Tímarit Máls og menningar - 01.06.1979, Blaðsíða 76

Tímarit Máls og menningar
er hann aðeins þegar best lætur. Þegar verst lætur birtir hann grímulausa
mannfyrirlitningu auðhyggjunnar.
Það hefur stundum hvarflað að mér hvort þeir íslenskir bókaútgefendur
sem hvað harðast ganga fram í trúboði hins alþjóðlega samprents væru
ekki í raun að grafa gröf sinni eigin framtíð. Með því að rétta íslenskum
börnum teiknimyndaseríur um bófahasar, stjörnustríð og önnur stórtíðindi
eru þeir varla að ala upp lesendur. Geta þeir búist við því að þetta fólk
kaupi íslenskar bókmenntir þegar það er orðið fullorðið? Eru þeir ekki
í rauninni að stuðla að ólæsi og innræta börnum menningarfjandskap?
Eða eru þeir kannski að búa sig undir aðra og nýja framtíð? Þá framtíð
sem maður kemur auga á víða erlendis þar sem teiknimyndaseríur og hasar-
blöð eru aðallestrarefni fullorðins fólks? Eg hef lúmskan grun um að það
sem þessir útgefendur græða á börnunum í dag muni þeir tapa á þeim
margfaldlega á morgun. Eg held að hinn skjóttekni, fyrirhafnarlitli og
skammsýni gróði andartaksins eigi eftir að hefna sín grimmilega. Og sú
hefnd kemur ekki aðeins niður á útgefendum.
Stundum gerist sú spurning áleitin hvort þeir sem stjórna menningar-
málum á Islandi hafi nokkurn tíma hugleitt þátt og þýðingu barnabóka
í íslensku menningarlífi. Flestir ættu þó að vita að engir nota bókasöfn í
viðlíkum mæli og börn og unglingar. Þau hungrar og þyrstir eftir bókum
og lesa þindarlaust. Ef menn halda að allur þessi lestur skilji ekkert eftir,
þá er það mesti misskilningur. Hins vegar er það á valdi hinna fullorðnu
hvaða lestrarefni börnin eiga kost á. Eg þykist hafa reynt að sýna fram á
að þróun barnabókaútgáfu á Islandi stefni í ógöngur. Það má varla seinna
vera að spyrna við fótum. Með einhverjum hætti verður að stuðla að hlut-
fallslegri fjöldun íslenskra barnabóka. Sú viðleitni snertir bæði höfunda
og útgefendur. Sennilega verður að grípa til efnahagsaðgerða af einhverju
tagi til að rétta hlut íslenskra barnabóka í samkeppni við fjölþjóðlegt
samprent. En fyrst verða menn að gera sér ljósa þá hættu sem hér er á
ferðum. Islensk börn eiga rétt á íslenskri menningu eins og aðrir. Islensk
börn eiga rétt á því að fyrir þau sé starfað af virðingu og í fullri alvöru.
Sú þjóð sem hefur ekki efni á að skapa sæmandi menningu handa börnum
sínum hefur ekki cfni á sinni eigin framtíð.
202