Tímarit lögfræðinga - 01.12.2006, Síða 64

407
urhal), eins og t.d. þegar MP3 tónlistarskrár18 eru sóttar af netinu og hlaðið
niður á einstaklingstölvur.19
Ljóst er að það að setja efni á netið telst bæði eintakagerð og birting efnis
og er því ótvírætt brot á höfundalögum ef það er gert án heimildar rétthafa.
Spurningin er hins vegar hvort það að hlaða tónlistarskrám af netinu á eigin
tölvu teljist eintakagerð til einkanota, þ.e. heimil eintakagerð á grundvelli
1. mgr. 11. gr. höfl. Telja verður að svo sé, þ.e. ef skráin er eingöngu sett á
viðkomandi tölvu og er ekki gerð aðgengileg neinum nema eiganda hennar
og nánasta fólki í kringum hann. Það að hlaða niður skrám með vernduðum
verkum á eigin tölvu sem síðan verður deilt með öðrum á jafningjaneti telst
aftur á móti ekki lengur eintakagerð til einkanota þar sem viðkomandi er
jafnframt að gera efnið aðgengilegt fyrir almenning.20 Á þetta reyndi fyrir
héraðsdómi Osló árið 2005.21
Ákærði S átti og rak þrjá tengipunkta í Noregi sem voru hluti af Direct Connect
jafningjanetum. Ákært var m.a. fyrir óheimila eintakagerð vegna fjölda tónlist-
arskráa sem ákærði hafði hlaðið niður á sína einkatölvu án heimildar rétthafa.
Talið var að fyrir lægi að ákærði ætlaði sér að deila þeim með öðrum í gegnum
jafningjanetið og þar með væri ekki hægt að líta svo á að eintakagerðin væri
heimil á grundvelli ákvæðis norsku höfundalaganna um eintakagerð til einka-
nota. S var því sakfelldur fyrir ólögmæta eintakagerð.
Annað álitamál er hvort heimildin til að gera eintök til einkanota sé
bundin því að notuð séu lögleg eintök til afritunar, þ.e. er hægt að gera lög-
legt afrit af ólöglegu eintaki verks? Þegar norrænu höfundalögin, sem eru
fyrirmynd íslensku höfundalaganna,22 voru sett leiddu menn ekki hugann
að þeirri spurningu. Hliðræn eintakagerð var allsráðandi og hliðræn tækni
United States District Court for the Southern District of New York, 2000 U.S.Dist. LEXIS
5761, 4. maí 2000, aðgengilegur á slóðinni
http://www.law.uh.edu/faculty/cjoyce/copyright/release10/UGM.html, síðast sótt 19. október
2006.
18 MP3 skrár eru tónlistarskrár sem hefur verið þjappað saman með staðlaðri MP3 tækni
í allt að 1/12 af upphaflegri skráarstærð, sjá nánar á http://searchsmb.techtarget.com/sDef-
inition/0,290660,sid44_gci212600,00.html.
19 Sjá t.d. Heine, K., von Haller Grönbæk, M. og Trzaskowski, J.: Internetjura. 2. útgáfa,
Kaupmannahöfn 2002, bls. 394.
20 Hjördís Halldórsdóttir: „Enforcement of Copyright – A Reflection on Injunctions in the
Information Society“. Scandinavian Studies in Law, Vol 47, bls. 157. Það er mjög oft skilyrði
fyrir aðild að jafningjanetum að gera efni aðgengilegt öðrum, sbr. t.d. reglur jafningjanetsins
Istorrent, sjá http://torrent.is/
21 Oslo tingrett, 27. maí 2005, (TOSLO -2004-94328 – RG-2005-1627), hér nefnt norska Di-
rect Connect málið.
22 Sjá Páll Sigurðsson: Höfundaréttur. Reykjavík 1994, bls. 42-43, og almennar athugasemdir
með frumvarpi til höfundalaga, lagt fyrir Alþingi á 92. löggjafarþingi, 1971-1972, þingskjal
505, 238. mál, Alþingistíðindi 1971 A, bls. 1275.