Tölvumál - 01.02.2008, Síða 32

3 2 | T Ö L V U M Á L
Forsætisráðuneytið fékk fyrirtækið Capacent til að gera úttekt á framkvæmd
stefnunnar um upplýsingasamfélagið 2004­2007, Auðlindir í allra þágu,
sem nú er að renna sitt skeið á enda og fór sú úttekt fram seinni hluta árs
2007. Helstu niðurstöður eru þær að margt hafi áunnist á framkvæmdatíma
stefnunnar og eru tilnefnd ýmis dæmi þar um, en þó telur Capacent að
enn sé nokkuð í land með að uppfylla öll þau markmið sem fram komu í
stefnunni. Í skýrslunni segir:
„Af þeim 64 markmiðum sem sett eru fram í stefnunni hefur 18 markmiðum
verið að fullu lokið, 23 eru langt komin og 11 eru í vinnslu. Að lokum eru 12
markmið sem lítið eða ekkert hefur verið unnið að. “
Helstu ástæður þess að ekki náðist betri árangur telur Capacent vera þær
að markmið stefnunnar voru ekki nægjanlega vel skilgreind, markmiðum
var ekki forgangsraðað, þörf hafi verið á frekari vitundarvakningu meðal
ráðuneyta og stofnana og að verkefnisstjórn um upplýsingasamfélagið
hefði átt að hafa formlegra eftirlitshlutverk gagnvart ráðuneytum.
Í könnun sem Capacent gerði meðal forstöðumanna ríkisstofnana
2007 í tengslum við úttektina kom margt athyglisvert í ljós. Það er mat
forstöðumanna að innleiðing rafrænnar stjórnsýslu gangi almennt vel.
Þeir hafa sent fulltrúa sína á viðburði sem tengjast innleiðingu stefnunnar
(75%) og telja að þeir viðburðir hafi verið gagnlegir (68%). Helstu þættir,
að þeirra mati, sem standa í vegi fyrir að opinberar stofnanir innleiði upp­
lýs ingatækni í opinberri þjónustu eru skortur á fjármagni og skortur á
samræmingu milli opinberra stofnana. Einnig kom fram að forstöðumenn
(90%) telja mikilvægt að opinberum stofnunum verði boðin frekari aðstoð
við innleiðingu rafrænnar stjórnsýslu.
Þessi umfangsmikla úttekt er ómetanlegt veganesti fyrir þá vinnu sem
framundan er því mat og mælingar á frammistöðu eru grundvöllur þess að
lært verði af reynslunni og heppilegustu aðferðum verði beitt hverju sinni.
Við getum gert miklu meira og betur
Hafin er vinna við að móta þriðju stefnu ríkisstjórnar Íslands um upp­
lýsingasamfélagið sem gilda mun frá 2008­2011. Skipuð hefur verið fimm
manna nefnd sem mun stýra stefnumótunarvinnunni en í henni sitja tveir
fulltrúar frá hvorum stjórnarflokki auk fulltrúa forsætisráðuneytis. Stefnt er
að því að ný stefna verði tilbúin og kynnt á vormánuðum 2008.
Í skýrslu Capacent koma fram margar tillögur og ábendingar sem tekið
verður mið af í stefnumótunarvinnunni. Litið verður á stefnumótunina og
innleiðingu stefnunnar sem eitt samofið ferli til að stuðla að því að sem
bestur árangur náist. Þar er lykilatriði að viðhafa opið samráð og tryggja
aðkomu þeirra sem eiga að innleiða stefnuna. Tilgangur slíks samráðs er
ekki einungis að fá fram góðar hugmyndir og tillögur heldur einnig að nýta
dýrmæta sérþekkingu til að koma í veg fyrir vankanta sem annars gætu
orðið á stefnunni og gera hana þannig úr garði að hún sé framkvæmanleg.
Annað lykilatriði er að huga að því þegar í stefnumótunarferlinu hvernig
mat og eftirlit eigi að fara fram og skilgreina markmið þannig að þau séu
mælanleg og tímasett.
Tækifærin í smæðinni
Síðustu áratugi hafa bæði stjórnsýsla og atvinnulíf tekið stórstígum breyt­
ingum með hagnýtingu upplýsingatækninnar. Íslenskt samfélag er lítið og
hefur það bæði kosti og galla í för með sér. Kostirnir eru þó mun fleiri en
ókostirnir ef litið er til þess hvernig Íslendingar hafa spilað úr sínum spilum
þó ljóst megi vera að hægt er að gera enn betur.
Kostirnir felast í því að boðleiðir eru stuttar og það er tiltölulega auðvelt að
innleiða nýja tækni í samfélagið allt einkum vegna þess að einhverra hluta
vegna virðast Íslendingar vera sérstaklega áhugasamir og viljugir til að
fjárfesta í og nota tæknibúnað og lausnir. Í þessu felast tækifæri bæði fyrir
opinbera aðila og atvinnulífið. Tækifærin hafa þó ekki verið nýtt nægjanlega
vel til þessa þó margt gott hafi verið gert. Það er því eftir miklu að slægjast
fyrir fyrirtæki og stofnanir að koma á hvers kyns sjálfsafgreiðslu á Netinu
með tilheyrandi hagræðingu.
Ókostir við lítið samfélag eru meðal annars þeir að samanborið við stærri
samfélög standa fáir einstaklingar að baki hverju verkefni sem vinna þarf á
sviði upplýsingatækni og í mörgum tilfellum eru fyrirtæki það smá að þeim
gengur illa að takast á við þessi flóknu verkefni.
Kostirnir vega þó mun meira en ókostirnir og Íslendingar ættu að líta á
smæð samfélagsins sem tækifæri til að ná árangri í innleiðingu upplýsinga­
og fjarskiptatækni hraðar og betur en stærri samfélög.