Tímarit hjúkrunarfræðinga


Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.10.2005, Blaðsíða 11

Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.10.2005, Blaðsíða 11
ein aðferð skili betri árangri en önnur (Perneger o.fl. 1999). Þó eru flestir rannsakendur sammála um það að ekki sé viðunandi að nota einungis þá aðferð að þýða mælitæki „frá orði til orðs''. Rökstuðningurinn við það að nota fleiri en eina aðferð við þýðingu er sá, að engin ein aðferð geti stuðlað að nægjanlegu samræmi (equivalence; réttmæti) milli upprunalegu útgáfunnar ogþeirrar nýju (Weidmer o.fl. 1999; Hyrkás, Appelqvist- Schmidlechner og Paunonen-Ilmonen, 2003). Samræmi milli mælitækja Þegar mælitæki eru þýdd af einu tungumáli yfir á annað þarf þýðingin að vera í samræmi við málvenjur (idiomatic) og menningu þess tungumáls sem það er þýtt yfir á. Því getur verið nauðsynlegt að nota fleiri en eitt orð, og jafnvel setningar, til að ná fram merkingu orðs eða hugtaks (Weidmer o.fl. 1999). Samræmanleika mælitækja er hægt að skipta upp í nokkra flokka, svo sem: (a) samræmi í merkingu (semantic equivalence); (b) samræmi i hugtökum (concept equivalence); og (c) samræmi í útliti (technical equivalence) (Hilton og Skrutkowski, 2002; Weidmero.fl. 1999). Samræmi í merkingu mælitækja þýðir að merking spurninga sé sú sama í menningu tungumálsins sem mælitækið er þýtt yfir á og í upprunalegri útgáfu þess. Hugtakasamræmi þýðir að merking spurninganna skipti máli fyrir þýðið/úrtakið sem verið er að rannsaka (oft eru einhverjar ákveðnar kringumstæður ríkjandi í einu þjóðfélagi, sem ekki fyrirfinnast í öðru). Einnig er nauðsynlegt að útlit (samræmi í útliti) spurningalistanna sé það sama á báðum tungumálunum, og má þar nefna t.d. feitletrun, undirstrikun, punkta, númer og kóðun svara j (Matías-Carrelo o.fl., 2003). Aöferöir viö þýöingu mælitækja Nokkrum aðferðum við að þýða mælitæki hefur verið lýst í fræðunum. Má þar fyrst nefna mælitæki sem eru einungis þýdd af frumtungumálinu yfir á t.d. íslensku, með eða án forprófunar (forward translation). Þessi aðferð er ódýr og tekur ekkí FRÆÐIGREIN Alþjóðlegar og þvermenningar- legar rannsóknir langan tíma, en er ekki sterk hvað aðferðafræði varðar, þar sem ekki er gengið úr skugga um hvort upphafleg útgáfa mælitækisins samræmist þýðingunni (Maneesriwongul og Dixon, 2004). Þess vegna hefur verið mælt með að auka gæði þýðinga á mælitækjum í þvermenningarlegum og alþjóðlegum rannsóknum með því að mælitækin séu þýdd aftur (bakþýdd) yfirá frumtungumálið (t.d. íslensku) af tvítyngdum einstaklíngi (backtranslation) (Guillemin, 1995; GuiIIemin, Bombardier og Beaton, 1993; Perneger, Leplége, Guillain, Ecosse og Etter, 1998). Eftir að mælitæki hefur verið bakþýtt er hægt að sjá hvort um merkingarfræðilegt samræmi sé að ræða milli upprunalegrar útgáfu mælitækisins og þýðingarinnar. Þó að gæði þýðingarinnar aukist við bakþýðinguna, þá verður að hafa í huga að auðvelt er að bakþýða óaðfinnanlega ef upphaflega þýðingin er setningalega byggð upp eins og tungumálið sem þýtt er af. Þess vegna er einnig nauðsynlegt að bera þýðinguna iog upphaflega mælitækið kerfisbundið saman og forprófa svo þýdda mælitækið (Maneesriwongul og Dixon, 2004; Tang og Dixon, 2002). Samkvæmt Sechrest, Fay og Zaidi er endanleg ákvörðun um orðaval og leiðréttingar tekin sameiginlega af þýðingahópnum, svo að hlutdrægni (bias) þýðenda og/ eða bakþýðenda komi ekki fram (sjá Weidmer o.fl. 1999). Módel Brislins (1970, 1986) er þekkt aðferð við þýðingar á þvermenningarlegum mælitækjum, sem felst í því að frum- og bakþýðingar eru endurteknar (nýir frum- og bakþýðendur eru fengnir fyrir hverja endurtekningu) þar til samræmi hefur náðst í merkingu upprunalega mælitækisins og þess sem það er þýtt yfir á. Jones, Lee, Phillips, Zhang og Jaceldo (2001) settu fram endurskoðaða útgáfu af módeli Brislins, þar sem tveir eða fleiri þýðendur frum- og bakþýða mælitækin hver í sínu lagi og komast síðan að sameiginlegri niðurstöðu. Ef ekki verður komist að samkomulagi um útgáfu mælitækisins sem er merkingarlega eins og upprunalega mælitækið er ferlið endurtekið. Með það að markmiði að auka gæði þýðinga enn frekar hafa sumir þýðendur kallað saman leikmenn (t.d. sjúklinga) til að taka þátt í rýnihópum og hjálpa þannig þýðendum við val á orðum og setningum við hæfi. Einníg hafa fræðimenn Iýst þeirri aðferð að láta hvern þýðanda fyrir sig flokka/gefa spurningum einkunn eftir því hversu erfitt það reyndist þeim að þýða spurningarnar og hversu vel þeim finnst hafa tekist til með þýðinguna. Er þetta gert með það í huga að auðvelda endanlega ákvörðun þýðingateymisins á orðalagi þess sem þýtt er (Bullinger o.fl., 1998). MAPI-rannsóknastofnunin MAPI-rannsóknastofnunin (MAPI Research Institute) í Frakklandi er alþjóðleg rannsóknastofnun sem hefur það að markmiði að þróa og þýða mælitæki til notkunar um heim allan. MAPI-rannsóknastofnunin var stofnsett árið 1995 og hefur frá Timarit hjúkrunarfræðinga 3. tbl. 81. árg. 2005
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Tímarit hjúkrunarfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit hjúkrunarfræðinga
https://timarit.is/publication/1159

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.