Búnaðarrit - 01.08.1922, Side 62

58
BÚNAÐARRIT
sá góbi siður ab menn töbufóbrubu reibhesta sína. Sem
dæmi má nefna, ab þegar Þorvaldur Gissurarson í Hruna
fór vestur í Saurbæ í Dalasýslu vorib 1186, meb Magnúsi
bróbur sínum, til ab búa vígsmálið eftir Einar Þorgils-
son á Staðarhóli, þá segir Sturlunga: „þeir Þorvaldur voru
18 saman og gengu allir suður og sunnan“.
Eftir þvi, sem meira líður á Sturlungaöldina, verður
harðýðgin og samviskuleysið við hrossin meira og meira.
Loks þrjóta sagnirnar um þetta um 1400 og fram undir
1700, nema hvað enn þá óma einstök angistarvein frá
fellivetrum og eldgosum, einkum þó þegar fólkið fjell á
eftir fjenaðinum. Annars þarf engan að undra, þó svona
færi þá, fyrst horfellir er enn þá metinn til peninga, en
ekki mannskemda, ekkert lagt upp úr illmenskunni, ab
kvelja liflö úr skepnunum á hryllilegasta hátt, og það
stundum þó nóg hey sjeu til. Nýlega sagði mjer merkur
bóndi, er hafði kært slæma meðferð á skepnum til
sýslumanns síns, að svar yfirvaldsins hefði verið, að ekki
varðaði vanfóðrun við lög, meðan skepnurnar dæju ekki
af harðrjetti. Svo mikil er nægjusemin enn.
Hrossaeign íslendinga hefir altaf verið mjög völt, því
oftast hafa þau fallið, sem ekki gátu bjargast yfir harð-
indin af sjálfsdáðum. Þegar kemur fram á 17. öldina
eru hrossin orðin mörg, og þó þá sje oft talað um fella,
náðu þeir sjaldan yfir alt landið í senn; og svo fjölgar
hrossunum fljótt, ef engu er lógað nema afgömlu. Að
menn fjölga hrossunum, telur Eggert Ólafsson sennilega
stafa af löngum verferðum og skreiðarflutningum, sem
mjög tíðkuðust um þessar mundir, t. d. sendi Hóla-
stóll, á fyrri hluta 18. aldar, á annað hundrað hesta ár-
lega suður Kjöl, eftir harðfiski.
í hinu ágæta riti: „Árferði á íslandi í 1000 ár", telur
prófessor Þorvaldur Thoroddsen 126 hörð ár frá 900 til
1700. Varla teljast harðindi á þeim árum, nema eitt-
hvað falli af búpeningi, og vanalega falla hrossin
fyrst, því minst fyrirhyggja var höfð um ásetn-