Tölvumál - 01.02.2008, Blaðsíða 19

T Ö L V U M Á L | 1 9
hindranirnar eru skólunum óyfirstíganlegar á einhvern hátt. Þar á ég ekki
við kaup á búnaði og opnun vefsvæða fyrir skólamenn. Hvorugt hefur haft
mikil áhrif þrýstingsáhrif á að nýta UST í námi, þótt dálítið þokist. Ég sakna
slíkra rannsókna á Íslandi og teldi mikilvægt að koma að slíku með fleirum.
Hins vegar hefur nokkuð verið gefið út hér á landi af verkefnum nemenda í
framhaldsnámi og einnig skýrslur nokkurra háskólakennara sem koma að
þessum þætti. En það, sem ég hef skoðað, nær illa utan um spurninguna
um áhrif UST á nám í námsgreinum og hugmyndir kennara þar um. Þó
liggur þar þungamiðja þess sem nemendur fást við í skólum.
Hvaða kennarar nýta UST í stærðfræði?
Hvaða kennarar eru það sem nýta UST reglulega í kennslu námsgreina
sinna? Eru það karlar, ungir, nýútskrifaðir? Margir halda það. Ég get ekki
svarað þessari spurningu varðandi Ísland en í einu rannsóknarverkefna
minna í Noregi [10] kom í ljós af svörum tæplega 700 grunnskólakennara
að 17% þeirra áttu þess kost að nýta tölvur í stærðfræðikennslu sinni í
hverri viku, en aðeins 6% gerðu það í reynd. Þessir kennarar voru aðeins
í helmingi skólanna sem voru nær 40. Og víðast hvar var aðeins einn
kennari við skólann sem gerði þetta. Í einum skóla voru kennararnir 10
og það var eini skólinn sem hægt var að segja að byggi að einhvers konar
þróunarumhverfi á þessu sviði. Við nánari athugun á þessum dreifða hópi
kom hins vegar í ljós að hann skar sig úr heildarhópnum. Meðalaldur
þeirra var hærri en í heildarhópnum, karlar voru hlutfallslega nokkru fleiri
en í heildarhópnum og tæp 60% kennaranna í þessum dreifða hópi höfðu
lokið kennaramenntun fyrir 1990. Þá voru þeir jákvæðari til samstarfs en
heildarhópurinn, höfðu meiri reynslu af að nýta hvers kyns kennslugögn
og leituðu fanga miklu víðar ef þá fýsti að brydda upp á einhverju nýju í
stærðfræðikennslunni. Á sama tíma og gögnum var safnað vegna þessarar
rannsóknar áttu aðrir viðtöl við skólastjórnendur og voru engin tengsl á
milli. En ósamræmi kom fram milli þess sem skólastjórnendur sögðu um
UST og þess sem kennararnir þeirra sögðu. Þess vegna skiptir máli hvernig
að gagnasöfnun er staðið.
Við glímum við alvarlegt mál
Nám er flókið og ekki síst ef það kallar á að ígrunda og endurskoða
hugmyndir sem eru löngu myndaðar og maður tekur sem gefið að réttar
séu. Það er vandi fyrir yfirvöld skólamála að halda svo á spöðum að þau
ögri jákvætt og styðji kennara í verki, ekki sem einstaklinga heldur hvern
skóla sem stofnun í þróun. Innan allra landa sem ég þekki geymir sagan
dæmi um óraunhæfar kröfur á skóla, óljósar væntingar um framvindu og
skort á skilyrðum til þess að skólinn sé eðlilegt námsumhverfi fyrir kennara.
Einnig um vanþekkingu skólanna á nýtingu nemenda á upplýsingatækni
utan þeirra, vantrú kennara á að þar sé um bitastæðar athafnir að ræða
og samskiptaleysi heimila og skóla um þessi mál. Allt eru þetta atriði sem
lítt eða ekki hafa verið skoðuð í Noregi enn, þótt vitund sé að vakna um
mikilvægi slíkra rannsókna. Mér sýnist af yfirlitsathugunum mínum að hið
sama eigi við hér heima.
Lokaorð
Skólinn verður aldrei í fararbroddi við að kenna nemendum að nýta
UST almennt, en hann getur náð því, ef vel er að verki staðið, að jafna
möguleika, að styrkja vitund nemenda um hvað það er að læra og hvernig
maður getur verið að læra allt lífið. Hann getur einnig verið vandaður
iðkunarstaður (community of practice) eins og áður var minnst á, ekki síst
ef saman koma nemendur á mismunandi aldri og hópar eru nógu stórir
til að hafa fleiri kennara. En allt vex þetta best ef við treystum skólunum
okkar, væntum mikils af þeim og opnum við þá umræður um þessi mál. Þar
getur Skýrslutæknifélag Íslands enn átt miklu hlutverki að gegna.
Heimildir (sóttar á vef 14.12.2007)
[1] http://www.ramboll­management.com/dan/sites/press/newsarchive/
elearningnordic2006.htm
[2] publications.becta.org.uk/download.cfm?resID=33980
[3] http://www.usdla.org/html/journal/FEB02_Issue/article01.html
[4] http://www.sethkahan.com/Kahan_Wenger.pdf
[5] http://www.exploratorium.edu/ifi/resources/museumeducation/
situated.html
[6] http://www.menntamalaraduneyti.is/utgefid­efni/utgefin­rit­og­
skyrslur/HTMLrit/nr/2024
[7] www.sites2006.net
[8] http://www.namsmat.is/vefur/rannsoknir/sites/sites_islensk.pdf
[9] http://zalo.itu.no/ITU/filearchive/ITU_Monitor_07.pdf
[10] http://www.matematikksenteret.no/content.ap?thisId=57
(bls. 109­120)
[11] http://www.ifip.or.at
Færni var þjálfuð í stað þess að nota
þessi forrit til könnunar og eiginlegs
náms innan námsgreina
Skólinn verður aldrei í fararbroddi við að
kenna nemendum að nýta UST almennt