Sjómannablaðið Víkingur


Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.1950, Blaðsíða 21

Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.1950, Blaðsíða 21
Siðir og eríðavenjur í flota, eins og til dæmis þeim enska og danaka, oi'U siðir og venjur næstum eins margar og margvíslegar og mennirnir. Hér verður skýrt frá nokkrum slíkum erfðavenjum. * ,£kde>. Ein af þessum venjum, sem næstum hver einasti sjó- liði hefur í heiðri haft, er að segja „skál!" Á sjónum hefur þetta orðið til, líklega vegna þess, að drykkjar- vörur hafa alltaf haft mikla þýðingu fyrir sjófólk. Vínið og ölið voru auk þess hluti af launum sjóliða í hernum. Á tímum Tordenskjölds höfðu drykkjarvörur sérstaklega mikið að segja, maturinn var þá mjög ein- hæfur og næringarefnasnauður. Árið 1736 var því inn- leidd ný „átvenja", sem veitti áhöfninni rétt til ákveð- ins skammts af brennivíni annan hvern dag. í Englandi þekktist einnig þessi ábót á matinn, sem annars var þannig, að honum fylgdu alls konar sjúkdómar, en eink- um skyrbjúgur. Þar í landi urðu ýmsar venjur afleiðingar þessarar matarábótar, m. a. það, að óbreyttir liðsmenn drukku dag hvern „skál" fyrir einhverri ákveðinni persónu. Þannig drukku þeir á þriðjudögum „mæðraskál". A fimmtudögum drukku þeir skál „fyrir kónginum". Á laugardögum „skál" eiginkvenna og „vinkvenna". En þetta voru engin smámenni, því að á miðvikudögum drukku þeir „skál" fyrir sjálfum sér. Yfirmennirnir drukku einnig „skál" og þar var drukk- in „skál fyrir kónginum" engu síður en hjá undirmönn- um. Eru menn yfirleitt vanir að standa upp í hvert skipti, sem þeir drekka einhverjum til, en William fjórði, sem hafði verið á sjó og þekkti því aðstæður allar, leyfði allra náðugast, að menn drykkju „skál" hans sitjandi. Ástæða þessa var sú, að Iofthæð var víðast hvar mjög lítil í hinum gömlu herskipum og menn vildu ógjaraa eiga á hættu að mölva sitt eigið höfuð, við að standa snögglega upp. Venja þessi hefur haldizt og enn þann dag í dag sitja enskir yfirmenn í sjóhernum sem fastast, er þeir drekka „skál" fyrir kóngi sínum. Nú til dags er þetta víst ekki vegna þess, áð svo lágt sé undir loft í skipum brezka flotans, heldur vegna þess, að Englendingar eru fastheldnir við gamlar venjur. * Skip akírð. ¦ Vínið hefur einnig alltaf haft stóru hlutverki að gegna, þegar nýju skipi er hleypt af stokkunum. Á Bretlands- eyjum var það til dæmia siður að drekka úr silfurbik- urum „skál" fyrir framtíð skipsins, þegar það rann í sjóinn og fleygja síðan bikurunum i sjóinn á eftir. En þegar floti Englendinga stækkaði, varð þetta of dýrt gaman, og í kringum 1700 fundu menn upp á því að brjóta vínflösku á stefni skipsins, um leið og því var gefið nafn. Allt fram til ársins 1811 var þessi athöfn framkvæmd af konunglegu fólki, en þá var tekin upp sú venja, að láta einhvern kvenmann framkvæma skírn- ina. Þessari venju var fylgt nokkurn tíma og gafst vel, þar til dag einn, að ein konan, sem átti að skíra, missti marks, og flaskan flaug fram hjá stefni skipsins og í höfuð eins áhorfandans. Sá, sem flaskan lenti á, varð auðvitað fjúkandi reiður og höfðaði þegar mál gegn flotastjórninni, sem varð síðan að greiða viðkomandi manni álitlega upphæð í bætur. Meinn sáu nú, að þetta gat skeð oftar en einu sinni, og var því ákveðið að hengja flöskuna hér eftir á band. Þessi varúðarregla hefur svo haldizt allt til þessa dags. • Grogg. Þar eð við erum nú að tala um „skálar" og vín, er ef til vill ekki úr vegi að rif ja upp sögu groggsins. Eins og áður er sagt, voru drykkjarvörur hér áður fyrr með- al annarra nauðsynlegra hluta um borð í hverju skipi, sem var úti á hafi í lengri tíma í einu. Vatnið — ef það þá var nokkuð — var venjulega orðið fúlt og gat þá orsakað magaveiki o. fl. Þessi vínskömmtun hafði þó sínar veiku hliðar, því að eins og flestir vita, þá langar menn oft í annan, er þeir hafa fengið einn. Því kom það stundum fyrir, aö áhöfnin stal úr víngeymslu skipsins í lestinni og líklega hefur það verið í beinu sambandi við þessa ónáttúru sumra manna, að Verning aðmíráll skipaði svo fyrir árið 1741, að vínið skyldi þynnt með vatni. í Danmörku m. a. fóru þeir að loka brennivínstunn- unum betur og var farið að slá járnslám fyrir sponsin á þeim árið 1743. Allt þetta varð auðvitað sárum harmi valdandi, og í Englandi varð flotastjórnin fyrir hörð- um ásökunum af þessum sökum. Verning aðmíráll, sem venjulega gekk undir nafninu „Old Grogg" gaf þannig áður umtöluðum vökva heiti. Orsökin til auknefnis flota- foringjans var hins vegar sú, að hann gekk alltaf í skikkju úr „Grogram"-efni. Það er ofið úr silki og kamelhári. Orðið „Grogram" er leitt af orðunum „gros-grain", sem þýðir gróft eða stórgert. í Danmörku er siðurinn að úthluta rommi ekki leng- ur til, nema að litlu leyti og þannig, a4 sjóliðar fá VI Kl N GUR 279
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Sjómannablaðið Víkingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sjómannablaðið Víkingur
https://timarit.is/publication/335

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.