Eimreiðin - 01.04.1934, Blaðsíða 139

E,MReiðin
RITSJA
235
]e 3 '3°*<'na- Þótt sumstaðar séu tiluitnanir í annara rit ef til vill óþarf-
9a langar, þá er einnig mikið um frumlegar athuganir, svo hér er um
stastt verk að ræða, og ritið gróði íslenzkum bókmentum.
tn einstök atriði geta verið skiftar skoðanir. Svo er um kynblöndun-
enmngar höfundarins. Hann heldur því fram að kynblöndun Keita og
. manna, þeirra, sem hingað fluttu á landnámsöld, sé eina kynblönd-
j n með íslendingum, sem teljandi sé sfðan á söguöld (sbr. t. d. bls.
i. ® °S bls. 214) — og að kynstofninn sé nálega óblandaður erlendu
tak 1 S'^an 'an<^ bysðist. Þetta er gömul skoðun, og þó vafasamt hvort
ma hana góða og gilda. Sagan bendir einmitt til þess, að kynblönd-
n hafi átt sér stað meira og minna hér á íslandi síðan á landnámstíð,
l^. Ia‘nlega mikið að vfsu, en þó ávalt nokkur. Erlendir menn hafa fluzt
n9að 0g dvalið hér langdvölum altaf öðru hvoru frá því land bygðist.
nargir
sðstu embættismenn landsins, bæði veraidlegrar stéttar og and-
rar> hafa verið erlendir. Þá hefur kaupmannastétt landsins verið erlend
I m®stu öldum saman. Erlendra manna hefur því gætt allmikið hér á
( 1 ~~ og ekki hvað sízt eftir að kemur fram á 18. og 19. öld. Nægir
**■ a® lesa sögu Reykjavíkur og Hafnarfjarðar til að ganga úr skugga
m hve mikið er um erlenda menn — og jafnvel heilar ættir erlendar —
Pessum kaupstöðum báðum frá því fyrsta. Og sama á við um ýmsa
*uPstaði aðra hér á landi. Sumir kaupstaðir Austurlands voru í fyrstu
„J*-* norskar nýlendur, og norskar æltir hafa verið þar fjölmennar
langt skeið. Og fjöldi af þessu útlenda fólki hefur gifzt inn í íslenzk-
, ®hir. Svona mætti fleira telja. íslenzki kynstofninn er vafalaust eitt-
-« 0 talsvert hreinni en norski eða danski kynstofninn, en hefur þó ávalt
r.u hvoru blandast erlendu blóði.
lo kafla lýsir höf. ítarlega lífsskoðun íslendinga og trú, bæði að
rnu °g nýju. Hann bendir á, að takmark heiðinnar lífsskoðunar hafi
. r'° Söfgun, batnaður, heiðþróun. Takmarksins var leitað með því að
nna þau verk, sem göfga menn og betra. Þessi hugsjón heiðinnar lifs-
þ °_Bar var einnig hugsjón kristninnar hér á landi. Jafnvel þegar frið-
®9mgarkenningin hafði mest völd, og maðurinn var ekki talinn annað
aumur maðkur, sem af óverðskuldaöri náð fékk að skríða á jörðunni,
^ ar* þessi hugsjón hér aldrei með öllu. Rétttrúnaðurinn fékk ekki kæft
ana- Og hún lifir enn. Siðfræðin hefur sjaldan verið ambátt trúarinnar
(< islendingum. Hún hefur verið trúnni jafngild. — Heiðþróun öðlast
emn, $em erfiðar. Andleg verðmæti fást aðeins fyrir áreynzlu þess,
sá
em verðmætin hlýtur. Kemur hér að því einkenninu í fari íslendinga,
6m höf. vafalaust með réttu telur einna ríkast: að treysta á sinn eigin
■ a mátt vits og vilja. Þessi þrá til fullkomins þroska einstaklingsins
Ur iafnan verið rík með þjóðinni, og það einnig á þeim tímum þegar
ar>máttartilfinningin hefur ætlað að buga hana.
E'ns og að líkindum lætur er það málið og bókmentirnar, sem höf.
r°ur skrafdrýgst um, enda er þar af því nær ótæmandi efni að taka.
a *>nn um kveðskap íslendinga mun verða mörgum handhæg leiðbein-