Eimreiðin - 01.04.1934, Blaðsíða 104

200
SKUTULVEIÐIN GAMLA
EIMREIE>iN
spjót eða lensu, líkt og Eskimóar gera enn. — En á fyrr[
hluta 19. aldar var alveg lagt niður — eða ég hef aldrei
heyrt getið um slíkt — að hafa spjót eða önnur lagvopn, t'1
að bana skutluðum selum með. Þá var nær eingöngu skufl'
aður vöðuselurinn (phoca Gronlandica), en á honum er alhseS1
að vinna með rotkeflum, auk þess smærri kampaselir og et
til vill ungir blöðruselir, að ógleymdum hringanóranum, seIfl
aldrei þarf nema einn skutul í sig. Er það í alla staði eðli'
legt að vöðuselurinn yrði mest fyrir barðinu á mönnum, Þvl
bæði var langflest af honum — hann kom, og kemur jafnve
enn í þúsundatali á hverju vori — og svo var léttast að koW'
ast í færi við hann, og veldur því sundlag hans, er nú verðuf
vikið að.
Ég hef í veiðiförum mínum fengist meira og minna við
flestar selategundir þær, sem eru hér við land, og því fenS10
færi á að athuga hreyfingar þeirra í sjónum. Virðist mer
vöðuselurinn taka þeim öllum fram í sundfimi, fögrum hreyf'
ingum og hvatleik. Virðist honum jafnlétt hvort hann beitir
baksundi eða bringusundi, en sjaldan sést hann á hliðiu111’
nema þegar hann veltir sér af einu sundinu á annað. Honum
veitist létt að stökkva alveg upp úr sjónum, eins og hofr'
ungur, og nokkrum sinnum hef ég séð sel, er lá hreyfinSar'
laus er á hann var skotið, taka svo hart viðbragð að hann
þurkaði sig alveg upp úr sjónum, en venjulega hafa það veri
því nær dauðaskotnir selir er slíkt hafa gert.
Vöðuselurinn er mjög félagslyndur og ferðast oft í hópun1'
vöðum — af því nafnið. Þegar 2—6 selir fylgjast að, er Þa^
kaliað fylgiselir, minni hópar, alt að 20—30 dýr, er kalb
kjóra, en stærri hóparnir vöð eða vaða. En allra staerstu
vöðurnar, þar sem einstaklingar skifta hundruðum eða jafnve
þúsundum, eru kölluð stórvaða eða helluvöð. Þegar kjóra fer
hratt yfir, með stökkum og buslugangi, eru það kölluð kjórU'
læti, og sama nafnið er viðhaft, ef éinstakir selir leika ser
kringum bátinn á sama hátt og í kjóru.
Það er tilkomumikil sjón að sjá þessi stærstu vöð, hellu'
vöðin, á hraðri ferð. Langar leiðir, oft löngu áður en ses
til vöðunnar, heyrir maður til hennar bæði orgin og fris1^ 1
selnum, brimgnýinn. er vaðan brýst áfram, og skellina er verða>