Tímarit lögfræðinga - 01.06.1963, Blaðsíða 8

ekki varir. Nú á dögum er það almennt álit, að við ákvörð-
un sektarfjárhæðar beri að taka tillit til efnahags söku-
nauts, en aftur á móti greinir menn á um, hvaða leið á
að fara til að ná þessum tilgangi.
Aður en ég minnist á þau úrræði, sem hér koma helzt
til álita, vil ég geta þess, að reglan um að miða fjárhæð
sekta við efnahag getur af praktískum ástæðum ekki kom-
ið alltaf til framkvæmdar. Hún á einkum við, þegar hin
mikilvægari refsimál ganga til dóms að undangenginni
ýtarlegri rannsókn. 1 þeim fjölmörgu tilvikum, þar sem
mál eru afgreidd með dómsátt eða ákvörðun lögreglu-
manna, svo sem ölvunarmálum, smávægilegum brotum
á umferðarlögum, lögreglusamþykktum o. s. frv., er yfir-
leitt ekki unnt að koma reglunni við. Slík mál þarfnast
skjótrar afgreiðslu án fyrirhafnarmikillar rannsóknar, og
er því almennt í framkvæmd ákveðin sama sekt við sams
konar broti, án tillits til þess, hver i hlut á. Myndast þann-
ig fastir taxtar, sem eftir er farið, en vitanlega breytast
þeir eftir breyttu verðgildi peninga.
Sú leið, sem hér á landi hefur verið farin til að beita
efnahagsreglunni við ákvörðun sekta, er í 51. gr. almennra
hegningarlaga, en þar segir i 1. málsgr., að þegar upphæð
sektar er tiltekin, skal höfð hliðsjón af efnahag sökunauts,
auk annarra ástæðna, sem áhrif hafa á refsihæðina. Ekki
má þó af þessum sökum fara út fyrir lágmark eða hámark
refsiákvæðisins, og er hér því hvorki um refsihækkunar-
né refsilækkunarástæðu að ræða í tæknilegri merkingu
þeirra orða. Að þvi er varðar upplýsingar um efnahag,
mun yfirleitt farið eftir almennri vitneskju um stöðu eða
starf sökunauts og aðrar ástæður hans, en þegar sérstök
þörf krefur, ber vitanlega að afla gagna, sem fræðslú geta
veitt í þessu efni.
1 Danmörku, Finnlandi og Svíþjóð hefur verið tekin í
lög önnur aðferð til að láta misjafnan efnahag hafa áhrif
á fjárhæð sekta. Þar á ég við hinar svo nefndu dagsektir
(dagbödér), sem ekki má blanda saman við dag- eða viku-
54
Tímarit lögfræðinga