótt
hræðilegt að heyra í útkallinu að
barn hefði fallið niður af annarri
hæð, en í fyrstu var talið að hún hefði
fallið þaðan. Ekki bætti úr skák þeg-
ar þeir síðan komu á staðinn og
heyrðu að hún hefði í raun farið út af
fjórðu hæð.“ Steinunn rifjar upp að
bráðaliðarnir hafi einnig haft orð á
því að þeir hafi verið lengi að átta sig
á því hver væri mamman sökum þess
hve róleg Steinunn hafi verið þar
sem hún kraup við hlið dóttur sinnar
á slysstað. Hafi þeir t.d. farið að
hugga nágrannakonu sem var há-
grátandi þar sem þeir héldu að hún
væri mamman. Aðspurð hvernig
henni hafi tekist að halda ró sinni
segist Steinunn í raun ekki geta út-
skýrt það. „Það er bara eitthvað
ósjálfrátt sem gerist. Þú bara heldur
ró þinni, enda verður maður bara að
standa sig. Þú getur ekki hlaupist
frá raunveruleikanum.“
Þessi afstaða Steinunnar, að ekki
verði hlaupið frá raunveruleikanum,
gildir einnig þegar kemur að því að
ræða slysstaðinn, sem er heimili fjöl-
skyldunnar. „Sumir hafa spurt okk-
ur hvort við getum hugsað okkur að
búa hérna áfram. Ég get alveg hugs-
að mér það, enda erum við í mjög
góðri blokk og afar heppin með ná-
granna. Ég ætla ekki að hlaupast frá
raunveruleikanum. Auðvitað vildi
maður geta stoppað klukkuna og
óskar að þetta hefði ekki gerst, en
þetta er orðinn hlutur og þú færð því
ekki breytt. Við munum auðvitað
gera okkar ráðstafanir til að tryggja
að svona geti ekki gerst aftur, en að
fara að flytja núna og setja allt í upp-
nám með því held ég að væri miklu
verra fyrir hana. Hér er heimili okk-
ar og hér finnur Anna Sigrún öryggi
og skjól.“
Talið berst að slysum í heimahús-
um og þeirri spurningu hvort fólk sé
almennt nógu vel meðvitað um hvar
hinar ýmsu hættur leynast. „Ég held
að í þessu hraða daglega lífi okkar
þurfum við að huga betur að þeim
slysagildrum sem fyrirfinnast á
heimilinu. Það eru allir að vinna mik-
ið og lífið gengur hratt fyrir sig. Um-
ræðan um slys á börnum er því mjög
jákvæð og þörf,“ segir Steinunn og
bendir á að hins vegar þurfi að gera
það á smekklegan hátt og vísar þar
m.a. til auglýsinga Umferðarstofu
þar sem barn sést hlaupa fram af
svölum, sem kom við mjög marga.
Steinunn rifjar upp að nýfarið var að
sýna auglýsinguna áður en Anna
Sigrún féll fram af svölunum. „Sum-
ir hafa velt fyrir sér hvort hún hafi
verið að herma eftir auglýsingunni,
en ég held að það sé ekki rétt. Þó veit
maður aldrei, enda ómögulegt að
segja hvaða áhrifum börn verða fyrir
frá t.d. sjónvarpinu.“
Lágt en löglegt svalahandrið
Fjölbýlishúsið þar sem fjölskyld-
an býr er líkt og fleiri blokkir byggð-
ar á árabilinu 1950–70 með fremur
lágt svalahandrið, en það mælist að-
eins 92 cm. Til samanburðar má
nefna að Anna Sigrún er nú þegar
orðin 110 cm. Samkvæmt bygginga-
reglugerð frá 1998 skulu svalahand-
rið á svölum á þriðju hæð og ofar
vera 120 cm, en hins vegar eru slíkar
reglugerðir ekki afturvirkar. „Okkur
hefur alltaf þótt handriðið lágt,“ seg-
ir Steinunn og rifjar upp að síðasta
sumar þegar farið var í viðhalds-
framkvæmdir á blokkinni hafi þau
hjónin stungið upp á því á húsfundi
að handriðið yrði hækkað í leiðinni,
líkt og gert hafði verið á nágranna-
blokk stuttu áður. „Einhverra hluta
vegna varð ekkert af því, enda held
ég að fólki hafi kannski ekki fundist
nein beinlínis þörf á því. Þetta var jú
búið að vera svona í þrjátíu ár, eða
frá því að blokkin var byggð, og aldr-
ei neitt gerst,“ segir Steinunn og
tekur fram að þau hjónin ætli sér að
láta setja plastþil á innanverðum
svölunum til þess að gera svalirnar
öruggari.
Leikskólinn stuðlar að víðsýni
Um síðustu mánaðamót fór Anna
Sigrún aftur að mæta í leikskólann
og urðu, að sögn Steinunnar, miklir
fagnaðarfundir, en leikskólafélagar
hennar höfðu reglulega fengið fregn-
ir af líðan hennar og fengið að heim-
sækja hana á spítalann. Múlaborg er
blandaður leikskóli þar sem fötluð
börn eru í bland við ófötluð og því
hafi það ekki vakið neina sérstaka
eftirtekt þó Anna Sigrún mætti í
göngugrind. Hins vegar höfðu sum
börnin orð á því að hún væri öðruvísi
en hin börnin á leikskólanum sem
nota þurfi göngugrind þar sem hún
gæti líka gengið án hennar.
„Sjálf held ég að vera Önnu Sig-
rúnar á Múlaborg hafi aukið víðsýni
hennar, þar sem hún hefur lært að
það að vera fatlaður er bara partur
af lífinu,“ segir Steinunn og rifjar
upp að afstaða Önnu Sigrúnar á spít-
alanum hafi einkennst af miklu
æðruleysi. „Henni fannst þannig
ekkert mál að þurfa að vera í hjóla-
stól og nota göngugrind um tíma þar
sem hún var alvön því að leikskóla-
félagar hennar þyrftu að nota hvoru
tveggja. Þegar hún áttaði sig á því að
hún þyrfti að vera í hjólastól um tíma
hafði hún orð á því að hún væri í raun
heppin að þurfa aðeins að nota hann
tímabundið í stað þess að vera bund-
in í honum til langframa líkt og félagi
hennar á leikskólanum.“
Spurð hvernig framtíðin líti út
segir Steinunn læknana segja of
snemmt að segja nokkuð til um það,
en síðar í mánuðinum er ráðgert að
Anna Sigrún fari í aðgerð þar sem
teknar verða skrúfur úr spjald-
hryggnum og lærinu. „Þetta er nátt-
úrlega bara kraftaverk að hún skuli
hafa fengið jafn ótrúlega skjótan og
góðan bata og raun ber vitni. Hins
vegar vitum við ekki hvað framtíðin
ber í skauti sér. Anna Sigrún er
spengd á lærlegg í gegnum vaxtar-
línu og eins getur mjaðmarkúlan,
sökum of lítils blóðflæðis, rýrnað
vegna brotsins. Læknarnir segja að
þetta muni allt koma í ljós á næstu
tveimur árum. Við lifum sem betur
fer á tímum þar sem svo ótrúlega
margt er hægt að gera með nútíma-
tækni. Og þó það hendi hana að
þurfa að vera halta allt sitt líf, hvað
er það þá miðað við allt sem kom fyr-
ir hana?“ segir Steinunn og bætir
svo við: „Sjálf trúi ég því að í lífinu sé
ekki lagt meira á mann en maður
ræður við. Það breytir því ekki að
það er ýmislegt lagt á mann í lífinu
og það er sá skóli sem maður fer í
gegnum.“
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Steinunn I. Stefánsdóttir afhenti ásamt dóttur sinni Kristínu Gunnars-
dóttur, deildarstjóra á gjörgæslu, eintak af bókinni Tákn með tali.
MÆÐGURNAR Anna Sigrún og Steinunn I. Stefáns-
dóttir, afhentu í gær Herdísi Gunnarsdóttur, hjúkr-
unardeildarfræðingi á barnaskurðdeild LSH, Ingi-
björgu Sigurþórsdóttur, aðstoðardeildarstjóra á slysa-
deild, og Kristínu Gunnarsdóttur, deildarstjóra á gjör-
gæslu, hverri sitt eintakið af ritinu Tákn með tali, en
það var einmitt Tákn með tali sem Anna Sigrún greip
til í því skyni að tjá sig þegar hún lá á gjörgæslu tengd
öndunarvél eftir fall fram af fjórðu hæð fjölbýlishúss.
Að sögn Steinunnar kviknaði hugmyndin að bóka-
gjöfinni fljótlega eftir sjúkrahúslegu dótturinnar.
„Okkur hjónum finnst afar jákvætt að börn skuli læra
Tákn með tali í leikskólum. En við þessar aðstæður
hjálpaði það okkur og ekki síður henni að hún gat tjáð
sig þó hún gæti ekki talað,“ segir Steinunn og bendir
á að sjálf hafi þau hjónin ekki kunnað öll tákn dótt-
urinnar og því notið aðstoðar leikskólakennara við að
þýða tákn Önnu Sigrúnar. „Við þessar aðstæður hefði
það því komið að góðum notum ef bókin Tákn með tali
hefði verið til á spítalanum,“ segir Steinunn.
Aðspurð segir Kristín Gunnarsdóttir, deildarstjóri á
gjörgæslu, yndislegt hafa verið að sjá Önnu Sigrúnu
tákna þegar hún vaknaði á gjörgæslu eftir aðgerðina.
„Það var frábær tilfinning að sjá hana svona glaðvak-
andi stuttu eftir aðgerðina og sjá hana nota hend-
urnar til að tjá sig, því það var til merkis um að í lagi
væri með höfuðið á henni,“ segir Kristín og tekur
fram að á sama tíma hafi starfsfólkið fundið til van-
máttar þar sem skildi ekki hvað litla stúlkan var að
segja. Að sögn Kristínar gerir hún sér miklar vonir
um að bókin Tákn með tali muni nýtast vel spítal-
anum, en ætlunin er að kynna aðferðina fyrir starfs-
fólki á næstu vikum.
Með bókagjöfinni fylgdi sérstakt kennsluforrit og
fyrirheit frá Námsgagnastofnun um nýja og end-
urbætta útgáfu bókarinnar sem væntanleg er í haust.
Að auki býður Eyrún Ísafold Gísladóttir, talmeina-
fræðingur hjá Talmeinastöðinni, heilbrigðiskerfinu
kynningu á Tákn með tali. Það er tryggingafélagið
Sjóvá-Almennar sem styrkir bókagjöfina.
„Fundum til vanmáttar“
„TÁKN með tali er fyrst og fremst
notað í málörvunarskyni og einnig
til að skýra málið fyrir þeim börn-
um sem eru sein til máls vegna ým-
ist fötlunar eða málhömlunar af
einhverju tagi. Þannig er aðferðin
hugsuð til þess að bæði auðvelda
þeim að tjá sig og skilja aðra,“ segir
Rebekka Jónsdóttir, leikskólastjóri
á Múlaborg, en eins og fram hefur
komið reyndist það Önnu Sigrúnu
mjög vel að hafa lært Tákn með tali
á leikskólanum þar sem það gerði
henni kleift að tjá sig meðan hún lá
í öndunarvél á gjörgæslu. Að sögn
Rebekku er öllum börnum á leik-
skólanum kennt Tákn með tali og
er það notað í öllu starfi leikskól-
ans. Aðspurð segir Rebekka Tákn
með tali notað öðruvísi en táknmál
þar sem aðeins eru táknuð áherslu-
orð í stað þess að tákna öll orðin
sem sögð eru.
Leikskólinn Múlaborg er fjög-
urra deilda leikskóli fyrir börn á
aldrinum 1–6 ára. Að sögn Rebekku
er á Múlaborg unnið eftir heiltækri
skólastefnu sem þýðir að leikskól-
inn er fyrir alla. Alls eru 78 vist-
unarrými á leikskólanum og þar af
eru átta rými sérstaklega ætluð
fötluðum börnum, en Múlaborg sér-
hæfir sig í sameiginlegu uppeldi
fatlaðra og ófatlaðra barna og hef-
ur starfsfólk leikskólans þá sýn að
samvera fatlaðra og ófatlaðra sé
góður kostur fyrir öll börn. „Þann-
ig er gert ráð fyrir því að allir séu
metnir að eigin verðleikum og fái
tækifæri til að nýta hæfileika sína.
Það er okkar sannfæring að þessi
blöndun sé vænlegust til að fyr-
irbyggja fordóma gagnvart fötl-
uðum einstaklingum.“
Að mati Rebekku vinnst margt
með þeirri blöndun sem unnið er
með á Múlaborg. „Með þessari að-
ferð kynnast börnin fjölþættari
hóp. Þau læra að taka tillit, þróa
með sér þolinmæði og umburð-
arlyndi, auk þess sem þau læra að
bera virðingu hvert fyrir öðru.“
Leikskóli fyrir alla
silja@mbl.is