Náttúrufræðingurinn

Volume

Náttúrufræðingurinn - 1987, Page 27

Náttúrufræðingurinn - 1987, Page 27
Erlendur Jónsson: Rykmý INNGANGUR í hugum fjölmargra eru mýflugur hálfgerð óargadýr sem ráðast á fólk og sjúga úr því blóð. Þetta er í raun al- rangt, því að nafnið mýfluga er sam- heiti yfir stóran ættmeið flugna og ein- ungis örfáar þeirra sjúga blóð en aðrar lifa af landsins gæðum. Flugur, sem með réttu eiga að heita tvívængjur (Diptera : di - tveir, pter- on — vængur), eru stærsti ættbálkur íslenskra skordýra. Einkenni þeirra er, eins og latneska nafnið bendir til, að þær bera tvo vængi alls. Það sem upprunalega var aftara vængjaparið er ummyndað í svonefnda kólfa, sem eru kylfulaga líffæri er sveiflast í takt við vængina. Gegna þeir m.a. hlutverki við skynjun á breytingum í flugstefnu. Flugum (Diptera) er oft skipt í þrjá meginhópa, allt eftir útliti og þroska- ferli flugnanna (Borror o.fl. 1975). Einn þessara meginhópa eru mýflugur (Nematocera), sem gjarnan eru grannvaxnar, með langa granna fætur og margliða fálmara. Til mýflugna- hópsins má fyrst frægar telja hrossa- flugur (Tipulidae), sem reyndar líkjast ofvöxnum rykmýsflugum, sem hér verður fjallað um á eftir. Ennfremur teljast til ættmeiðs mýflugna, vetrarmý (Trichoceridae), sveppamý (Mycetop- hilidae), svarðmý (Sciaridae), fiðrilda- mý (Psychodidae), bitmý (Simu- liidae), moskítóflugur (Culicidae) auk rykmýs (Chironomidae) og annarra tegundafærri hópa. Það eru fyrst og fremst moskítóflugur (Culicidae) og bitmý (Simuliidae) sem hafa komið óorði á ættmeiðinn með því að sjúga blóð. Moskítóflugur hafa til skamms tíma verið með skæðari óvinum mannsins úr hópi skordýra, þar sem nokkrar tegundir þeirra hafa borið hættulega sjúkdóma manna á milli. Af íslenskum skordýrum er bitmý (Simuliidae) eitt í mýflugnahópnum sem sýgur blóð úr fólki og öðrum spendýrum (Peterson 1977) og á það reyndar einvörðungu við um eina teg- und sem víða er algeng í lindám, svo sem í Laxá í Mývatnssveit (Gísli M. Gíslason & Vigfús Jóhannsson 1985). f Evrópu eru þekktar um 1400 teg- undir rykmýs (Fittkau & Reiss 1978) en á íslandi eru einungis til öruggar heimildir um 63 tegundir. Annarra 20 tegunda hefur verið getið héðan, en óvissa er með greiningu þeirra (Erling Ólafsson munnl. uppl.). í Færeyjum eru þekktar um 75 tegundir rykmýs (Pedersen 1977) og á Bretlandseyjum er getið um 439 tegundir í nýlegri út- tekt (Pinder 1978). Fullljóst er þó að með auknum rannsóknum á votlendi hérlendis munu finnast fjölmargar nýj- ar tegundir. Til dæmis má taka að miklar rannsóknir fóru fram á lífríki Mývatns og Laxár í S-Þingeyjarsýslu og fundust þá 32 tegundir rykmýs í Náttúrufræðingurinn 57 (1-2), bls 21-33,1987. 21
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.