Samvinnan - 01.10.1967, Blaðsíða 33

ísraelskir hermenn biðjast fyrir við grátmúrinn í Jerúsalem.
af trúarlegum og efnahagsleg-
um rótum, sem kristnir menn
í Evrópu hafa haft í frammi
gegn samborgurum sínum allt
síðan á miðöldum. Arabar í
Palestínu, kristnir jafnt og
múhameðstrúar, töldu sig vera
að verja heimkynni sín gegn
ásælni framandi þjóðar.
Svo var komið um 1930 að
gyðingum í Palestínu fór held-
ur fækkandi en fjölgandi um
nokkurt skeið. Á því varð skjót
og gagnger breyting, þegar
nazistar komust til valda í
Þýzkalandi. Þýzkir gyðingar
sem sáu að hverju fór áttu ekki
í mörg hús að venda, fá ríki
voru fús til að taka við veru-
legum fjölda innflytjenda í
miðri heimskreppunni. Straum-
ur gyðinga á flótta undan villi-
mennsku nazista beindist því
einkum til Palestínu, og 1936
komst innflytjendatalan upp í
60.000. Það ár blossaði upp upp-
reisn araba gegn Bretum og
gyðingum og stóð til 1939. Þá
viðurkenndi brezka stjórnin
loks að fyrirheit Balfour-yfir-
lýsingarinnar um að stofna
þjóðarheimkynni gyðinga í
Palestínu en vernda jafnframt
hagsmuni landsfólksins sem
fyrir var væru ósamrýmanleg.
Bretar hétu því að veita Pale-
stínu sjálfstæði að tíu árum
liðnum og þann tíma skyldi
einungis 150.000 gyðingum í
viðbót leyft að flytja til lands-
ins.
Heimsstyrjöldin síðari ger-
breytti öllum aðstæðum. Morð-
æði nazista sannfærði gyðinga
í Mið-Evrópu um að eina
bjargarvon þeirra til frambúð-
ar væri í því fólgin að stofnað
yrði gyðingaríki, svo þegar
stríði lauk vildu flestir þeir
sem sloppið höfðu undan böðl-
unum fyrir hvern mun komast
til Palestínu. Ríkisstjórnir sig-
urvegaranna og mikill hluti
Evrópumanna hafði slæma
samvizku gagnvart gyðingum.
Þegar mest reið á höfðu þeir
brugðizt þessum samborgurum
sínum. Afrek eins og björgun
danskra gyðinga voru undan-
tekningar. Víðast ríkti af-
skiptaleysi, meðan verið var að
murka lífið úr milljónum varn-
arlauss fólks. Herstjórnir
Bandamanna daufheyrðust við
áskorunum um að láta gera
loftárásir á gasofnana í Ausch-
witz og öðrum manndrápaverk-
smiðjum. Neitað var um fyrir-
greiðslu sem þurfti til að kaupa
ungverskum gyðingum líf með
vörubílum og varahlutum. Píus
páfi neitaði að fordæma gyð-
ingamorðin opinberlega. Þann-
ig mætti lengi telja.
í stríðslok héldu gyðingum
engin bönd að komast burt frá
Evrópu. Bretar, sem höfðu mik-
illa hagsmuna að gæta í lönd-
um araba, tregðuðust í fyrstu
við að hleypa flóttafólkinu í
stórum stíl inn í Palestínu, en
Bandaríkin og meginlandsriki
Evrópu báru þá ofurliði, bæði
með afli atkvæða á þingi SÞ
og hverskonar liðveizlu við
leynihreyfingu gyðinga, sem
flutti trúbræður sína til Pale-
stínu og safnaði vopnum til að
ryðja þeim land. Þjóðir Vest-
urlanda vildu sýna lit á að
bæta fyrir brot sitt gagnvart
gyðingum, en fáir gættu þess
að það var gert á kostnað ar-
aba, sem ekkert höfðu til saka
unnið. Af þessum meginþátt-
um er harmleikur gyðinga og
araba spunninn.
Hér verður ekki rakin frek-
ar atburðarásin sem leiddi til
stofnunar ísraelsríkis, aðeins
á það bent að eftir að það hafði
hlotið viðurkenningu SÞ og
hrundið atlögu arabaríkjanna,
var óhugsandi að það yrði
þurrkað út af landabréfinu.
Arabaríkin vilja ekki láta sér
skiljast, að með því að neita
að viðurkenna tilveru ísraels
eru þau að leitast við að afmá
sögulega staðreynd. ísraels-
menn vilja hins vegar ekki við-
urkenna, að með stofnun rík-
is þeirra var framinn óréttur
gagnvart þjóð sem upphaflega
átti óendanlega miklu meiri
rétt til hins umdeilda lands en
þeir. Og þarna er ekki um að
ræða steinaldarþjóð sem unnt
er að brytja niður, eins og gert
var við indíána í Norður-
Ameríku og frumbyggja
Ástralíu. Þj óðernishreyf ing
araba hefur kennt þeim að
líta á sjálfa sig sem eina þjóð-
arheild, þótt framandi áhrif
hafi valdið því að land hennar
skiptist í mörg ríki. Þetta er
skýringin á hvers vegna örlög
araba í Palestínu eru öðrum
arabaþjóðum slíkt tilfinninga-
mál.
Og ekki má gleyma flótta-
mönnunum. Þegar fyrstu styrj-
öld ísraels og Arabaríkjanna
lauk, voru um 850.000 af
1.250.000 aröbum í Palestínu
landflótta í nágrannaríkjun-
um. Síðan hefur þorri þeirra
dregið fram lífið í flótta-
mannabúðum í þeim héruðum
Arabaríkjanna sem lágu að
ísrael. Flótti Palestínuaraba
frá heimkynnum sínum átti
sér tvennskonar orsakir. Marg-
ir lögðu trú á gort arabiskra
áróðursmanna um skjótan
sigur. Aðrir hrökkluðust brott
undan hörkulegri og sumstað-
ar grimmúðlegri framkomu
ísraelshers, sem ekki kærði
sig um að þurfa að hafa gæt-
ur á alltof fjölmennum minni-
hluta araba í landinu. Síðan
hefur það ævinlega verið skil-
yrði Arabaríkjanna fyrir viður-
kenningu á ísrael að flótta-
mönnunum verði leyft að
hverfa aftur til fyrri heimila
og þeim skilað eignum sínum.
fsraelsmenn þverneita og segja
að nóg landrými sé fyrir flótta-
mennina í Arabaríkjunum, ef
stjórnir þar kærðu sig um að
greiða götu þeirra.
Áður en í odda skarst í sum-
ar var tala araba í flótta-
mannabúðum komin upp í
1.300.000, viðkoman á tveim
áratugum hafði verið mun
meiri en tala þeirra sem tókst
að afla sér atvinnu og varan-
legs samastaðar. í sex daga
styrjöldinni varð verulegur
hluti þessa hóps landflótta í
annað sinn, en meirihlutinn er
þó eftir á svæðunum sem
ísrael hertók við Gaza og í
Galíleu.
Fyrir styrjöldina bjuggu í
ísrael 2.600.000 gyðingar og
450.000 arabar, sem njóta tak-
markaðs borgararéttar. Nú
ráða ísraelsmenn yfir 1.500.000
aröbum, og fái þeir að ráða
sem leggja vilja undir sig her-
teknu svæðin við Gaza og í
Galíleu, auk jórdanska hluta
Jerúsalem sem þegar hefur
verið innlimaður í ísrael og
fjalllendisins handan landa-
mæra Sýrlands, verður ein af-
drifaríkasta afleiðingin sú að
ísraelsmenn gerast í enn rík-
ara mæli en áður yfirþjóð yfir
undirokuðum aröbum. ísraelsk-
um forustumönnum ber saman
um að ekki komi til greina að
veita aröbum á herteknu svæð-
unum borgararéttindi, þó ekki
kæmi annað til vegna þess að
fæðingartalan hjá aröbum er
svo miklu hærri en hjá ísra-
elsmönnum, að sýnt er að ekki
líður mikið meira en áratug-
ur áður en hálf önnur milljón
araba hefur aukið svo kyn sitt
að kynstofninn fer fram úr
höfðatölu hálfrar þriðju millj-
ónar ísraelsmanna og viðbættri
viðkomu þeirra.
Aðflutningur gyðinga til
ísraels er orðinn svo dræmur á
síðustu árum, að útilokað er að
hann hafi veruleg áhrif á hlut-
föllin milli þjóðernanna í land-
inu, leggi ísraelsmenn her-
teknu svæðin undir sig.
Framkvæmd landvinninga-
drauma, sem ýmsir forustu-
menn ísraels ala nú með sér
að unninni þriðju styrjöldinni
við araba, myndi ekki einungis
útiloka málamiðlun milli ísra-
elsmanna og nágranna þeirra
um ófyrirsjáanlega framtíð.
Útþenslu- og landvinninga-
stefna af því tagi hlyti einnig
að svipta ísrael samúð um-
heimsins, sem bjargaði hinu
nýja ríki, þegar reynt var að
kæfa það í fæðingu. Sú samúð
varð til þess að sundurleitustu
aðilar, allt frá bandarískum
auðkýfingum til sovézku leyni-
þjónustunnar, lögðust á eitt að
liðsinna fsraelsmönnum með
fé, vopnum og mannafla. Lið-
veizla af því tagi gæti aldrei
hlotnazt því ísrael sem gerzt
hefði þrælahaldsríki á borð við
Suður-Afríku, hve mikið sem
við lægi.
Þess er skammt að minnast
hvernig Arabaríkin duttu sjálf
í þá gryfju sem þau hugðust
grafa ísrael. Hámark harm-
leiksins í Palestínu væri ef
ísraelsmenn veldu nú þann
kost að fara að dæmi þeirra.
Magnús T. Ólafsson.
33