Peningamál - 04.11.2015, Blaðsíða 47

P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
5
•
4
47
RAMMAGREINAR
útflutnings viðskiptalanda okkar hingað til lands. Innflutningsverð í
hlutfalli við innlent verðlag ákvarðast því af raungengi og innlendri
eftirspurn:
(3) (pm – p) = α(p + e – wpx) + δd
þar sem pm er innflutningsverð í krónum, wpx er útflutningsverð
viðskiptalanda Íslands og d er innlend eftirspurn. α mælir því gengis-
leka innflutningsverðs. Að lokum ákvarðast innflutningsmagn af
hlutfallslegu verði innflutnings og innlendri eftirspurn:
(4) m = γ(pm – p) + μd
þar sem m er innflutningur. γ mælir því verðteygni innflutnings, þ.e.
áhrif breytinga hlutfallslegs innflutningsverðs í krónum á eftirspurn
eftir útfluttum afurðum frá viðskiptalöndum Íslendinga.
Mat á teygnistikum utanríkisviðskipta
Ofangreindir teygnistikar eru metnir með ársfjórðungslegum gögn-
um frá fyrsta ársfjórðungi 1990 til lokafjórðungs 2014.1 Þar sem
gögnin eru ósístæð (e. non-stationary) er ekki hægt að nota hefð-
bundna aðfallsgreiningu við mat á stikum og staðalfrávikum þeirra.
Þess í stað er hér notast við FMOLS-aðferð Phillips og Hansen
(1990). Jöfnumatið inniheldur einnig fasta og árstíðargervibreytur.
Tafla 1 tekur saman niðurstöðurnar.

Stikarnir eru allir tölfræðilega marktækir frá núlli og formerki þeirra
og stærð er eins og búast mátti við. Hér er þó fyrst og fremst einblínt
á áhrif gengisbreytinga á verð og magn inn- og útflutnings. Sam-
kvæmt stikamatinu í töflu 1 veldur 1% varanleg gengishækkun því
að innflutningsverð lækkar um 1,1% (= dpm⁄de = α). Gengisbreyting
hefur því samsvarandi áhrif á innflutningsverðlag og gengislekinn í
innflutningsverðlag því u.þ.b. fullkominn. Áhrif gengishækkunar á
1. Notast er við gagnagrunn þjóðhagslíkans Seðlabankans, QMM (sjá Ásgeir Daníelsson
o.fl., 2015). Fyrir útflutningsjöfnurnar (jöfnur 1 og 2) er x mælt með magni útflutnings
vöru og þjónustu, px með verðvísitölu útflutnings vöru og þjónustu, e með viðskipta-
veginni gengisvísitölu (mældri sem verð erlendra gjaldmiðla gagnvart einni krónu), wp
með viðskiptaveginni vísitölu neysluverðs í helstu viðskiptalöndum Íslendinga, wd með
viðskiptaveginni vergri landsframleiðslu í helstu viðskiptalöndum Íslendinga, p með vísi-
tölu neysluverðs og ulc með hlutfalli launakostnaðar og framleiðni á heildarvinnustund.
Fyrir innflutningsjöfnurnar (jöfnur 3 og 4) er m mælt með innflutningi vöru og þjónustu,
pm með verðvísitölu innflutnings vöru og þjónustu og wpx með viðskiptavegnu útflutn-
ingsverði helstu viðskiptalanda. Að lokum kom best út að mæla d í jöfnu (3) með þjóðar-
útgjöldum en með vergri landsframleiðslu í jöfnu (4). Þetta er einnig í samræmi við það
sem gert er í rannsókn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (2015). Í innflutningsjöfnunni er einnig
bætt við hlutfalli alþjóðaviðskipta af heimsframleiðslu sem mælikvarða á áhrif vaxandi
sérhæfingar í alþjóðaviðskiptum (sjá Ásgeir Daníelsson o.fl., 2015).
Áhrifaþáttur Stikamat Staðalfrávik
Áhrif gengis á útflutningsverð (β) 0,129 0,057
Áhrif launakostnaðar á útflutningsverð (η) 0,411 0,090
Áhrif útflutningsverðs á útflutning (f) -0,929 0,266
Áhrif erlendrar eftirspurnar á útflutning (s) 0,912 0,041
Áhrif gengis á innflutningsverð (α) -1,103 0,040
Áhrif innlendrar eftirspurnar á innflutningsverð (δ) 0,621 0,019
Áhrif innflutningsverðs á innflutning (γ) -0,442 0,089
Áhrif innlendrar eftirspurnar á innflutning (μ) 0,966 0,102
Tafla 1 Mat á teygnistikum utanríkisviðskipta