Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2008, Blaðsíða 130

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2008, Blaðsíða 130
MARKUS MECKL Upphafsmaður einnar þessara hugmynda er faðir Johns Stuarts Mill. James Mill og Jeremy Bentham var vel til vina og áleit hinn fyrrnefndi það vera hlutverk sitt að breiða út nytiastefnuna sem Bentham hafði þróað. I ritgerðinni Liberty oftbe Press sem hann reit 1823 höfðar hann umfram allt til þeirrar heilbrigðu skynsemi sem allir hljóti að fallast á og felst í því að samfélag sem byggir á siðrænum dygðum færi öllum mestu mæl- anlegu hamingju. Að steíha að sem mestri mælanlegri hamingju væri því meginmarkmiðið í siðfræði nytiastefnunnar. Meðalið sem koma myndi að notum við að efla siðrænar dygðir í samfélaginu taldi James Mill vera fjöl- miðla. Almenningsálitið nýttist því sem fyrirtaks úrræði, að hans dómi, til þess að leiða fólk á rétta slóð dygðarinnar, vegna þess að þá þurfi einstak- lingurinn að óttast að „sannleikurinn um ósiðlegar gjörðir"17 geti orðið lýðum ljós. I hugmyndakerfi James Mill er hlutverk prentfrelsisins skýrt afmarkað og má því draga í efa hvort hann sæi (væri hann enn á meðal vor) enn í almenningsálitinu það uppeldistæki sem nýst gæti við að gera hugmynd hans um siðlegt samfélag að veruleika, ef hann stæði nú frammi fyrir fjölmiðlasviðsetningu t.d. Paris Hilton eða Britney Spears. Fimm árum á undan James Mill krafðist Ludwig Börne einnig þess að komið yrði á prentfrelsi í Þýskalandi, að vísu ekki í þeim tilgangi að standa vörð um góðar dygðir, heldur í skilningi fjórða valdsins sem hefði eftir- lit með valdhöfunum: „Almenningsálitið er ekki sérlega hliðhollt hinni ríkjandi skipan mála hjá borgurunum og fyrir vikið verður málfrelsið þeim mun þarfara. Almenningsálitið er fallvatn og sé það stíflað vex það uns það brýst hvítfyssandi yfir skorður sínar, flæðir yfir landið og hrífur allt með sér. Fái það aftur á móti að fiæða óhindrað, þá dreifir það sér eftir þúsund lækjum í fjölskrúðugu máli og riti sem streyma eftir landinu, vökva það og frjóvga. Landstjórnir sem halda aftur af málffelsinu vegna þess að sann- indin sem það miðlar eru þeim óþægileg, hegða sér eins og börn sem loka einfaldlega augunum þegar þau vilja að enginn sjái þau. En sú glórulausa 17 „Allir trúa því og lýsa yfir að ef menn hegðuðu sér almennt í samræmi við siðrænar dygðir, þá myndi það tryggja hámark mannlegrar hamingju; enginn efast um að með því móti mætti binda nær alveg enda á það eymdarástand sem í svo hörmulega miklum mæli ríkir á jarðarkringlunni - þar sem menn særa hverjir aðra og í stað þess að hjálpast að og gagnast öðrum ryðja þeir öðrum úr vegi, hafa af þeim fé, villa um fyrir þeim, ræna þá og kúga - og gera á jörðinni eitthvað enn betra en drauma um gullöld að veruleika. Ekkert í allri veröldinni getur komið að betri notum við að ná þessu ákjósanlegasta ástandi mála en að beita sannleikanum gegn siðlausum athöfnum manna" (James Mill, Liberty ofthe Press, 1823, http:// www.uark.edu/depts/comminfo/cambridge/jmill.html). 128
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.