Morgunblaðið - 14.12.2007, Blaðsíða 31

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 14. DESEMBER 2007 31
Hjalti Hugason, guðfræðiprófessor,
ritar grein í Morgunblaðinu þann
11. desember um jákvætt og nei-
kvætt trúfrelsi. Prófessornum
fatast illilega flugið með þeirri
staðhæfingu sinni að trúarlegir
minnihlutahópar krefjist neikvæðs
trúfrelsi í merkingunni að þrengja
trúfrelsisákvæði stjórnarskrár-
innar. Nú talar Hjalti reyndar svo-
lítið loðið þar sem hann tilgreinir
ekki um hvaða trúarhóp er að
ræða, en ég álykta að um sé að
ræða Siðmennt, en að auki felur
Hjalti umræðuna undir orðinu trú-
félag sem Siðmennt er að sjálf-
sögðu ekki.
Eina umræðan sem hefur verið í
gangi undanfarið er hinsvegar
krafa Siðmenntar um að kirkjan
láti af trúboði sínu í skólum. Hjalti
virðist ganga út frá því, ásamt
megninu af starfsliði kirkjunnar,
að trúboð sé hluti af rétti manna til
að iðka trú sína og þar verður hon-
um/þeim á alvarleg mistök. Trú-
frelsisákvæði stjórnarskrárinnar
virkar nefnilega í báðar áttir þ. e.
tryggir rétt allra til þess að iðka
trú eða lífsskoðun sína. Samkvæmt
túlkunum og dómum í slíkum mál-
um er rétturinn til þess að vera án
trúar jafn mikilvægur og jafn rétt-
hár.
Siðmennt gagnrýnir starf trú-
félaga í skólum og telur að þar sé
gengið á rétt foreldra og barna
þeirra til þess að hafa eigin lífs-
skoðun og að hún sé virt. Skólar
eru veraldlegar stofnanir fyrir alla
– ekki aðeins þá sem aðhyllast
kristna trú. Að kirkjan geti ekki
viðurkennt þá einföldu staðreynd
að trúboð hennar gangi gegn sjálf-
sögðum mannréttindum annarra er
með öllu óskiljanlegt, en kirkjan
fetar svipaðar slóðir og í öðrum
málum er varða mannréttindi. Það
er ekki verið að krefjast þrenginga
á trúfrelsi heldur þvert á móti
krafa um að virtur sé réttur mis-
munandi lífsskoðunarhópa til að
senda börn sín í opinbera skóla án
þess að verða fyrir boðun annarra
lífsskoðana.
Annar misskilningur kemur fram
í grein Hjalta er hann grípur til
röksemdafærslunnar sem alltaf er
notuð af kirkjunnar mönnum en
það eru rökin „að allur þorri þjóð-
arinnar tilheyrir evangelísk-
lútherskum kirkjum.“ Sú röksemd
er löngu hrakin, m.a. af eigin könn-
un kirkjunnar sem framkvæmd var
árið 2004 en þar kemur í ljós að
þrátt fyrir að flestir séu skráðir í
trúfélög játar tæplega helmingur
kristna trú og 1/5 hluti segist „ekki
trúaður“. Sá háttur sem viðhafður
er við skráningu barna í trúfélög
er náttúrulega gagnrýnisverður
útfrá trúfrelsishugtakinu en þar er
um að ræða skráningu í trúfélag
móður við fæðingu barns.
BJARNI JÓNSSON,
varaformaður Siðmenntar.
Rangtúlkanir
guðfræðiprófessors
Frá Bjarna Jónssyni
Bréf til blaðsins
Morgunblaðið Hádegismóum 2, 110 Reykjavík  Bréf til blaðsins | mbl.is
ÉG er sekur um það að hafa lesið
óhóflega mikið af svokölluðum
sjálfshjálparbókum í gegnum tíð-
ina. Margar þeirra
hafa hjálpað mér veru-
lega mikið en aðrar
hafa varla verið papp-
írsins virði. Ég vil
ítreka það sem ég hef
áður tjáð í fjölmiðlum,
að mér þykir orðið
sjálfshjálp yfirleitt
misnotað í niðrandi
merkingu og eiga frek-
ar við það sem ég kalla
lélega sjálfshjálp. Góð
sjálfshjálp er í raun
allt sem getur hjálpað
okkur að gera eitthvað
sem við gátum ekki gert áður eða
gera eitthvað betur sem við gátum
gert. Lestur minn í gegnum tíðina
hefur afhjúpað ákveðið mynstur
sem skilur á milli góðrar sjálfs-
hjálpar og lélegrar. Hér á eftir
fylgja nokkur dæmi lykilhug-
myndir sem skilja á milli.
Góð sjálfshjálp gerir ráð fyrir því
að góðir hluti geti tekið tíma og
leggur áherslu á varanlegar lífs-
stílsbreytingar frekar en skjót-
fengnar lausnir.
Léleg sjálfshjálp lofar yfirleitt
miklu fyrir lítið, t.d. „grenntu þig á
4 vikum án áreynslu“, „sittu heima í
sófa og óskaðu þér peninga og þeir
koma án áreynslu“ o.s.frv.
Góð sjálfshjálp leggur áherslu á
heildrænar persónulegar hug-
arfarsbreytingar og hvetur fólk til
að nýta hæfileika sína betur.
Léleg sjálfshjálp leggur áherslu á
útvortis breytingar,
s.s. „þér líður betur
þegar að þú eignast
meira (hús, bíla, föt)
eða þegar þú lítur bet-
ur út“.
Góð sjálfshjálp hvet-
ur til einstaklingsá-
byrgðar og hvetur fólk
til að ná betri stjórn
eigin hugsunum, orð-
um og athöfnum.
Léleg sjálfshjálp
hvetur til sjálfhverfu
og eigingirni. Hún
byggist oft á því að
höfða til lægstu hvata einstaklings-
ins (græðgi, kynhvatar og valdabar-
áttu) – en samt á „jákvæðan“ máta
– oft í nokkuð góðum dulbúningi.
Góð sjálfshjálp hvetur ein-
staklinginn til að styrkja sjálfan sig
svo að hann geti orðið sterkari hluti
af samfélaginu og látið meira gott af
sér leiða.
Léleg sjálfshjálp er einstreng-
ingsleg, „þetta er besta (eina) leið-
in“.
Góð sjálfshjálp kennir aðgengi-
legar hugmyndir og aðferðir. Hún
er byggð á bestu fáanlegum upplýs-
ingum hverju sinni, reynslusögum
og dæmum.
Lélegir sjálfshjálp er öfgakennd
– ofureinfaldar ýmist eða gerir hlut-
ina óþarflega flókna.
Góð sjálfshjálp byggist á al-
mennri skynsemi og hinum gullna
meðalvegi. Hugmyndir eru settar í
búning sem gerir lesandanum eða
áheyrandanum auðveldara að koma
þeim í framkvæmd.
Síðastliðin tíu ár hef ég séð marg-
ar bólur í sjálfshjálpargeiranum
sem eiga eitt sameiginlegt – þær
hafa allar sprungið. Sjálfur hef ég
meiri áhuga á hugmyndum sem lifa.
Mín skoðun er vissulega lituð þar
sem ég hef skrifað bækur og haldið
námskeið í ofangreindum geira – en
vonandi nýtist þetta stutta en ófull-
komna yfirlit einhverjum sem vill
nýta tíma sinn betur, öðlast betri
dómgreind og lesa góða og upp-
byggilega sjálfshjálp.
Góð eða léleg sjálfshjálp?
Guðjón Bergmann
skrifar um sjálfshjálp
Guðjón Bergmann
» Lestur minn ígegnum tíðina
hefur afhjúpað
ákveðið mynstur
sem skilur á milli
góðrar sjálfs-
hjálpar og lélegr-
ar.
Höfundur er rithöfundur, fyrirlesari
og jógakennari, höfundur bókarinnar
Þú ert það sem þú hugsar.
og hér líður fjölskyldunni vel“
www.austurat.is
„Fengum vinnu við okkar hæfi
Þvottavél verð frá kr.:
99.900
vi
lb
or
ga
@
ce
nt
ru
m
.is
Suðurlandsbraut 20, Reykjavík | Baldursnes 6, Akureyri | Sími 588 0200
www.eirvik.is
Íslenskt stjórnborð
Íslenskar leiðbeiningar
Stórt hurðarop
20 ára ending
Gerð Listaverð TILBOÐ
Þvottavél W1514 142.714 99.900
1400sn/mín/5 kg
Þvottavél W1714 172.286 128.464
1400sn/mín/6 kg
Þurrkari T7644C 135.571 94.900
rakaþéttir/6 kg
Eirvík kynnir
sportlínuna
frá Miele
Miele gæði
TILBOÐ