Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Síða 33

Þýddar barnabtekur
aldrinum 7-14 ára. Fjöldinn er frá tveimur upp í fimm. Hver einstaklingur
innan hópsins hefur sína sérstöku eiginleika og hlutverk hans í hópnum
markast af þeim, þannig að hópurinn sem heild er búinn öllum nauðsyn-
legum hæfileikum til að leysa málið. Njósnaþrenningin er ágætt dæmi um
þetta:
Júpíter Jones er þekktur fyrir undraverða skarpskyggni og ályktunarhæfni,
Pete Crenshaw er þeirra stærstur og sterkastur og því ekkert lamb að leika
sér við, ef í brýnu slær. Bob er ákaflega duglegur og iðinn námsmaður og
sér hann um að afla gagna við undirbúning mála og vinna úr þessum gögn-
Venjulega er einn ótvíræður foringi hópsins. Hann er oftast íþróttamanns-
lega vaxinn og hefur góða skipulagshæfileika. Prófessorstýpan kemur líka
víða fyrir. Sá er gjarnan feitur og gefinn fyrir góðan mat, en lætur Iítið
til sín taka á íþróttasviðinu. Hann er stundum eins og talandi orðabók. Oft
er einn kraftakarl í hópnum. Til hans kasta kemur þegar handsama þarf
þrjótana.
Hópurinn er ætíð mjög samheldinn og krakkarnir virðast þekkja hvert
annað vel. Þau geta sér oft til um hugsanir hvers annars. Þó krakkar af
báðum kynjum séu saman í hópi, er ekkert annað samband milli þeirra
en vinátta og sameiginlegur áhugi á sakamálum. Unglingaástir og kynlíf
eru aldrei nefnd á nafn, þótt eðlilegt væri að slíkt bæri á góma ef mið er
tekið af aldri margra söguhetja. Oft leysa höfundar þennan vanda með því
að láta krakkana vera náskylda eins og í bókum Enid Blyton.
Það er athyglisvert í þessum flokki hve krakkarnir eru sjálfstæðir. Þeir
þurfa yfirleitt ekki að leita hjálpar hjá fullorðnu fólki eða beygja sig undir
vald þess. Víða gætir ósamræmis í þessu efni. Um leið og þeir eru óhræddir
við að mæta og takast á við „stórhættulega glæpamenn" og segja lögregl-
unni fyrir verkum eru þeir þæg og góð börn inni á heimilunum, hlýðnir
foreldrum sínum og viðurkenna fyllilega vald þeirra. Til þess að gera sjálf-
stæði krakkanna trúverðugra eru flestar bókanna látnar gerast í leyfum
fjarri heimilum og skóla, þar sem börnin dvelja hjá skyldfólki sínu.
Hugmyndir söguhetja um rétt og rangt eru mjög ákveðnar. Þau eru tor-
tryggin gagnvart öllu fólki sem lítur öðru vísi út en þau og finna oft á sér
án minnsta tilefnis hverjir eru glæpamenn og hverjir ekki. Algengar eru
setningar eins og: „Ekki geðjast mér að svipnum" er þau hitta þann í fyrsta
sinn sem þau eiga síðar eftir að uppgötva að er glæpamaður.
159