Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1969, Blaðsíða 152

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1969, Blaðsíða 152
Tímarit Máls og menningar Var þá um talað', hvort hans skyldi eigi leita, en fyrir því að hríð var á og niðamyrkur, þá varð ekki af leitinni. Kom hann eigi heim jólanóttina. Biðu menn svo fram um tíðir. Að æmum degi fóru menn í leitina og fundu féð víða í fönnum, larnið af ofviðri eða hlaupið á fjöll upp.“ Slíkar veðurlýs- ingar eru snar þáttur í frásögninni, og setja þær mikinn svip á allan atburð. Þó tekst höfimdi hvergi betur að ná réttri stemningu en í lýsingunni á viður- eign Grettis við drauginn; sviðið er einnig í Forsæludal, um nótt og snemma vetrar: „Tunglskin var mikið úti og gluggaþykkn. Hratt stundum fyrir, en stundum dró frá. Nú í því er Glámur féll, rak skýið frá tunglinu, en Glámur hvessti augun upp í móti, og svo hefur Grettir sagt sjálfur, að þá eina sýn hafi hann séð svo að honum brygði við.“ Hér er á ferðinni höfundur, sem lýsir ekki einungis því, sem séð verður augum og hlustum heyrt, heldur einnig þeim áhrifum, sem skynjunin hefur: hrolli Grettis við kulsæla hrossa- geymslu og óhugnanlega sýn þessa tunglskinsnótt. Vafalaust hefur höfundur þekkt ýmsa þá staði, sem hann lýsir í sögunni, en þó er hvergi jafnvel á haldið og í lýsingunni á Þórisdail, hugarsmíð höf- Tmdarins sjálfs: „Grettir fór þar til, er hann fann dal í jöklinum, langan og heldur mjóvan, og lukt að jöklum ölltrm megin, svo að þeir skúttu fram yfir dalinn. Hann komst ofan í einhverjum stað. Hann sá þá fagrar hlíðar grasi vaxnar og smákjörr. Þar voru hverir, og þótti honum sem jarðhitar myndu valda, er eigi luktust saman jöklamir yfir dalnum. Á lítil féll eftir dalnum og sléttar eyrar báðum megin. Lítill var þar sólargangur, en það þótti honum ótal, hve margur sauður þar var í dalnum. Það fé var miklu betra og feitara en hann hefði þvílikt séð.“ Hér er sköpuð undarlega lifandi og þó óraun- veruleg mynd af sundurleitum sérkennum íslenzkrar náttúru: dalur, jökull, hverir, grösug fjallshlíð, hrískjarr, á og eyrar. Viðbrögð manna við þessari klassísku lýsingu hafa verið með ýmsum hætti, og er sú einna frægust, er leiðangrar hafa verið gerðir út til að leita að þessum undradal í jöklinum. Lélegri ritskýringu hættir ávallt við að rugla heima skálda við landafræðina og gleyma því, að Þórisdalur gegnir ákveðnu hlutverki í sögunni af útlagan- um og sýnir einnig skapandi lýsingargáfu höfundarins og þekkingu hans á íslenzku landslagi yfirleitt. Þau dæmi, sem hér hafa verið rakin, sýna glögglega, að höfundur Grettis sögu lætur sér annt um að hlíta reynslu sinni, er hann lýsir fyrirbærum í íslenzku þjóðfélagi og náttúru, og er þá komið að aðalviðfangsefni þessarar greinar. Hvernig ferst honum að lýsa hegðun manna og samskiptum? Að hve miklu leyti er hægt að leggja siðferðilegt mat á gerðir manna og hvatir 374
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.