Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1969, Side 46

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1969, Side 46
Tímarit Máls og menningar listans. Eg dró nokkrar einfaldar niðurstöður af þeim á árunum 1966—67, ástandið hefur varla breytzt mikið síðan. Á þessum félagatölum eru um 140 rithöfundar; samkvæmt hlutfallinu hér að framan svarar það til þess, að 140.000 viðurkenndir rithöfundar væru í Bandaríkjunum. Allir þessir menn hafa reyndar skrifað bækur einhvern tíma. Flestir eiga að baki milli 5 og 20 bækur, sumir jafnvel meira. Höfundar fagurbókmennta eru í meirihluta. Algerrar atvinnumennsku er ekki krafist. í rithöfundastétt á íslandi eru fulltrúar úr næstum öllum starfsgreinum, frá bændum til háskólaprófessora (m. a. forseti lýðveldisins); eina undantekn- ingu má gera, mentaður tötralýður er hér ekki til, né náfrændi þeirra bóhem- inn eða le bourgeois déclassé. Ekki ósennilegt að einn eða tveir einstaklingar á rithöfundaskrá væru að einhverju leyti á örkumlastyrk með því þrálátt heilsuleysi hafði gert þá ófæra til hvers kyns reglubundinnar vinnu. Höfundar sem lifa af penna sínum einum eru furðu margir í hlutfalli við það sem tíðkast í mörgum stórum málsamfélögum, jafnvel í löndum, þar sem lesendur bóka ættu að skipta milljónatugum. Eftirgrennslanir mínar leiddu til þeirrar niðurstöðu, að af 140 skráðum rithöfundum hefðu a. m. k. 10% lífsframfæri sitt af ritstörfum. En það sem kallað er að lifa af penna sínum er dálítið óljóst hugtak. Merkir það, að árlegt fé manns til uppihalds heim- ilis síns sé runnið einvörðungu frá höfundargreiðslum og ritlaunum hvers árs? Slíkt mundi, að ég hygg, alstaðar teljast til undantekninga, þó það kunni að eiga við um einstöku ritmokara sérstakrar tegundar ellegar skemtileikja höfunda. Hvað Ijóðskáld snertir, er það óhugsandi. Ef rithöfundur fær greiðslur langt umfram eyðsluþörf á einu ári, og slíkt getur jafnvel gerzt í litl- um málsamfélögum eins og á Islandi, stofnar hann e. t. v. bankareikning, eða fer að festa fé í einhverju. Á íslandi er ekki hægt að kaupa hlutabréf, og tíðar gengisfellingar gera ríkisskuldabréf ótrygg; en lánsamt skáld gæti lagt fé sitt í fasteignir, sem gefur vel af sér á Íslandi. Upp frá þeim degi er hann auðvit- að kapítalisti, og það var kannski ekki ætlunin í upphafi. En því miður, að fá snilligáfu í vöggugjöf er eins og að erfa kolanámu, nema kolanáman er líklegri til að fara á hausinn en snilligáfan. Ekki verður séð að svonefndir atvinnurithöfundar hér lifi yfirleitt af fjár- festingu, heldur raunverulega á penna sínum, og eru þá til taks að vinna auka- störf sem til falla í greininni. Sumir skrifa ævisögur eftir pöntun, aðrir eru lausbeizlaðir blaðamenn og rita um menningarleg efni, þeir fást líka oft við þýðingar, en það er ekki illa borguð vinna á Islandi, — iðulega betur borguð en að frumsemja verk. 268
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196
Side 197
Side 198
Side 199
Side 200
Side 201
Side 202
Side 203
Side 204

x

Tímarit Máls og menningar

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.