Morgunblaðið - 25.11.2022, Blaðsíða 68

MENNING68
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 25. NÓVEMBER 2022
Strandgötu 24 | 220 Hafnarfjörður | Sími 565 4100 | nyform.is
N Ý F O R M
H Ú S G A G N A V E R S L U N
Mikið úrval af HVÍLDARSTÓLUM
með og án rafmagns lyftibúnaði
ELITE stólalínan
3 gerðir: Wiliam, Alex, Charles,
3 möguleikar: Rafdrifinn, manual
eða með skammeli.
3 litir Cognac, dökk brúnt, svart,
albólstraður með anelin leðri.
Komið og
skoðið úrvalið
Hækkanlegur rafdrifinn
tóll með innb. skammel.
vörtu leðri og gráu tauáklæði.Til í s
LIVER Hækkanlegur rafdrifinn hvíldarstóll,
2 mótorar, með innb. skammel.
Til í svörtu leðri og gráu tauáklæði.
Hönnunarstofan Plastplan hlaut
Hönnunarverðlaun Íslands í ár
fyrir „hugsjón sína, hönnun og
stuðning við efnahringrásina“,
eins og dómnefnd orðaði það og
veitti Lilja Alfreðsdóttir, menn-
ingar- og viðskiptaráðherra, þeim
Birni Steinari Blumenstein og
Brynjólfi Stefánssyni, stofnendum
Plastplans, verðlaunin við hátíð-
lega athöfn í Grósku 17. nóvember.
Viðurkenningu fyrir bestu fjárfest-
ingu í hönnun hlaut Fólk Reykjavík
og heiðursverðlaunahafi ársins er
Reynir Vilhjálmsson landslagsarki-
tekt.
Plastplan var stofnað árið 2019 af
þeim félögum Birni og Brynjólfi og
sló blaðamaður á þráðinn til þess
fyrrnefnda sem sagði þá Brynjólf
hafa verið bestu vini allt frá sex ára
aldri. Björn er vöruhönnuður að
mennt en Brynjólfur hefur numið
tölvunarfræði og vélaverkfræði.
Björn segir þá Brynjólf hafa í tvö
ár, fyrir stofnun Plastplans, þróað
tæknina á bak við starfsemina
og byggt vélar. „Samstarfið hófst
þegar við áttuðum okkur á því hvað
plastendurvinnslumál stóðu illa á
þessum tíma og við ákváðum að slá
til og gera okkar besta,“ segir Björn
en starfsemi Plastplans gengur út
á að endurvinna plastefni og hanna
og framleiða úr því hina ýmsu hluti
og þá bæði fyrir vörulínu fyrirtæk-
isins og nytjahluti fyrir fyrirtæki
sem Plastplan á í samstarfi við.
Má sem dæmi nefna vel heppnaða
innviða- og húsgagnahönnun Plast-
plans fyrir Höfuðstöðina, listasafn
og menningarsetur sem byggt var
í kringum Feneyjatvíæringsverk
myndlistarkonunnar Shoplifter,
„Chromo Sapiens“.
Ekki flókin framkvæmd
Björn er spurður að því hvern-
ig allt þetta plastævintýri þeirra
Brynjólfs hafi byrjað.
„Módelið okkar er búið að
breytast. Í upphafi opnuðum við
litla samfélagsvinnustofu í Skeif-
unni, það var lítil fræðslustöð
í tuttugu feta gámi og fólk gat
komið með plast og séð hvernig við
endurunnum það. Síðan föttuð-
um við að ef við ætluðum að hafa
einhver raunveruleg áhrif þyrftum
við að hafa þetta á stærri skala,“
svarar Björn, „að til að standa að
raunverulegri endurvinnslu þyrfti
einhver framleiðsla að eiga sér
stað því annars værum við bara að
safna kurli. Til að koma þessu aftur
í hringrás þyrftum við að standa að
framleiðslu og þess vegna ákváðum
við að fara í samstarf við alls konar
framsækin fyrirtæki innanlands.
Það varð síðan módelið sem við
bjuggum til.“
Björn er spurður að því hvort
það sé ekki flókin framkvæmd að
endurvinna plast og svarar hann
því til að það sé í sjálfu sér ekki
flókið, lítið annað þurfi til en raun-
verulegan vilja. „Það sem við erum
búin að gera er í raun og veru að
herma eftir plastiðnaði en á frekar
litlum skala,“ útskýrir hann. Ferlið
sé þannig að plasti er safnað frá
fyrirtækjum og það svo spænt niður
í agnir sem síðan eru bræddar.
„Fyrsta skrefið er alltaf flokkunin
og hún er svolítið flókin því þetta
eru sjö ólíkar tegundir af plasti.
Þegar við erum búnir að flokka og
þrífa þá kurlum við þetta og erum
í grunninn með þrjár mismunandi
framleiðslueiningar til að bræða
plastið á einn eða annan hátt og
framleiða ólíka hluti.“
Stólar og fiskikör
Björn segir bráðnuðu plasti
m.a. þrýst í mót og þau séu um
60 talsins fyrir ólíka hluti, allt
frá rúðusköfum yfir í klemmur
fyrir 66°N. „Síðan erum við með
plötupressu þar sem við getum
framleitt eins fermetra plötuefni.
Það efni getum við svo notað til að
framleiða húsgögn eða hvað sem er.
Seinasta framleiðsluaðferðin er svo
risastór iðnaðarþrívíddarprentari
þar sem við getum prentað heita
potta og kajaka, þetta eru allt vélar
sem við erum búnir að byggja
sjálfir.“ Af öðrum hlutum sem hafa
verið prentaðir má nefna stóla og
fiskikör.
Allt sem Plastplan framleiðir fyrir
samstarfsaðila fer beint til þeirra og
má af þeim aðilum nefna A4, Blush,
Icelandair, IKEA og Krónuna. Þá er
Plastplan líka með eigin vörulínu
og getur fólk keypt af fyrirtækinu
blómapotta og fleira, eins og sjá má
á vef fyrirtækisins á slóðinni plast-
plan.is. Eins og sjá má af vörunum
eru þær ekki litaðar og er það liður
í umhverfisvernd Plastplans og um
leið greinilegt að um endurunnið
plast er að ræða.
„Ég veit ekki hvort þú heyrir það
en ég stend hér og flokka plast,“
segir Björn kíminn og blaðamaður
segist einmitt hafa verið að velta
fyrir sér hvaða hljóð þetta væri.
Á meðan Björn flokkar brunar
Brynjólfur um borgina og sækir
plast til samstarfsaðila. Björn er
spurður að því hvort ekki þurfi
mikið pláss undir starfsemina og
segir hann að jú, töluvert pláss
þurfi undir hana. Plastplan er úti á
Granda, skammt frá Marshallhús-
inu, og segir Björn að vísu ekkert
skilti á húsinu en vonandi verði
bætt úr því.
Átta og hálft tonn af plasti
Björn segir þýðingarmikið fyrir
þá Brynjólf að hljóta Hönnunar-
verðlaun Íslands. „Þetta er helvíti
erfitt ferli, frá a til ö, að reka þetta
og láta þetta ganga og það er kær-
komið að vera minntur á að þetta
skipti einhvern máli,“ segir hann og
keppist við að flokka plastið eins og
heyra má af hljóðunum. „Og bara að
dreifa þessum boðskap sem víðast,
það er markmiðið með þessu öllu.“
Plastið er sótt á mánudögum til
samstarfsfyrirtækja Plastplans
og er sama plasti svo skilað aftur
til þeirra í formi nýrra nytjahluta.
„Fyrir Krónuna framleiðum við t.d.
alltaf verðlaunapeninga fyrir öll fót-
boltamót,“ nefnir Björn sem dæmi
og að Krónan hafi í síðustu viku
fengið 3.500 slíka peninga. Björn er
spurður að því hversu mörg kíló-
grömm af plasti fari í gegnum Plast-
plan á einni viku og giskar hann á
170. „Mér reiknast til að síðustu tvö
ár séum við búnir að endurvinna
átta og hálft tonn af plasti. Plast er
náttúrlega fislétt efni þannig að þú
getur ímyndað þér umfangið,“ segir
Björn og bætir við að hann búi yfir
þrjóskunni en Brynjólfur þolinmæð-
inni og þannig nái þeir að láta þetta
allt saman ganga.
lÆskuvinirnir Björn Steinar Blumenstein og Brynjólfur Stefánsson stofnuðu Plastplan fyrir
þremur árum og hafa nú hlotið Hönnunarverðlaun Íslandsl Plast fær ný og ólík hlutverk
Allt frá gluggasköfum til kajaka
Vinir Björn Steinar Blumenstein og Brynjólfur Stefánsson í Plastplani. Þeir hafa verið vinir frá sex ára aldri.
Helgi Snær Sigurðsson
helgisnaer@mbl.is
Höfuðstöðin Plastplan sá um innviða- og húsgagnahönnun fyrir Höfuð-
stöðina sem byggð var í kringum verkið „Chromo Sapiens“.
Áslaug sýnir Bergmál í Listvali á Granda
Bergmál nefnist einkasýning sem
Áslaug Íris Katrín opnar í List-
vali á Granda í dag milli kl. 17 og
19. Á sýningunni kannar Áslaug
hvenær hið óhlutbundna öðlast
merkingarbært form.
„Áslaug veltir fyrir sér lagskipt-
um veruleika. Hvernig við veljum
það sem við viljum meðtaka sem
svo ræður upplifun okkar og
skilningi á veruleikanum. Að
þessu leyti má skilja lagskipt verk
sýningarinnar eins og horft sé í
gegnum síur, einskonar glugga
– þar sem við staðsetjum okkur
innan lagskipts umhverfis, í leit
að nýjum röksemdum, nýrri
yfirsýn. Við gægjumst í gegn –
sumt er sjáanlegt, annað hulið,
og upplýsingarnar sem við höfum
aðgang að móta skilning okkar á
eigin heimsmynd,“ segir í tilkynn-
ingu. Sýningin, sem stendur yfir
til 17. desember, er opin föstu-
daga og laugardaga kl. 13-16.
Form Nærmynd af verki frá 2022.