Tímarit lögfræðinga - 01.12.2006, Side 70

413
um annarra notenda jafningjanetsins sem gerðu efni sitt aðgengilegt almenningi
með notkun þess. Þrátt fyrir að engar skrár færu í gegnum tengipunktana og að
forsvarsmaður tengipunktanna hefði ekki möguleika á að stjórna hvaða skrám
notendur skiptust á þá var talið að það væri ásetningur ákærða með rekstri
tengipunktanna að gera efni verndað að höfundarétti aðgengilegt almenningi án
heimildar rétthafa. Ákærði hefði verið virkur í rekstri tengipunktanna og m.a.
verið með tækniaðstoð við notendur tengipunktanna. Ekki var talið að norsku
lögin um takmörkun ábyrgðar milligönguaðila rafrænna viðskipta60 ættu við þar
sem ákærði vann með þeim sem skiptust á skrám í jafningjanetinu.
Í hinum velþekkta bandaríska Napsterdómi61 frá 2001 var komist að
þeirri niðurstöðu að forráðamenn skráardeiliforritsins Napster bæru hlut-
deildarábyrgð á höfundaréttarbrotum notenda jafningjanetsins þar sem þeir
hefðu haft möguleika á að að hindra dreifingu ólögmæts efnis meðal not-
enda forritsins þar sem þeir réðu yfir netþjóninum sem hafði yfirlit yfir að-
gengilegar skrár. Í kjölfar dómsins komu á sjónarsviðið ýmis ný skráardeili-
forrit sem ekki byggðu á miðstýrðum upplýsingum um aðgengilegar skrár á
jafningjanetinu.62
2.2 Skráardeiliforrit án miðlægra netþjóna
Fyrstu útgáfur slíkra dreifstýrðra skráardeiliforrita byggðu á að yfirlit
skráa væri eingöngu á viðkomandi notendatölvum og forritið sendi leit-
arbeiðni á allar tölvur sem tengdar væru jafningjanetinu, t.d. fyrstu útgáfur
forritsins Gnutella. Ókosturinn við það kerfi var að kraftminni tölvur í jafn-
ingjanetinu sköpuðu flöskuhálsa sem hægðu á skráarskiptum allra notenda
netsins.63 Það leiddi til þess að þróuð voru svonefnd ofurhnúta skráardeili-
forrit, þ.e. forritið valdi kraftmestu tölvur jafningjanetsins sem upplýs-
ingamiðstöðvar um aðgengilegar skrár.64 Þessi dreifstýrðu skráardeiliforrit
virtust koma í veg fyrir að hægt væri að dæma forsvarsmenn þeirra ábyrga
fyrir hlutdeild í höfundaréttarbrotum notenda þess. Þannig var niðurstaða
hollensks áfrýjunardómstóls í Kazaa málinu svonefnda.65 Niðurstaðan var
byggð á því að þar sem Kazaa skráardeiliforritið byggði ekki á þjónustu
miðlægs netþjóns þá hefðu forsvarsmenn forritsins enga möguleika á að
stjórna notkun þess eftir að notandi hefði hlaðið forritinu niður. Í því sam-
bandi var vitnað til þess að umferð um jafningjanetið hefði lítið breyst við
60 Sbr. VI. kafli laga nr. 30/2002 um rafræn viðskipti og aðra rafræna þjónustu.
61 A&M Records v. Napster, Inc., 12. feb. 2001 (US Court of Appeals for the Ninth Circuit),
aðgengilegur á vefsíðu dómstólsins á slóðinni: http://www.ce9.uscourts.gov/web/newopinions.
nsf/0/c4f204f69c2538f6882569f100616b06?OpenDocument , síðast sótt 23. okt. 2006.
62 Heine o.fl.: Internetjura, bls. 460.
63 Sjá umfjöllun um Gnutella forritið á www.wikipedia.org.
64 Ofurhnútatæknin var hönnuð af hollensku fyrirtæki Kazaa BV og markaðssett undir heit-
inu „FastTrack“.
65 Kazaa B.V. gegn Buma/Stemra, 28. mars 2002, Appeals Court Amsterdam (1370/01SKG),
hér eftir nefnt „hollenska Kazaa málið“ eða „Kazaa I“.