Morgunblaðið - 25.11.2022, Blaðsíða 26

FRÉTTIR
Innlent26
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 25. NÓVEMBER 2022
Garðatorg 6 | Kringlunni | sími 551 5021 | vefverslun – aprilskor.is
Apríl 5 ára
Í tilefni af því verður 20% afsláttur af öllum skóm og
fatnaði frá AOC og 15% afsláttur af skarti frá mjöll.
Verið velkomin í verslun okkar á Garðatorgi 6 og í Kringlunni 2. hæð.
Afslátturinn er einnig í vefverslun aprilskor.is
vera innan um umræðu í arkitektúr
og skipulagi alla mína ævi,“ segir
hann frá.
Þau hjónin hafi þá eitt sinn verið
í kvöldgöngu í miðbæ Reykja-
víkur og Sigurlaug kona Páls þá
spurt: „Hefurðu tekið eftir því að
við endum alltaf hérna, alltaf á
þessum stað?“ Voru þau þá stödd
á gatnamótum Laugavegar og
Skólavörðustígs. Með alla arkitekt-
úrumræðuna á bakinu hugsaði Páll
með sér að þarna væri eitthvað
sem hefði aðdráttarafl umfram
aðra staði.
Sjálfbærar borgir
„Ég fór að velta því fyrir mér hvort
til væru fræði sem tækju á þessu
atriði og fer að gúggla og finn þá
umhverfissálfræði sem leiðir til
þess að ég fer til Sydney 2007 að
læra fagið til meistaragráðu,“ segir
hann frá. Þetta var við Háskólann í
Sydney, arkitektúrdeild.
Í framhaldinu hafi Páll farið
að velta því fyrir sér hvers lags
arkitektúr og hönnun skiptu mestu
máli fyrir vellíðan og heilsu fólks.
Hvað skapaði jákvæðust áhrif í
umhverfinu. Hélt Páll náminu
áfram til doktorsgráðu og fjallaði í
lokaverkefni sínu um hvernig þétta
mætti byggð án þess að ganga á
þessar sálfræðilegu þarfir, eðli og
atferli fólks.
Tók hann svo að starfa að fagi
sínu á Íslandi auk þess að starfa
töluvert með Guðrúnu móður sinni
við arkitektúr. Við fráfall henn-
ar tók Páll við teiknistofunni og
hélt áfram á vegferð sinni innan
umhverfissálfræðinnar auk þess
að skapa sér rannsóknarfarveg við
Háskólann í Reykjavík.
Í doktorsnáminu notfærði hann
sér þrívídd og leikjavélar við
rannsóknir sínar og hafði fyrir
heimflutning sinn verið í sambandi
við tölvunarfræðideild HR þar sem
skólabróðir úr leikskóla, Hannes
Högni Vilhjálmsson, sérfræðingur
í þrívídd og sýndarveruleika, hafi
hist fyrir. „Við tökum upp samstarf
og höfum verið að vinna verkefnið
„Sjálfbærar borgir framtíðarinnar“
frá 2014 sem er að þróa rann-
sóknargrunn til að nota sýndar-
veruleika og þrívídd í rannsóknum
á áhrifum umhverfisins á okkur og
upp úr þessu brölti varð fyrirtækið
Envalys til.“
Grátt, kalt og dautt
Sálfræðileg endurheimt er hugtak
sem þeir Hannes hafa verið að
horfa til og felst í því hvernig um-
hverfið geti hjálpað okkur að hlaða
batteríin í dagsins önn. „Þegar við
erum að takast á við alls konar
viðfangsefni í daglega lífinu, þau
geta verið sálfræðileg, líkamleg, til
dæmis að fara á milli staða, auk
félagslegra áskorana, göngum við
Páll Jakob Líndal heitir maður,
doktorsmenntaður í umhverfissál-
arfræðum hinum megin á hnettin-
um, í Ástralíu, og hefur farið mik-
inn í opinberri umræðu nýverið þar
sem hann boðar mannkyni nýtt og
betra líf taki það að gefa harðsnún-
um fræðum hans gaum.
Páll, sem er sonur Páls Líndals
heitins, ráðuneytisstjóra, lögmanns,
rithöfundar og eins fróðasta manns
um sögu Reykjavíkur, og Guðrúnar
Jónsdóttur arkitekts heitinnar, á
sér þó fleiri hliðar en umhverfis-
vísindi sín. Þessi tæplega fimmtugi
doktor telur þá iðju að sökkva sér í
ískalt vatn hressandi umfram aðrar
athafnir mannlegs lífs.
Morgunblaðið sér þess vissulega
engin tormerki að kynna fræði Páls
fyrir lesendum sínum rétt eins og
Aristóteles siðfræði Níkomakkosar,
þó það nú væri, en fyrst var honum
gert að útskýra hneigð sína til
frostmarks. Æ sér gjöf til gjalda
segir orðatiltækið.
Hlutlaust ástand
„Þetta er þannig að í mjög langan
tíma hef ég haft áhuga á hugarfari,
hvernig þú getir tekið hausinn á þér
og unnið með hann þannig að hann
sé hvetjandi, upplífgandi og styrkj-
andi, þannig að það sé eitthvert
gagn að honum,“ segir Páll þar
sem hann hefur tekið sér bólfestu
í fundarsal hótels í Reykjavík og
mælt sér þar mót við blaðamann.
Eitt af því sem heillar hann
við köldu böðin er að þau setja
hann í algerlega hlutlaust ástand.
„Þegar þú ferð í ískalt bað er það
eina sem þú hugsar um að þú vilt
komast upp úr, núna! Með því að
þjálfa hausinn á þér í því að taka
stjórnina sjálfur yfir þessum með-
fæddu viðbrögðum ert þú farinn að
stjórna, en ekki einhver frumstæð
neyðarviðbrögð,“ útskýrir Páll.
Til þess þurfi að sleppa takinu
á óþægindunum og gefa sjálfum
sér algjöran frið. „Þegar það tekst
er ástandið þannig að hugurinn
tæmist og þú hugsar ekki um neitt
nema baráttuna við það að rjúka
upp úr. Það eina sem kemst að er
sú vinna og þá hverfa allar áhyggj-
ur lífsins þar sem ekkert kemst
að nema að komast upp úr,“ segir
umhverfissálfræðingurinn.
Lært að hafa stjórn
Hann hóf ferilinn í baðkari sínu
heima, gerði öndunaræfingar og
náði einbeitingunni áður en hann
smeygði sér ofan í ískalda martröð-
ina. Kveðst Páll hafa dregið mikinn
lærdóm af hinum hollenska Wim
Hoff er kenni öndunaræfingar
kuldafíkla á YouTube. Á honum
hefur hann mikið dálæti.
„Þetta snýst um að missa ekki
andardráttinn í eitthvert rugl, þú
verður að anda hægt og djúpt.
Þannig vann ég mig upp í þessu,
fór svo að fara í kalda pottinn í
laugunum og í kjölfar þess í alls
konar ár og læki. Þetta þjálfast
upp og maður verður betri, þetta
verður allt þessi hugarreynsla. Og
þetta hefur breytt mínu hugarfari
yfir höfuð. Þegar þú ert búinn að
læra að hafa stjórnina við þessar
aðstæður yfirfærirðu það á aðrar
aðstæður í lífinu. Geti ég haldið ró
minni í á sem er á leið út í sjó hlýt
ég að geta haldið ró minni þegar ég
er að fara að halda fyrirlestur fyrir
fimmtíu-hundrað manns eða selja
einhverja hugmynd. Þetta setur
hlutina í eitthvert samhengi sem
að mínu mati er ákaflega sterkt,“
segir Páll.
Næsti Pavarotti
Við getum ekki látið dæluna ganga
um köld böð daglangt, blaðamaður
hefur prófað einu sinni og þarf
mikið til að endurtaka þá athöfn.
Páll er umhverfissálfræðingur sem
fyrr segir, menntaður í Ástralíu.
Hvernig kemur þetta til?
„Það er þannig að árið 2004 er
ég í klassískum óperusöng, ætlaði
að verða næsti Pavarotti, það gekk
ekki eftir. Ég er að reyna að finna
út úr hlutunum, er með sálfræði-
bakgrunn og líka líffræði, búinn að
á orku okkar og getu til að takast
á við verkefnin. Við þurfum því að
hlaða batteríin til að geta haldið
áfram,“ útskýrir Páll.
Höfuðatriðið sé þá að rannsaka
hvaða þættir veiti hina eftirsóttu
sálfræðilegu endurheimt og um
leið hvaða þættir hafi gagnstæð
áhrif. Þar sé til dæmis náttúra
almennt talin betri en umhverfi úr
steinsteypu þótt byggt umhverfi
geti vissulega verið mjög gefandi
að þessu leyti. „Þá erum við komin
með eitthvað sem rannsóknir sýna
að ýti undir þetta ferli endur-
heimtar. Grátt, kalt, hrátt og dautt
umhverfi gerir það ekki,“ útskýrir
sálfræðingurinn.
Rosalegt ef ekki á að nýta
Djúpavogshreppur hafi á sín-
um tíma til dæmis sýnt fræðum
þessum mikinn áhuga en önnur
sveitarfélög flest ekki verið alveg
tilbúin til að opna budduna fyrir
sálfræðilega endurheimt. „Þarna
er skref sem þarf bara að stíga, nú
er mikil uppbygging fram undan
í íbúðarhúsnæði og það er alveg
rosalegt ef við ætlum ekki að nýta
þetta tækifæri sem hér er fyrir
framan okkur og læra eitthvað af
þessu svo við þróumst eitthvað í
þekkingu á því hvernig á að byggja
upp manneskjulegt og gott um-
hverfi,“ segir Páll.
Hann játar að nokkuð sé á bratt-
ann að sækja við að vekja áhuga á
þessu hugðarefni þeirra Hannesar.
„Við sem samfélag erum ekki nægj-
anlega vísindalega þenkjandi þegar
kemur að sálfræðilegum áhrifum
umhverfis á fólk, þeir sem eru að
vinna þetta eru ekki vísindamenn,
þá á ég við arkitekta og hönnuði,
þetta eru ólíkar greinar og það sem
við erum að gera á að koma sem
viðbót við og leiðbeiningar og hjálp
inn í skipulags- og hönnunarferlið,“
heldur hann áfram.
„Hvað er ég þá að gera?
Ekki sé verið að ógna ferlinu á
nokkurn hátt né fullyrða að arki-
tektar og hönnuðir viti ekki hvað
þeir eru að gera. „Ég lifi og hrærist
í umhverfissálfræði frá degi til
dags og arkitekt, þótt hann kunni
ýmislegt fyrir sér, þarf að hyggja að
mörgum öðrum þáttum. En ef hann
getur sinnt því sama og ég, með
því að hafa umhverfissálfræði sem
hliðargrein, og ég hef menntað mig
og sérhæft mig í, hvað er ég þá að
gera?“ spyr Páll.
„Þetta eru ekki upplýsingar sem
eru gerðar til að koma í bakið á
fólki, þetta eru upplýsingar sem
eiga að hjálpa okkur að búa til
betra umhverfi og hafa betra sam-
félag. Um það snýst þetta,“ segir
Páll Jakob Líndal, umhverfissál-
fræðingur og áhugamaður um köld
böð, að lokum.
lPáll Jakob Líndal öðlast fullkomna stjórn við ísköld böðlÆtlaði að verða næsti Pavarotti
lHeillaðist af umhverfissálfræðilHvaða þættir í umhverfi okkar veita sálfræðilega endurheimt
Hóf ferilinn í eigin baðkari
Sólrík Páll Jakob Líndal ásamt Sigurlaugu Gunnarsdóttur konu sinni og börnum, Guðrúnu Helgu og Páli Jakob.
Atli Steinn Guðmundsson
atlisteinn@mbl.is