Tímarit lögfræðinga - 01.06.1963, Síða 7

ágóða, sbr. 6. gr. laga um bann við okri, dráttarvexti o. fl.
nr. 58 frá 1960. Sams konar regla er einnig í fyrmefndri
48 gr. skattalaganna. Það þykir vart eiga lengur rétt á sér
að binda fjárhæð sekta þannig við hlutlæg atvik.
2. Venjulegar sektir. 1 lögum sumra þjóða eru sektir
lagðar við brotum án nokkurs ákveðins lágmarks eða há-
marks, og er þá lagt á vald dómstóla að tiltaka fjárhæðina
hverju sinni eftir hinum hlutlægu og huglægu atvikum,
sem fyrir liggja og áhrif hafa á refsiákvörðun. Hefur þess-
ari reglu aukizt fylgi á síðari timum. 1 okkar hegningar-
lögum er hins vegar ákveðið bæði lágmark og hámark
sektargreiðslu. Samkvæmt 50. gr. hegningarlaganna skal
lágmark sekta vera 4 krónur og hámark 30 þúsund krón-
ur, nema sérstök lagaheimild sé fyrir því að ákveða sekt
hærri eða lægri. Gildir þessi regla bæði innan og utan al-
mennu hegningarlaganna. 1 sérlöggjöfinni er þó hámark
sekta oft sett hærra en í almennu hegningarlögunum.
Lögákveðið lágmark og hámark sekta hefur þann ókost
í för með sér, að þegar framkvæma skal lögin, getur gildi
peninga verið orðið allt annað en þegar lögin voru sett.
Verðfall peninga hefur líka komið á daginn, eins og kunn-
ugt er. Á þessu mætti ráða bót með þvi að binda sektir
við gullkrónur, eins og gert er i fiskveiðalöggjöfinni, en
ekki hefur þótt tiltækt að gera það að almennri reglu. Hins
vegar var ákveðið með lögum nr. 14 frá 1948, að hvar-
vetna þar, sem fésektir eru ákveðnar í lögum án tillits til
þess verðlags, sem þá gilti, skuli lágmark þeirra og hámark
breytast eftir vísitölu, sem kaupgjald er greitt eftir á hverj-
um tíma.
Þegar fjárhæð sektar er tiltekin hverju sinni innan hins
lögákveðna sektaramma, ber almennt að taka sama tillit
til refsihækkandi og refsilækkandi ástæðna og málsbóta
sem við ákvörðun refsivistar. En nú kemur það atriði einn-
ig til álita, eins og fyrr var að vikið, að efnahagur manna
er misjafn, og mundi þvi sektargreiðsla af sömu fjárhæð
vera sumum tilfinnanleg, þó að aðrir yrðu hennar lítt eða
Tímarit lögfræðinga
53