Morgunblaðið - 25.11.2022, Blaðsíða 12

MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 25. NÓVEMBER 2022
DAGLEGTLÍF12
www.vest.is • Ármúli 17 • Sími: 620 7200
Øya
Sendum frítt ef verslað
er yfir 10.000-
25.-28. nóvember
20%
afsláttur
af öllum vörum í
verslun og netverslun
Dimmalimmreykjavik.is
Svartir
afsláttardagar
Laugavegi 53 | Sími 552 3737 | Opið mán.-fös. 10-18, lau. 10-17, sun. 13-17
DIMMAL IMM
N
ú, hann er bara hér,
saumaður úr gardínum
og einni nælonskyrtu,
maður varð að bjarga
sér í þá tíð, Hrafngerður mín, þótt
efnin væru lítil,“ sagði hin níutíu
og eins árs gamla Kristjana Sig-
ríður Vagnsdóttir á Þingeyri um
kjólinn sem hún saumaði fyrir 55
árum á dóttur sína.
Hrafngerður Ösp Elíasdóttir
býr nú á Þórshöfn en þegar hún
hóf búskap lét móðir hennar hana
fá kjólinn, sem hún saumaði á
dótturina þegar hún var tæplega
ársgömul, heima á Sveinseyri við
Dýrafjörð.
Ást og umhyggja
Þessi litli heimasaumaði kjóll og
tilurð hans sýnir glöggt hve miklar
breytingar hafa orðið í samfé-
laginu á rúmum fimmtíu árum.
Nú dynja auglýsingar daglega
yfir landsmenn, allt þarf að eiga,
allt þarf að kaupa, tilboðin flæða;
það er dagur einhleypra, svartur
föstudagur, netmánudagur, maður
verður hreinlega móður af æsingi
yfir ómótstæðilegum tilboðum
sem ekki má missa af! Og auðvitað
sárvantar okkur allt sem auglýst
er, þótt við hefðum ekki hugmynd
um það áður.
Svo má velta fyrir sér hversu
mikil ást og umhyggja fylgir öllu
þessu sem keypt er. Litli vestfirski
telpukjóllinn er dæmi um ást, um-
hyggju og æðruleysi; hafa skal það
sem hendi er næst og hugsa ekki
um það sem ekki fæst.
„Maður varð að bjarga sér í
þá tíð, Hrafngerður mín,“ sagði
Kristjana móðir hennar. „Ég var
ekki farin að vinna fyrir pening-
um þegar þessi kjóll varð til, ég
byrjaði ekki að vinna úti fyrr en þú
varst sjö ára, ég hef því alið ykkur
öll upp frá blautu barnsbeini, eins
og sagt er, og verið heima með
ykkur þegar þið voruð lítil. Þið
eruð öllsömul ekkert verr upp alin
en börnin í dag, þótt ekki væri
mikið um auðæfin í þá tíð.“
Dýrmæt minning
Þessi kjóll var saumaður á
nokkrum klukkutímum, sagði
Kristjana, en fjölskyldunni hafði
óvænt verið boðið í fermingar-
veislu þegar Hrafngerður, yngsta
dóttirin, var tæplega ársgömul.
Enginn var kjóllinn á þá litlu, svo
ekki var annað að gera en að finna
eitthvað til að sauma úr og fyrir
valinu varð gardína og ein nælon-
skyrta. Kjóllinn góði er nú hjá
Hrafngerði á Þórshöfn, fimmtíu
og fimm árum síðar og dýrmæt
minning. „Kannski ég rammi hann
bara inn,“ sagði Hrafngerður.
Hrafngerður Ösp er yngst átta
barna hjónanna Kristjönu Sigríðar
Vagnsdóttur og Elíasar M.V.
Þórarinssonar sem hófu búskap í
Keldudal við Dýrafjörð en fluttu
síðar á Sveinseyri þar sem Hrafn-
gerður ólst upp. Þótt efnin væru
ekki mikil í þá daga, eins og móðir
hennar sagði, þá var andans auður
nægur á þessu stóra heimili. Þegar
Hrafngerður var sextán ára fékk
hún þessa vísu frá föður sínum:
Hið góða skalt þú aldrei efa
í sér vonin kærleik ber.
Þómig skorti gull að gefa
get ég beðið fyrir þér.
Bæði Elías og Kristjana voru
skáldmælt og á heimilinu fyrir
vestan var töluð hrein, kjarnyrt
íslenska og orðaforði ríkuleg-
ur. Kristjana hefur samið bæði
ljóð og lög og eftir dag Elíasar,
sem lést rúmlega sextugur, voru
ljóð hans og minningar gefin út,
fjögur bindi undir nafninu Andbyr.
Elías var bóndi og afkastamikill
bátasmiður og hefur Hrafngerður
dóttir hans erft hagleik föður síns
en hún er núna á 26. ári í hand-
menntakennslu í Grunnskólanum
á Þórshöfn.
Ekur daglega í sund
Kristjana móðir hennar býr
ein í húsi sínu á Þingeyri. Hún
dreif í að taka bílpróf þegar hún
var rúmlega sextug og keyrir
daglega í sund, orðin 91 árs, og
tekur vinkonur sínar með. Hún
hefur tileinkað sér tæknina og er á
Facebook þar sem hún fylgist með
fjölskyldu sinni og afkomendum.
Æðruleysi einkennir Kristjönu,
hún hefur reynt margt á langri ævi
og tekist á við þung áföll. Hún er
hress þrátt fyrir háan aldur og lífs-
ganga hennar og viðhorf eru góð
áminning, mitt í öllu lífsgæðakapp-
hlaupinu sem einkennir nútíma-
þjóðfélag.
Gömul jólakveðja Kristjönu á
Facebook til vina sinna:
Nú blakta ljós á fagurgrænumgreinum
í gegnummyrkrið tindrar vonarsól.
Það er svomargt sem leysist þá úr
leynum
og loksins koma okkar heilög jól.
Þá fyllir huga okkar gleðigjafi
því Guðmun ávallt veita okkur skjól
það var og er og verður aldrei vafi
þá vaknar allt sem áður var en kól.
Skyrta og gardína urðu að sparikjól
Líney Sigurðardóttir
Þórshöfn
Kjóll Litli sparikjóllinn, sem orðinn er 55 ára, saumaður úr gardínum og
nælonskyrtu á litlu dótturina svo hún yrði nú fín í veislunni.
Morgunblaðið/Líney Sigurðardóttir
Saumakona Kristjana Sigríður Vagns-
dóttir við fæðingarstað sinn, Ós við
Arnarfjörð, á níræðisafmæli sínu í fyrra.
„Þessi litli heimasaumaði kjóll og tilurð hans sýnir glöggt hve miklar breytingar hafa orðið í samfélaginu á rúmum
fimmtíu árum,“ segir Hrafngerður Ösp Elíasdóttir en móðir hennar saumaði kjól á hana úr gardínum og nælonskyrtu.
Enginn var kjóllinn
á þá litlu, svo ekki
var annað að gera en
að finna eitthvað til
að sauma úr og fyrir
valinu varð gardína og
ein nælonskyrta.