Tímarit lögfræðinga - 01.06.1963, Qupperneq 4

refsingar, sem eru í því fólgnar, að skert er fjáreign söku-
nauts. Þeim er beint að ytri gæðum, sem ekki eru í föst-
um tengslum við persónu hins seka. Ef fjáreign er ekki
fyrir hendi, verður sektarefsingu ekki við komið, og er þá
ekki um annað að gera en að láta eignalausa menn sæta
annarri refsingu í hinnar stað, því að ekki kemur til greina,
að sekum mönnum sé sleppt við refsingu vegna eignaleys-
is. Af þessu leiðir, að þó að lögin séu eftir orðum sínum
látin ná jafnt til allra, þá verður það ekki i framkvæmd.
Akvæði mn sviptingu eigna i refsiskyni hafa verið í
íslenzkum lögum frá fyrstu tíð. Ymis stórbrot voru fyrr-
um látin varða upptöku á fé sökunauts, annaðhvort allri
fjáreign sökunauts eða hluta hennar. Allar slíkar refsing-
ar voru af numdar með tilskipun 24. september 1824, og
voru þá i sumum tilvikum aðrar tegundir refsinga látnar
koma í stað fjárupptöku. Margs konar brot, einkum þau,
sem talin hafa verið minni háttar, hafa fyrr og síðar verið
látin varða fésektum, sem á eru lagðar með tiltekinni fjár-
hæð hverju sinni, sbr. III. kafla hér á eftir.
Hér verða yfirleitt ekki ræddar þær refsiréttarreglur,
sem settar hafa verið sameiginlega um refsivist og fésektir,
sbr. m. a. II.—IV. og VIII. kafla hegningarlaganna. Hins
vegar verður gerð nokkur grein fyrir sérreglum þeim, sem
um fésektir gilda og flestar er að finna í 49.—54. gr. hegn-
ingarlaganna. Þá eru og sérreglur um sektir í réttarfars-
lögum.
n. Sektavald.
Samkvæmt lögum um meðferð opinberra mála nr. 82 frá
1961 verður refsivist aðeins ákveðin með dómi, að undan-
genginni tryggilegri rannsókn. Þetta er einnig aðalregla
um sektarefsingar. I 112. gr. laganna er þó gerð sú mikil-
væga undantekning, að dómara er heimilað að afgreiða
opinbert mál með dómsátt, þegar brot telst skýlaust sann-
að og telja má, að refsing muni ekki fara fram úr sektum,
ef dómur gengi um málið. Má þa ákveða sökunaut hæfi-
50
Tímarit lögfræðinga