Glóðafeykir - 01.12.1987, Qupperneq 37

GLÓÐAFEYKIR
37
að halda vöku sinni. Því varþað að áratugeftir að rjómabúið hið síðara
hætti störfum, á kaupfélagsfundi 1929, flytur Ólafur á Hellulandi
tillögu þess efnis, að aflað verði upplýsinga um rekstur
Mjólkursamlags K.E.A. og kannaðir möguleikar á stofnun
mjólkursamlags á Sauðárkróki.
Ári síðar, á stjórnarfundi þann 24. ágúst 1930 var málið til umræðu.
Var þá talið að viðhorf bænda væru óljós og ákveðið að efna til funda í
deildum félagsins og kanna áhuga bænda og undirtektir.
Og enn er fundað og rætt um samlagsmál. Á aðalfundi K.S. 1931 var
kosin fimm manna nefnd til þess að ræða við bændur um væntanlega
þátttöku. Nefndina skipuðu: Stefán Vagnsson, Sigurður Þórðarson,
Ólafur Sigurðsson, Arngrímur Sigurðsson og Jóhann Sigurðsson.
Svo líða tvö ár. Málið rætt og reifað fram og aftur og þar við situr,
enda var heimskreppan í algleymingi og óhægt um vik.
En nú var þess skammt að bíða að skriður kæmist á skútuna. Á
sameiginlegum fundi stjórnar K.S. og mjólkursamlagsnefndar 1933,
þar sem einnig var mættur Sigurður Sigurðsson, búnaðarmálastjóri
var samþykkt að áeggjan Sigurðar að vinna að stofnun rjómabús, en
söltuð um sinn hugmyndin um stofnun mjólkursamlags, í þeirri mynd
er síðar varð, eða þar til betur áraði.
En hér varð, sem oft áður, að veður skipaðist skjótt í lofti. Síðar á því
sama ári, sem rjómabússamþykktin var gerð, kom til Sauðárkróks, til
skrafs og ráðagerða, Jónas Kristjánsson, samlagsstjóri á Akureyri,
stjórnskipaður ráðgjafí í mjólkursamlagsmálum og hvetur eindregið
til stofnunar fullkomins mjólkursamlags, enda mundi markaður
tryggur á meðan hömlur væru á innflutningi á slíkum vörum. Er
skemmst frá því að segja að stjórnin féllst í einu og öllu á rök Jónasar
og tillögur og ákvað að hans frumkvæði, að senda mann til
fundarhalda í deildum félagsins. Skyldi hann skýra málið, heyra
undirtektir bænda og safna bindandi loforðum um þátttöku og
væntanlegt mjólkurmagn til samlagsins.
Stjórnin fékk til fararinnar Stefán bónda Vagnsson á Hjaltastöðum
og var ekki út í bláinn gert. Hann var löngum einn þeirra manna er
hvað eindregnast höfðu hvatt til samlagsstofnunar, gagnrýninn á
seinagang í málinu og óþreytandi að eggja til átaka.
Stefán hafði í malpoka sínum það veganesti frá stjórninni, að ef
honum tækist að afla loforða fyrir 200 kýrnytjum, skyldi samlaginu
hrundið af stokkunum.
Eftirtekjan varð að vísu í naumara lagi, eða innleggsloforð 188
kýrnytja. Ekki mun þó áhugaleysi hafa verið um að kenna. Hitt var
heldur, að ýmsum mun hafa vaxið í augum, og að vonum, erfiðleikar á
að koma mjólkinni frá sér í vegalitlu og víða vegsnauðu landi, þó