Ný saga - 01.01.2000, Síða 94

Ný saga - 01.01.2000, Síða 94
Þorleifur Friðriksson Mynd 4. Múgur og marg- menni var saman- komið á Austurvelli á Þjóðminningar- daginn 17. júní 1911. Blaðið Þjóðólfur telur að þar hafi verið að minnsta kosti um sjö þúsund manns. Lagði hóþur þessi allur af stað í skrúðgöngu suður að kirkjugarði og var lúðraflokkur í fararþroddi. I göngunni var Dagsþrúnarfáni fyrst þorinn í hóþi annarra félagsfána. Hvert verkalýðsfélag átti sinn sérslaka fána og sama gilti um stjórnmálafélög verkafólks, ungmennafélög, kvenfélög, söng-og tónlistar- félög o.s.frv. Öll slík félög öl'luðu sér fána.3 Eftir að félög jafnaðarmanna höfðu skotið rótum á Norðurlöndum tóku þau upp tákn hinnar alþjóðlegu hreyfingar, rauða fána, oft- ast úr silki með gylltri áletrun. Nýtt myndmál fór að Iáta á sér kræla, myndir af verkfærum, handabandi og gylltum frelsisgyðjum. Sænski sagnfræðingurinn Margareta Stáhl hefur rannsakað sögu fána verkalýðshreyf- ingarinnar í Svíþjóð og borið saman við önn- ur lönd. Hún kemst m.a. að þeirri niðurstöðu að því sterkari sem áhrif frjálslyndra borgara- legra skoðana voru í verkalýðsfélögum, þeim mun fleiri sem bláir og hvílir lanar voru, þeint mun erfiðara reyndist myndmáli jafnaðar- manna að skjóta rótum. Hins vegar varð það hreinna þegar það loks náði að skjóta rótum. Þar sem hið borgaralega frjálslynda myndmál var sterkast urðu rauðu fánarnir hreinastir, þar sem staðbundin sérkenni voru greinileg- ust þar urðu hin alþjóðlegu áhril' sterkust.4 Hér er ef til vill komin skýringin á blæ- brigðaríkum sérkennum norskra fána. Þegar um miðja 19. öld spratt upp róttæk norsk al- þýðuhreyfing undir rauðum fánum (Thrane- hreyfingin) og norsk verkalýðshreyfing varð snemma bæði sterk og róttæk. Hún hefur því ef til vill ekki þuri't jal'n mikið á sameiginlegu lákni að halda og systkinasamtökin í Dan- mörku og Svíþjóð. Fánar Verkamannafélagsins Dagsbrúnar Fyrsti fáni Verkamannafélagsins Dagsbrúnar var gerður fyrir þjóðminningardaginn 1911. Félög bæjarins komu sér þá saman um að ganga í skrúðgöngu frá Austurvelli suður að kirkjugarði. Þann 11. júní 1911 ákvað félags- fundur að Dagsbrúnarmenn tækju þátt í skrúðgöngu ásamt öðrum félögum í bænum og gengju undir eigin merki. Að tillögu Arna Jónssonar kaus fundurinn fimm manna nefnd sem fékk það hlulverk að hrinda málinu í framkvæmd.5 I félögum frændþjóðanna gilti almennt sú regla að þegar félag hugðist fá fána var skip- uð fánanefnd. Nefndin bar ábyrgð á að verð- ið færi ekki úr böndunum og jafnframt var hún í sambandi við fánagerðarmanninn. I samráði við hann gerði nefndin lillögu um 92
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108

x

Ný saga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ný saga
https://timarit.is/publication/806

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.