Eimreiðin - 01.04.1945, Page 79

eimreiðjn
SÆLUHÚSIÐ VIÐ DAUÐAGIL
175
1 senn, óumræðilega lík og samt svo óumræðilega ólík, alveg eins og liljur
vallarins eða fingraför mannanna. Þess vegna er sá snjallastur, sem getur talað
mælt mál, en samt öðruvísi en allir aðrir. Hann þarf ekki að gera sig að
endemi til að vera frumlegur.
SEMINGUR: Það er gamla viðbáran: að kalla það allt endemi, sem eitt-
hvert nýjabragð er að.
RJARNI (kankvís): O-jæja. Heldur finnst mér það nú nálgast endemi,
begar kaupendur að málverkum þurfa að leita upplýsinga hjá sjálfum lista-
tnanninum um, hvernig myndin skuli snúa.
SEMINGUR: Hafi það komið fyrir, sannar það ekkert annað en heinisku
kaupandans, að hann liefur ekkert vit á nútíma-myndlist. — En þið eruð að
Rerjast við skuggann ykkar, greyin; þið ráðið ekki við tákn tímans.
BJARNI: Það má vel vera. Nútízkan hefur oftast yfirhöndina í svipinn, en
hún fær sinn dóm á' síðan. Hún hefur krossfest Krist, brcnnt Brúnó og---------
SEMINGUR (grípur frarn V: Hverslags bölvaður þvættingur er þetta?
Var það kannske nútíðin? Nei. Það var fortíðin eða eftirlegukindur hennar,
þú og þínir líkar.
BJARNI: Ónei. Það var nútíminn, þessi staurblinda, vitfirrta ófreskja, sem
hann venjulega er, hvort sem hann mótast af ramm-staðri íhaldssemi eða
ofstopafullri nýjunga- og niðurrifsgirni, eins og nú á sér stað.
SEMINGUR (fyrirlitlcga): Niðurrifsgirni. Jú-jú. Niðurrif, gereyðing. Það
hefur jafnan verið viðkvæði ykkar, þessara afturhalds-rokka, um alla um-
bótastarfsemi.
BJARNI: Óbótastarfsemi vildirðu sagt liafa. (I liita): Þið látið ykkur ekki
n*gja með að leggja blessun ykkar yfir hvers konar fáhnandi og stefnu-
laust eftirstríðs dintlistar og siðmenningar — eða öllu heldur siðspillingar —
endemi. Heldur haldið þið því öllu að þjóðinni með gengdarlausum of-
stopa og frekju, og í því sambandi ofsækið þið ljóst — og þó einkum leynt
þá fáu af listamönnum þjóðarinnar, sem cru það af guðs náð, en ekki
Lzkunnar, eins og þið, vesalingar. Þetta kallið þið umbótastarfsemi.
SEMINGUR (háðslega): Hvað er eiginlega þessi eftirstríðsmenning, sem
bú ert sífcllt að staglast á?
BJARNI: Ábyrgðarleysi og óreiða, áróðurs- og blekkinga-tækni, virðingar-
leysi, lýgi og blygðunarskortur í siðferðismálum, en Ijótleikur og loddara-
skapur í listiðju.
SEMINGUR: Ef þetta er ekki hreinræktuð trúarjátning auðvaldsins og
afturhaldsins, þá skil ég ekki mælt mál. -— En er það annars nokkuð fleira,
sem þú þarft að taka fram?
BJARNI: Já, margt. — Þið geipið um ofstæki og þröngsýni. En aldrei
hafa fætur ofstopafyllri og þröngsýnni manna en ykkar saurgað þetta land.
Niðurrifs-ástríða ykkar og isma-dekur nálgast blátt áfram fullkomið brjálæði.
Ykkur er fyrir öllu að þröngva upp á þjóðina, svo ört og einhæft sem
verða má, þessari svokölluðu nútímalist, en hversu háleit 6em hún annars
kann að vera, þá væri það hið mesta glaaræði af þeirri einföldu ástæðu,