Tímarit lögfræðinga - 01.06.1963, Side 46

segja, en takast þó svo sem rök eður ástæður. Sakaráber-
amir sjálfir sverja hyggju sína um sannleik þess, er þeir
hafa fleiprað etc. Þetta allt, (sem í sjálfu sér einskis var
aktandi á móti þeim sakaða) tekst svo fullt, að hann, sem
fyrir sök er hafður, skal þar fyrir vinna tylftareið og eiga
alla sína velferð undir hyggju fáfróðra manna í þess slags
máli, sem af öngvum veraldar manni kunni examínerað
að verða, og ekki af honum sjálfum með rökum demon-
strerað, að saklaus væri, með því hér var ekki að sýsla um
nokkurn þreifanlegan hlut eður verknað, heldur um heim-
ugleg mök við vonda anda fyrir utan margt annað, sem
x héi’aðsprósessunum kann misséð finnast".32)
Gagnrýna þeir og sérstaklega að vitnisburðir þeir, sem
komu Ara til stuðnings hafi ekki verið athugaðir sem
skyldi, auk þess rita þeir langt mál því til stuðnings að
refsing Ara Pálssonar hafi verið allt of þung, þótt sök
teldist sönnuð og ekkert hefði verið við meðferð málsins
að athuga. Fyrir brot hans hefði átt að koma útlegð. Þá
32) í réttarsögu Alþingis, bls. 303, segir Einar Arnórsson
eftirfarandi um sönnunarbyrðina: „Sá, er lét fara fram birt-
ingu á stefnu, kröfu eða dómi átti reyndar að sanna það, eins
og nú á dögum. Hins vegar var það aðalreglan, að sá, sem
fyrir einhverri sök var hafður, hvort sem það var refsisök
eða ekki, fékk kost á að sverja fyrir þann verknað, sem málið
valt á, nema full sönnun væri fengin um málavöxtu. Jafn vel
óstuddur áburður mátti orka því, að manni var gert að vinna
eið fyrir hann“.
Líkur eru að sjálfsögðu ávallt matsatriði og réttarfarslega
hefur að þeirrar tíðar hætti naumast verið mikið við það að
athuga, að Ara væri dæmdur tylftareiður. í augum Árna, sem
mjög var andvígur allri galdratrú, er framburður Þorkötlu
líkindalaus með öllu, á svipaðan hátt og málið horfir við nú-
tímamönnum, enda er Árni og uppi síðar, þegar galdratrú er
tekin að réna. Hér eru því ekki fyrst og fremst réttarfarsregl-
ur, sem á dagskrá eru eða það, hvemig þær eigi að vera, heldur
gerólík lífsviðhorf, sem aftur hafa áhrif á það, hvemig reglun-
um er beitt.
92
Tímarit lögfræðinga